Apastambagrihyasutra 71
Anākulā, with Sudarśanārya's Tātparyadarśana 71
- Language
- Sanskrit
71.1
vara eva 'iyaṃ nārī'ityanayā ṛcābhinnena vadhvañjalinā devatīrthena lājān juhoti /
na pārśvena;upadeśātideśorabhāvāt /
71.2
kecit-'pradakṣiṇamagniṃ kṛtvā yathāsthānamupaviśya'ityeṣa vidhiruttarato varo 'bhyantarato vadhūrityevaṃrūpayathāsthānaniyamārtho na yujyate /
kutaḥ?
71.3
yato vivāhe vadhūprādhānyena tasyā abhyantarībhāvo nyāyasiddhaḥ /
vadhūprādhānyaṃ ca strīṇāṃ apunarvivāhādeva veditavyamiti /
etacca 'tasminnupaviśata uttaro varaḥ'(āpa.gṛ.4-9) ityatra sūtre vyākhyātam /
ato yathāsthānānuvodena paribhāṣāsiddhopaveśananiyamārtha evāyaṃ vidhiḥ /
uttarāṣṣoḍaśaivāhutārupaviśya juhoti, na lājahomānapi /
te tvasmādeva niyamāt bahutaragṛhyāntarānurodhācca avigītāsmadīyācāramullṅghayāpi tiṣṭhataiva hotavyā iti /
71.4
tanna;yata aupāsanotpādanadvārā dehasaṃskārotpādanadvārā ca jāyāpatyubhayasādhyayajñopakārake vivāhe tayorsamameva svāmitvalakṣaṇaṃ prādhānyam /
71.5
api ca coditasarvakarmasu patiprayoge yastvayā dharmāḥ kartavyasso 'nayā vadhvā saheti patnyāssahatvavacanāt pratyuta aprādhānyameva strīṇām /
71.6
apunarvivāhastvāsāmaprādhānye 'pi 'tasmānnaikā dvau pati vindate'(tai.sa.6-6-4) iti niṣedhabalādevopapadhyate /
tasmāt
71.7
nyāyato 'bhyantarībhāvasyāniyame viparyaye vā prāpte, upaveśanānuvādena yathāsthānamuttara eva vara ityetanniyamārtha evāyaṃ vidhiḥ tena lājahomā apyāsīnenaiva hotavyāḥ /
tasya 'āsīno darvīhomān juhoti'(āpa.pa.3-10) iti sarvadarvīhomānāmaviśeṣeṇāsmākaṃ coditatvāt, svasūtroktaviṣaye bahutarāṇāmapi gṛhyāntarāṇāmanupasaṃhāryatvācca //5//
71.8
13 agnipradakṣiṇādi /
71.9
uttarābhistasṛbhiḥ pradakṣiṇamagniṃ kṛtvāśmānamāsthāpayati yathā purastāt //
71.10
COMMENTARIES:
71.11
uttarābhistisṛbhiḥtubhyamāgre paryavahannityādibhuḥ agniṃ pradakṣiṇaṃ karoti /
tāṃ haste gṛhītvā tisṛṇāmante parikramaṇārambhaḥ
'vacanādekaṃ karma bahumantra'miti /
uttarābhiriti bahuvacanenaiva tritvaparigrahasiddhe tisṛbhiriti vacanaṃ tisṛbhirekameva parikramaṇaṃ yathā syāt pratimantraṃ kriyābhyāvṛttirmā bhūditi //7//
Linked texts (1)
- Āpastambagṛhyasūtra — Āpastamba, Sanskrit