Apastambagrihyasutra 145
Anākulā, with Sudarśanārya's Tātparyadarśana 145
- Language
- Sanskrit
145.1
evamityanena arthaprādhvo'pa upaspṛśyetyākṛṣyate /
ihottarairiti karamavibhaktidarśanādvanaspatyādīni yathāliṅgamabhimantrayate /
na tu pūrvavajjapet /
citriyaṃlokaprasiddham,cayanamūlaṃ vā /
vanalpatiṃ puṣpairvinā phalavantam /
asya pradarśanārthatvāt
145.2
vṛkṣamapyevāvidhaṃ 'ārātte agniḥ'ityetayābhimantrayate /
'namaśśakṛtsade'itisakṛdrītiṃsakṛtsantatim /
'sigasinasi'iti sigvātam /
145.3
sico vastrasya vātassigvātaḥ /
sa cānyakṛtaḥ svadehasaṃspṛṣṭaścodamaṅgalaḥ /
'udgāteva śakune'ityetayāśakunimaśobhana vācam,'prati nassumanā bhava'iti mantraliṅgāt //
145.4
kecit-śubhavācaṃ, aśubhadarśane tu pūrvasūtreṇokto japa iti //3//
145.5
3 dampatyoḥ parasparaṃ prītijanakaṃ karma /
145.6
ubhayorhṛdayasaṃsarge 'psustrirātrāvaraṃ brahmacarya caritvā sthālīpākaṃ śrapayitvāgnerupasamādhānādyājyabhāgānte 'nvārabdhāyāṃ sthālīpākāduttarā āhutīrhutvā jayādi pratipadyate pariṣecanāntaṃ kṛtvā tena sarpiṣmatā yugmān dvyavarān brāhmaṇān bhojayitvā sidviṃ vācayīta //
145.7
COMMENTARIES:
145.8
yadi varasya mano vardhvā na tuṣyet atha tassiddhikāmena vadhvāḥ pitrādinā tapoyuktenedaṃ karma kartavyamajñātaṃ varasya /
145.9
vaśīkaraṇārthatvāt /
aupāsane ca kartavyam /
taduktaṃ purastāt brahmacaryavidhānasya dṛṣṭārthatvāt yāvatā tapasārthasiddhiṃ manyate tāvat kartavyam /
punarvasvoścedaṃ karma bhavati /
'śvastityeṇa'(āpa.gṛ.9-5) iti vacanāt /
kiṃ punastat karma?sthālīpākaḥ,pāṭhārcanaṃ ca /
sarva karma pārvaṇavat /
vivāhaprakaraṇe tūpadeśāt sakṛt pātraprayogaḥ śamyāśca /
kālasya cāniyamaḥ /
vivāhaprakaraṇe cāsyāssamāptiḥ taccheṣabhūtasya vāsodānasyopariṣṭādupadeśādavagantavyā /
evamarthameva ca tasyopariṣṭādupadeśaḥ //4//
145.10
sapta pradhānāhutayaḥ prātaragnimityevamādyāḥ /
tataḥ sviṣṭakṛt, tato jayādi //5//
145.11
pārvaṇātideśāt ekasyaiva brāhmaṇasya bhojane prāpte bahutvaṃ vidhīyate /
tena sthālīpāko mahān kartavyaḥ /
sarpiṣmadvacanaṃ niyamārtha pariṣecanādūrdhva pārvaṇadharmāṇāṃ sarpiṣmatvameva bhavatīti /
tena 'pūrṇapātrastu dakṣiṇetyekaṃ'ityetanna bhavatati /
siddhiṃ vācayītatairbhuktavadbhiḥ saṅkalpasiddhirastitvati vācanam /
pariṣecanāntavacanaṃ kartṛniyamārtham /
katham?yo homasya kartā sa eva vrāhmaṇabhojanaṃ siddhivācanaṃ ca kuryāditi tena yaduttaraṃ karma parikiraṇādi tasya vadhūḥ kartrīti //6//
Linked texts (1)
- Āpastambagṛhyasūtra — Āpastamba, Sanskrit