Vrittamanjari 4
Vṛttamañjarī 4
- Language
- Sanskrit
4.1
(kha) paribhāṣākusumam
padyaṃ pādanibaddhaṃ syāditi cchandovido viduḥ
tacca loke dvidhaiveṣṭaṃ vṛttajātiprabhedataḥ
4.2
nibaddhamakṣaragaṇaiḥ padyaṃ vṛttaṃ pragīyate
mātrāgaṇairnibaddhantu padyaṃ jātiriheṣyate
4.3
acaḥ sarvatra saṅkhyeyāḥ padyeṣu na punarhalaḥ
ato halo'rddhamātratvasvīkāro nātra yujyate
4.4
padyañcatuṣpadītyuktaṃ yattu cchandaḥpraṇetṛbhiḥ
dvitriṣaṇṇavapadyādiṣvavyāpteḥ prāyikaṃ hi tat
4.5
vṛttantrividhamākhyātaṃ samamarddhasamantathā
viṣamañcetyathaiteṣāṃ śṛṇu lakṣaṇamucyate
4.6
caturṇāmapi pādānāmantyonyamatitulyatā
yatra sañjāyate kānte tadvṛttaṃ samamucyate
4.7
ādyasyāṅghrestṛtīyena yatra pādena tulyatā
dvitīyasya caturthena tadardhasamamucyate
4.8
caturṇāmapi pādānāṃ parasparamatulyatā
yatra tadviṣamaṃ jñeyaṃ sampūrṇendunibhānane
4.6-2
mahābhāge caturthāṃśaḥ pādaḥ pādāṅgadāñcite
sadvṛtte vṛttatattvajñaiḥ same vṛttetvayaṃ mataḥ
4.10
yathāvṛttasamāptirvā pāda ityabravīnmuniḥ
viṣame'rddhasame cāpi dvipadyādau ca sa smṛtaḥ
4.11
dviradendrakarābhogasparddhamānorumaṇḍale
sā yatiḥ padapāṭhastu yatra vicchidyate sati
4.12
chinnāvasānaviśrāmavirāmā viratistathā
chedaścetyādibhiścabdaiḥ sā vācyā svecchayā tvayā
4.13
pāda ādyastṛtīyaśca viṣamāyugmanāmakaḥ
dvitīyaśca caturthaśca syādyugmasamanāmakaḥ
4.14
guṇavedendriyartūnāṃ tricatuḥpañcaṣaṇmukhāḥ
saṅkhyāssaṅkhyāvadāmnāyāt saṃkhyātavyā yathākramam
4.15
kṣantavyo yatidoṣo'tra dhīrairduṣkaralakṣaṇe
pūraṇapratyayasyārtho dvitryādiṣu padeṣvapi
4.16
iti te'bhihitā kānte paribhāṣā samāsataḥ
yatibhedamatho vakṣye śrūyatāṃ varavarṇini