Apastambagrihyasutra 178
Anākulā, with Sudarśanārya's Tātparyadarśana 178
- Language
- Sanskrit
178.1
athācāryaḥ 'smataṃ ca me'ityetanmantrajātaṃ kumāraṃ vācayati /
tatrāṣṭau mantrāssamānodarkaaśśeṣo navamaḥ /
teṣāṃ pratyagāśiṣṭvādeva vācane prāpte vācayitveti punarvacanaṃ vācanavaradānayoḥ nairantaryārtham /
athagurave ācāryāya kumāro varaṃ gāṃ 'guro!varaṃ te dadāmi'iti dadāti /
agnyādhāne 'gaurvai varaḥ'(āpa.śrau.4-11-4) ityuktatvāt /
ācāryastu saptadaśakṛtvo 'pānya hotṝṇāṃ daśamānuvākasya 'devasya vā'; ityādita ārabhya 'devi dakṣiṇe'ityevamantamuktvā 'rudrāya gāṃ tenāmṛtatvamaśyām'ityādi sandhāya 'uttānastvāṅgīrasaḥ pratigṛhṇātu'(tai.ā.3-10) ityevamantena śrautavat pratigṛhṇāti;upanayanaṃ vidyārthasya śrutitassaṃskāraḥ'(āpa.dha.1-1 -9)
178.2
iti dharmaśāstravacanāt /
tataḥ kumāraṃ 'udāyuṣā'ityutthāpya idaṃ ca vācayati /
178.3
atha kumāraḥ 'taccakṣurdeva hitam'ityādibhirācāryavācitairdaśabhirmantrairādityamupatiṣṭhate /
atra vācayitvetyādeḥ ktvāpratyayasya, kriyāvidhānamātre tātparya, na tu samānakartṛkatve 'pi /
jñāpitaṃ cait 'yoktraṃ vimucya tāṃ tataḥ pra vā vāhayet'(āpa.gṛ.5-13) ityatra athavā vyavadhānena sambandhaḥ;ācāryassmṛtādi vācayitvā 'udāyuṣā'ityutthāpya 'yaṃ kāmayeta'ityādi kuryāt /
kumārastu gurave varaṃ datvottarairādityamupatiṣṭhate /
178.4
kecit-smṛtasaṅkīrtanādi padārthacatuṣṭayamapi kumārakartṛkam /
vācayitvotthāpyeti tu ṇijartho he turavivakṣitaḥ'anyathā tvasamānakartṛkatvāt varadānamupasthānaṃ cācāryakartṛkaṃ syāt tathā gurugrahaṇaṃ caulādau brahmaṇe varadānārthamiti //17//
178.5
atha kāmyamāha--
17 upanayane kāmyavidhiḥ /
178.6
yaṃ kāmayeta nāyama (yaṃ ma) cchidyeteti tamuttarayā dakṣiṇe haste gṛhṇīyāt //
178.7
COMMENTARIES:
178.8
yaṃkimāraṃ upanetīkāmayetaguruḥ, kimiti?ayaṃ matto na chidyeta na viyujyeta madadhīna eva sāyādāsamāvarthanāditi tametasmin kāle dakṣiṇe haste gṛhṇīyātuttarayarcā'yasmin bhūtami'tyetayā /
nāmanirdeśaḥ sabudhyā /
kāmyo 'yaṃ vidhiḥ na nityaḥ /
etadeva jñāpakamāsamāvartanāt nopanetureva samīpe vartitavyamiti //19//
Linked texts (1)
- Āpastambagṛhyasūtra — Āpastamba, Sanskrit