Apastambagrihyasutra 68
Anākulā, with Sudarśanārya's Tātparyadarśana 68
- Language
- Sanskrit
68.1
sakheti japitvā,prāgghomāt homātprāk agnipradakṣiṇameva vadhvā sahakuryānnānyadarthakṛtyamāvaśyakamapi;'prāgghomādi'tyadhikagrahaṇāt /
tato yathāsthānaṃ 'uttaro varaḥ ityuktasthānānatikrameṇa, na tvaniyamena,upaviśyavadhvāmanvārabdhāyāmuttarāḥuttaramantrakaraṇikā
68.2
āhutīrhomān juhoti /
ke punasta uttare mantrāḥ?kathaṃ ca juhoti ?ityata āha- 'somāya janivide'ityādayaṣṣoḍaśa mantrāḥ /
68.3
teṣāmaditaścatvāri yajūṃṣi, 'preto muñcāti'ityādayo dvādaśarcaḥ /
etaiḥ- pratimantraṃ pratisvāhākāraṃ juhoti, na punaḥ 'yajñaṃsvāhā vāci svāhā vātedhāssvāhā'(tai.saṃ.1-1-13) itivat 'avadīkṣamadāstha svāhā'(ekā.1-4-4) ityetenaiva svāhākāreṇa homaḥ /
pūrveṣāmahomārthatā ca /
68.4
juhośabdārthaśca taddhitena caturthyā mantraliṅgādinā vā pratipannāścoditā devatāścoditenaiva caturthyantaśabdenodiśya yajamānena tyaktasya haviṣaścoditādhāre prakṣepaḥ /
iha ca mantraliṅgāt somādayo devatāḥ /
tāśca na janivittvādiviseṣaviśiṣṭāḥ /
homavidhyanupapattyā hi mantrapratipannānāṃ devatātvaṃ kalpyam, sāca devatāmātrakalpanayo śāmyati /
na punarnirbījāṃ gurvīṃ viśiṣṭakalpanāṃ prayuktigauravāpādikāmayuktāmapekṣate /
na ca grāhakamantrāmnānatayoranupapattyā viśiṣṭānāṃ devatātvakalpanā /
viśeṣaṇānāṃ 'mūrdhā divaḥ kakut'; ityādivat stuttyā devatādhiṣṭhānānvaye 'pi tayośca ritārthatvāt /
haviścājyamā'juhotīti codyamāne sarpirājyaṃ pratīyāt'(āpa.pa.1-25) iti paribhāṣāvacanāt /
vivādāderayajñatve 'pi yajñeṣvadhikariṣyamāṇapuruṣadehayogyatāpādakatvena tatra yajñadharmā yuktā eva /
anyathā
ādhānapavamāneṣṭyādiṣvayajñeṣu 'yajñopavītī pradakṣiṇam'(āpa.pa.2-15) ityādayo na prāpanuyuḥ /
homādhārastūpasamāhito 'gnissthita eva //1//
68.5
11 vadhvāḥ aśmana uparyāsthāpanam /
68.6
athaināmuttareṇāgniṃ dakṣiṇena padāśmānamāsthāpayatyātiṣṭheti //
68.7
COMMENTARIES:
68.8
padaprakraṇaṇaṃ padāsthāpanamaśmā dṛṣatputraḥ /
sa ca prāgeva pātraissaha pratiṣṭhāpito bhavati //3//
Linked texts (1)
- Āpastambagṛhyasūtra — Āpastamba, Sanskrit