Apastambagrihyasutra 17

Anākulā, with Sudarśanārya's Tātparyadarśana 17

Language: Sanskrit

17.1

agnimidhveti prakṛtatvāt agnerdakṣiṇato darbheṣu kaṃcidbrahmaṇamupaveśayet /
na tu darśapūrmamāsavadbrahmāṇaṃ, samānavidhānavacanānām

codanāliṅgāni vinātra tadīyasya brahmamaḥ prāptyabhāvāt, 'brāhmaṇaṃ dakṣiṇato darbheṣu niṣādya'iti kṛtsnavidhānācca /
tenātra brahmadharbhāvaraṇatṛṇanirasanādayo na kartavyāḥ /
pitṛbhūtartvikpakṣe 'pi yaḥ piturbrahmā sa evātra niṣādyata iti niyamo nāsti //

17.3

anye tu-śraute brahmā dakṣiṇenāgniṃ darbeṣu niviṣṭo dṛṣṭa- /
tatheva bahvṛcānāṃ chandogānāṃ ca gṛhye brahmetyeva coditaḥ /
ato 'trāpi 'brāhmaṇaṃ dakṣiṇata'; iti lakṣaṇayā brahmaiva codyate /
tena sambhavanto brahmadharmā ihāpīti /
tanna, svagṛhyasthasya brāhmaṇaśabdasya śrutyartatyāgena paragṛhyāllakṣaṇāśrayaṇasyāyuktatvāt /
na ca dakṣiṇato niṣaditasya brāhmamamātrasya brahmatvaṃ sūtrakārasyeṣṭam /
yadi hi tathā syāt, 'yaṃ brāhmaṇaṃ vidyāṃ vidvāṃsaṃ yaśo narcchet" (āpa.śrau.14-13-7). ityatrālpairevāśraraiḥ 'brahmaṇe varaṃ dadāti'iti brūyāt, na punastriguṇaiḥ 'yo dakṣiṇata āste tasmai varaṃ dadāti"(āpa.śrau.14-13-9.) iti /
sambhavatāṃ dharmāṇāṃ prāptau mantrāṇāmapi prāptirdurvārā /
'brāhmaṇaṃ dakṣiṇato niṣādya'; ityatrānuktānāṃ mantrādīnāṃ parisaṃkhyeyaṃ ceti vadatāṃ coktirītyā svārtaparatve sambhavati doṣatrayayuktaparisaṃkhyāśrayaṇaṃ nirhetukam //21//

17.4

6 ājyasaṃskāraḥ /

17.5

ājyaṃ vilāpyāpareṇāgniṃ pavitrāntarhitāyāmājyasthālyāmājyaṃ nirūpyodīco 'ṅgārānnirūhya teṣvadhiśritya jvalatāvadyutya dve darbhāgre pratyasya triḥ paryagni kṛtvodagudvāsyāṅgārān pratyūhyodagagrābhyāṃ pavitrābhyāṃ punarāhāraṃ trirutpūya paritre anuprahṛtya //

17.6

COMMENTARIES:

17.7

athājyasaṃskāra- tatra vilāpanamājyasya yasminkasmiṃścidagnau bhavati uttaratrājyagrahaṇāt /
nirvāpaḥānayanam /

17.8

punarājyagrahaṇamanāghāre 'pi karmaṇi saṃskāraḥ ājyasya yathā syāt /
ājyaṃ sarvatra nirupya juhotīti /
nirūhaṇaṃpṛthakkaraṇam /
udagvacanaṃ putryeṣvapi yathā syāt /
etonodvāsanaṃ vyākhyātam /
avadyotanaṃjvalatā tṛṇenāvadīpanam /
tatra dve darbhāgre pavitravatsaṃskṛtyājye pratyasyati prakṣipati /
dve grahaṇamekaṃ ve tyasyāgnihotradṛṣṭasya vikalpasya pratiṣedhārtham /
tenāgnihotrike 'pi tantre dve eva darbhāgre bhavataḥ /
tatastadājyaṃ triḥ pradakṣiṇaṃ paryagni karoti ājyasya sarvato 'gniṃ trirāvartayati tṛṇenolmukena vā /
tatra pitryeṣvapi pradakṣiṇaṃ paryagnikaraṇamicchanti /
udvāsanaṃ nirharaṇam /
pratyūhana māgnimā saṃsajainam /
punarāhāraṃ punarāhṛtyāhṛtya /
trīṇyetāni utpavanāni pratyagapavargāṇi /
anupraharaṇamagnaiḥ prakaraṇāt

17.9

"visrasyādbhissaṃspṛśye"ti kalpāntarāt //

17.10

iti śrīharadattaviracitāyāṃ gṛhyasūtravṛttāvanākulāyāṃ prathamaḥ khaṇḍaḥ //

Linked texts (1)

Āpastambagṛhyasūtra — Āpastamba, Sanskrit