Apastambagrihyasutra 192
Anākulā, with Sudarśanārya's Tātparyadarśana 192
- Language
- Sanskrit
192.2
snānopakaraṇaiḥ klītakamadhūkacūrṇādibhiḥ udvartitadehaḥ āmala kapiṣṭādibhiḥ snānīyaissnātaśca bhavati //7//
192.3
'somasya tanūrasi'ityanenayajuṣā ahatamantaraṃ vāsaḥantarvāso 'ntarīyamityarthaḥ /
tat paridadhāti /
anena sūtreṇāta ūrdhva snātakasya nityamantarvāso vidhīyate /
yajuḥ punaḥ karmārthameva, makāraṇāmnānāt /
tatassārvasurabhiṇā sarvaiḥ kastūrikādibhirgamdhadravyairvāsitenacandanena anulimpatīti vyavahitena sambandhaḥ /
kathamanulimpati ?ityatrāha-uttarairityādi /
'namo grahāya ca'; ityādibhistribhirmantraiḥ devatābhyaścandanaṃ pūrvapradāya, paścāt 'apsarassu yo gandhaḥ'ityanayā ātmāna manulimpati /
mukhasya cāgre 'nulepaḥ, 'mukhamagre brāhmaṇo limpet'(āśva.gṛ.3-7-10) ityāśvalāyanagṛhyāt . devatābhyaḥ pradānaṃ ca namaśsabdena, na tu mantrāntena;namaskārasyāpi pradānārthatvāt /
maṇiṃkīdṛśaṃ?sauvarṇasuvarṇavikāram /
sopadhānaṃvajravaiḍūryādinā ubhayataḥ parigṛhītam /
sītrotaṃ sūtraprotam 'iyamoṣadhe trāyamāṇā'ityetayā sakṛduccaritayāudapātre pradakṣiṇamavirataṃ triḥpariplāvya, uttarayā 'apāśo 'syuro me'ityādikayā 'puṇyāya'ityantayā tryavasānayā taṃ maṇiṃgrīvasu kaṇṭhe ābadhya, badarībījamayaṃbādaraṃ sūtrotameva maṇimevamevodapātre triḥ pradakṣiṇaṃ tūṣṇīṃ pariplāvya, tūṣṇīmevasavye pāṇāvābadhnāti /
192.4
ahatamuttaraṃ vāsaḥ paridhānīyameva, na tu uttarīyam /
tadupanayanena samānam /
svayaṃ paridadhāti, ihācāryābhāvāt /
tataśca 'revatīstvā'; iti dvābhyāṃ paridhānīyaṃ vāso 'bhimantrya 'yā akṛntan'iti tisṛbhiḥ paridhāya 'parīdaṃ vāsaḥ'ityanumantrayate /
'revatīstve ti samānam'iti vacanabalācca mantrasthayuṣmadarthaliṅgabādha eva /
yadvā anyo vidvān brāhmaṇaḥ revatīstveti samānaṃ karoti /
192.5
kutaḥ punaḥ 'ahatamuttaraṃ vāsaḥ'ityanenāpi paridhānamevocyate nottarīyam?ucyate-rovatīstveti samānamupanayaneneti vacanāt upanayane ca 'tisṛbhiḥ paridhāpya parihtamuttarayā, (āpa.gṛ.10-10)iti paridhānārthavāso 'vagamāt /
pūrvasya 'ahatamantaraṃ vāsaḥ'iti coditatvācca /
192.6
uttarīyaṃ tu 'nityamuttaraṃ kāryam (āpa.dha.2-4-21) ityādidharmaśāstravacanādatrāpi siddhameva vāsaḥ /
192.7
kecit ihottarīyaṃ vidhīyate naiva paridhānīyam;uttaramiti vacanāt /
tathā ācārya eva 'revatāstvā ityādyupanayanena samānaṃ karotīti /
192.8
tanna;paridhāpya,parihitam'ityanupapattereva /
tathā ācāryakulānnivṛttenedaṃ snānaṃ kriyate /
tatrācāryakartṛkatvā prasaktireva //8//
192.9
7 vāsaso 'nte kuṇḍale badhvā tadviśiṣṭayā darvyā pradhānahomāḥ, jayādayaśca /
192.10
tasya daśāyāṃ pravṛrtau prabadhya darvyāmādhāyājyenābhyānāyannuttarā āhutīrhutvā jayādi pratipadyate //
192.11
COMMENTARIES:
192.12
tasyottarasya vāsaso daśāyāṃ pravartau karṇālaṅkārau sauvarṇau prabadhya darvyāmādhāyājyenauttarā aṣṭau pradhānāhutiḥ juhoti /
192.13
abhyānāyanpravartayoruparyājyenānayanaṃ kārayannityarthaḥ /
abhyānayan iti vā pāṭhaḥ /
asmin pakṣe savyena pāṇinābhyā- nayanam /
192.14
abhyānāyamiti ṇamulantasya yuktaḥ /
abyānīyābhyānīyetyarthaḥ /
sarvathā pravartayoruparyāsiktenājyena pradhānahomaḥ /
jayādinacanaṃ pravartāvapanīya yatāsiddhaṃ pratipadyetetyevamartham //8//
Linked texts (1)
- Āpastambagṛhyasūtra — Āpastamba, Sanskrit