Vrittamanjari 21
Vṛttamañjarī 21
- Language
- Sanskrit
21.1
16 | aṣṭiḥ
vidyudvarṇe'ṣṭadvaiguṇyaināvacchinnā dīrghā varṇā
yasmiñjātā bhāsvattārambibhratyacchammuktāhāram
chandaśśāstrābhijñairvijñaiḥ svacchasvānte rūpaiḥ kānte
tadgrāhyaṃ rūpaṃ gītaṃ brahmajñānacchinnabhrānte
21.1-2
vidyullolān jihvāndolān
bhogān sarvvān kṛtvā kharvvān putrāndārān corākārān yadvaddigdhān vāṇān
strigdhān| kārākāraṃ citrāgāraṃ dugdhaprakhyāḥ śayyāmukhyāḥ pūrṇān kośāṃścāśu
tyaktvādhyāya brāhmaṃ rūpaṃ muktā || pādānte yatiḥ
21.2
laghuryasyādyaḥ syāttadanu guravaḥ pañca kānte
tato hrasvāḥ pañca prakṛtisarale'tho gurū dvau
tataścaiko hrasvastadanu ca gurū dvau yadā tat
tadā chandovidbhiḥ pravaralalitaṃ nāma gītam
21.3
prabhavati pañcamo'ñcitagate gururhi yasyāṃ
tadanu ca saptamo'tha daśamāntimastathā cet
kavikulamānavarddhini tatastrayodaśo'ntyāvapi kathitā tadā kavibhirata vāṇinī sā
21.4
śaśimukhi yatra pañcamakasaptamaikādaśā
gurava uta trayodaśacaturdaśau preyasi
prabhavati ṣor̤aśo'pi garur̤adhvajārcārate
garur̤arutaṃ vadanti vadatāṃ varāstanvi tat
21.5
śaradgliyollasadvikasatprasūnatuṇḍamaṇḍale
vilorahemakuṇḍalollasatsugaṇḍamaṇḍale
bhavetsukeśi yā pramāṇikāpadadvayātmikā
vadanti tāṃ mahādhiyo budhā mahāpramāṇikām
21.5-2
kadambakorakadvayaṃ na gopi gopitaṃ kuru | idaṃ nigadya rādhikāṃ payodharāmbaraṃ
haran kalindanandinīkaṭe nananda nandanandanaḥ' || [ vṛttamālā ]
21.6
sukaṣṭalabhyaviṣṭaraśravo'ṅghribhaktidhurvahe
sitetaraprapañcacāmarasphuracchiroruhe
iyañca pañcacāmaraṃ narācakañca vāñchyate
samañcitajñasañcayairaśeṣayoṣidañcite
21.7
yadi guru pañcamantataḥ saptamakannavamaṃ
daśamamatha trayodaśaṃ ṣor̤aśakañca tathā
prabhavati pārvvaṇenduvidveṣimukhāmburuhe
varakavibhistadā pragītā maṇikalpalatā
21.8
ādigatañca turyyamapi ṣaṣṭhamatho daśamaṃ
dvādaśakāntyaṣoḍaśamudeti yato gurukam
bhūtakumāravaktraśivavaktrayatiryyadi sā
śailaśikheti padmamukhi tarhi budhairūditā
21.6-2
ādyacaturthamatho yadi saptamakaṃ daśamaṃ
dvādaśakāntimaṣoḍaśamapyalaghu pramade
yatra bhavennavapallavapāṭalapāṇitale
nīlamidannanu tarhyathavāśvagatiṃ bruvate
21.10
catvāraḥ prāgyadi ca guravaḥ kānte'tha navamāttadvadvarṇāstraya ṛṣivadhūsaṃśuddhaniyame
antārāccaivaṃ śrutipaḍṛtubhiryasyāśca viratistarhi syātsā madanalalitā dhīrairabhihitā
21.11
ādyacaturthaṣaṣṭhadaśamaṃ marālagamane
dvādaśaṣor̤aśañca nanu tanvi yatra gurukam
sāgurudhūpadhūmapaṭalaiḥ suvāsitakace
saṅkathiteha dhīranikareṇa dhīralalitā
21.12
ādyamamalaśīlāḍhye dīrghampañcamata iha
syādvaratanu varṇānāṃ ṣaṭkañcāntyamapi tathā
yatra bhavati viśrāmo bāle diggajavasubhiḥ
syānnanu cakitā prājñi prājñaiḥ prāgbhirabhihitā
21.13
ādyacaturthaṣaṣṭhamapyaṣṭamamatha navamaṃ
ṣoḍaśamakṣarañca dīrghaṃ sati bhavati yadā
chandasi peśalaiḥ pragītā nanu varayuvati
projjvalamānase tadā sā khalu varayuvatī
21.14
ādyacaturthaṣaṣṭhamapi guru bhavati yataḥ
ṣoḍaśamakṣarañca yadi muninavasu yatiḥ
tarhi mahākavistadṛṣabhagajavilasitam
prāha tadeva ko'pi turagagajavilasitam
21.15
nīrajākṣi kīracañcunāsike pramodapātri
sūkṣmanīlaromarājisādhurājamānagātri
mallikāpadadvayantu yatra jāyatecchadanti
citramityaye tadatra cañcaleti vā vadanti
21.16
syādvitīya [ su caturthatastritaya ] maṣṭamañca
cārucāmaraśiroruhe daśamataḥ parañca
tryakṣaraṃ laghu caturdaśaṃ yadi ca ṣoḍaśañca
tarhi tanvi navanītamityuditamañcitañca
21.17
yadi ṣaḍadhikadaśalaghuviracitatanuratihitasuviditaguṇagaṇacitatanu
smṛtimati dhṛtimati kṛtimati matimati
tadacaladhṛtiriti kaviravagamayati