Pramāṇa · Search · About · API

Vrittamanjari 21

Vṛttamañjarī 21

Language
Sanskrit

21.1

16 | aṣṭiḥ
vidyudvarṇe'ṣṭadvaiguṇyaināvacchinnā dīrghā varṇā
yasmiñjātā bhāsvattārambibhratyacchammuktāhāram
chandaśśāstrābhijñairvijñaiḥ svacchasvānte rūpaiḥ kānte
tadgrāhyaṃ rūpaṃ gītaṃ brahmajñānacchinnabhrānte

21.1-2

vidyullolān jihvāndolān
bhogān sarvvān kṛtvā kharvvān putrāndārān corākārān yadvaddigdhān vāṇān
strigdhān| kārākāraṃ citrāgāraṃ dugdhaprakhyāḥ śayyāmukhyāḥ pūrṇān kośāṃścāśu
tyaktvādhyāya brāhmaṃ rūpaṃ muktā || pādānte yatiḥ

21.2

laghuryasyādyaḥ syāttadanu guravaḥ pañca kānte
tato hrasvāḥ pañca prakṛtisarale'tho gurū dvau
tataścaiko hrasvastadanu ca gurū dvau yadā tat
tadā chandovidbhiḥ pravaralalitaṃ nāma gītam

21.3

prabhavati pañcamo'ñcitagate gururhi yasyāṃ
tadanu ca saptamo'tha daśamāntimastathā cet
kavikulamānavarddhini tatastrayodaśo'ntyāvapi kathitā tadā kavibhirata vāṇinī sā

21.4

śaśimukhi yatra pañcamakasaptamaikādaśā
gurava uta trayodaśacaturdaśau preyasi
prabhavati ṣor̤aśo'pi garur̤adhvajārcārate
garur̤arutaṃ vadanti vadatāṃ varāstanvi tat

21.5

śaradgliyollasadvikasatprasūnatuṇḍamaṇḍale
vilorahemakuṇḍalollasatsugaṇḍamaṇḍale
bhavetsukeśi yā pramāṇikāpadadvayātmikā
vadanti tāṃ mahādhiyo budhā mahāpramāṇikām

21.5-2

kadambakorakadvayaṃ na gopi gopitaṃ kuru | idaṃ nigadya rādhikāṃ payodharāmbaraṃ
haran kalindanandinīkaṭe nananda nandanandanaḥ' || [ vṛttamālā ]

21.6

sukaṣṭalabhyaviṣṭaraśravo'ṅghribhaktidhurvahe
sitetaraprapañcacāmarasphuracchiroruhe
iyañca pañcacāmaraṃ narācakañca vāñchyate
samañcitajñasañcayairaśeṣayoṣidañcite

21.7

yadi guru pañcamantataḥ saptamakannavamaṃ
daśamamatha trayodaśaṃ ṣor̤aśakañca tathā
prabhavati pārvvaṇenduvidveṣimukhāmburuhe
varakavibhistadā pragītā maṇikalpalatā

21.8

ādigatañca turyyamapi ṣaṣṭhamatho daśamaṃ
dvādaśakāntyaṣoḍaśamudeti yato gurukam
bhūtakumāravaktraśivavaktrayatiryyadi sā
śailaśikheti padmamukhi tarhi budhairūditā

21.6-2

ādyacaturthamatho yadi saptamakaṃ daśamaṃ
dvādaśakāntimaṣoḍaśamapyalaghu pramade
yatra bhavennavapallavapāṭalapāṇitale
nīlamidannanu tarhyathavāśvagatiṃ bruvate

21.10

catvāraḥ prāgyadi ca guravaḥ kānte'tha navamāttadvadvarṇāstraya ṛṣivadhūsaṃśuddhaniyame
antārāccaivaṃ śrutipaḍṛtubhiryasyāśca viratistarhi syātsā madanalalitā dhīrairabhihitā

21.11

ādyacaturthaṣaṣṭhadaśamaṃ marālagamane
dvādaśaṣor̤aśañca nanu tanvi yatra gurukam
sāgurudhūpadhūmapaṭalaiḥ suvāsitakace
saṅkathiteha dhīranikareṇa dhīralalitā

21.12

ādyamamalaśīlāḍhye dīrghampañcamata iha
syādvaratanu varṇānāṃ ṣaṭkañcāntyamapi tathā
yatra bhavati viśrāmo bāle diggajavasubhiḥ
syānnanu cakitā prājñi prājñaiḥ prāgbhirabhihitā

21.13

ādyacaturthaṣaṣṭhamapyaṣṭamamatha navamaṃ
ṣoḍaśamakṣarañca dīrghaṃ sati bhavati yadā
chandasi peśalaiḥ pragītā nanu varayuvati
projjvalamānase tadā sā khalu varayuvatī

21.14

ādyacaturthaṣaṣṭhamapi guru bhavati yataḥ
ṣoḍaśamakṣarañca yadi muninavasu yatiḥ
tarhi mahākavistadṛṣabhagajavilasitam
prāha tadeva ko'pi turagagajavilasitam

21.15

nīrajākṣi kīracañcunāsike pramodapātri
sūkṣmanīlaromarājisādhurājamānagātri
mallikāpadadvayantu yatra jāyatecchadanti
citramityaye tadatra cañcaleti vā vadanti

21.16

syādvitīya [ su caturthatastritaya ] maṣṭamañca
cārucāmaraśiroruhe daśamataḥ parañca
tryakṣaraṃ laghu caturdaśaṃ yadi ca ṣoḍaśañca
tarhi tanvi navanītamityuditamañcitañca

21.17

yadi ṣaḍadhikadaśalaghuviracitatanuratihitasuviditaguṇagaṇacitatanu
smṛtimati dhṛtimati kṛtimati matimati
tadacaladhṛtiriti kaviravagamayati