Pramāṇa · Search · About · API

Apastambagrihyasutra 71

Anākulā, with Sudarśanārya's Tātparyadarśana 71

Language
Sanskrit

71.1

vara eva 'iyaṃ nārī'ityanayā ṛcābhinnena vadhvañjalinā devatīrthena lājān juhoti /
na pārśvena;upadeśātideśorabhāvāt /

71.2

kecit-'pradakṣiṇamagniṃ kṛtvā yathāsthānamupaviśya'ityeṣa vidhiruttarato varo 'bhyantarato vadhūrityevaṃrūpayathāsthānaniyamārtho na yujyate /
kutaḥ?

71.3

yato vivāhe vadhūprādhānyena tasyā abhyantarībhāvo nyāyasiddhaḥ /
vadhūprādhānyaṃ ca strīṇāṃ apunarvivāhādeva veditavyamiti /
etacca 'tasminnupaviśata uttaro varaḥ'(āpa.gṛ.4-9) ityatra sūtre vyākhyātam /
ato yathāsthānānuvodena paribhāṣāsiddhopaveśananiyamārtha evāyaṃ vidhiḥ /
uttarāṣṣoḍaśaivāhutārupaviśya juhoti, na lājahomānapi /
te tvasmādeva niyamāt bahutaragṛhyāntarānurodhācca avigītāsmadīyācāramullṅghayāpi tiṣṭhataiva hotavyā iti /

71.4

tanna;yata aupāsanotpādanadvārā dehasaṃskārotpādanadvārā ca jāyāpatyubhayasādhyayajñopakārake vivāhe tayorsamameva svāmitvalakṣaṇaṃ prādhānyam /

71.5

api ca coditasarvakarmasu patiprayoge yastvayā dharmāḥ kartavyasso 'nayā vadhvā saheti patnyāssahatvavacanāt pratyuta aprādhānyameva strīṇām /

71.6

apunarvivāhastvāsāmaprādhānye 'pi 'tasmānnaikā dvau pati vindate'(tai.sa.6-6-4) iti niṣedhabalādevopapadhyate /
tasmāt

71.7

nyāyato 'bhyantarībhāvasyāniyame viparyaye vā prāpte, upaveśanānuvādena yathāsthānamuttara eva vara ityetanniyamārtha evāyaṃ vidhiḥ tena lājahomā apyāsīnenaiva hotavyāḥ /
tasya 'āsīno darvīhomān juhoti'(āpa.pa.3-10) iti sarvadarvīhomānāmaviśeṣeṇāsmākaṃ coditatvāt, svasūtroktaviṣaye bahutarāṇāmapi gṛhyāntarāṇāmanupasaṃhāryatvācca //5//

71.8

13 agnipradakṣiṇādi /

71.9

uttarābhistasṛbhiḥ pradakṣiṇamagniṃ kṛtvāśmānamāsthāpayati yathā purastāt //

71.10

COMMENTARIES:

71.11

uttarābhistisṛbhiḥtubhyamāgre paryavahannityādibhuḥ agniṃ pradakṣiṇaṃ karoti /
tāṃ haste gṛhītvā tisṛṇāmante parikramaṇārambhaḥ
'vacanādekaṃ karma bahumantra'miti /
uttarābhiriti bahuvacanenaiva tritvaparigrahasiddhe tisṛbhiriti vacanaṃ tisṛbhirekameva parikramaṇaṃ yathā syāt pratimantraṃ kriyābhyāvṛttirmā bhūditi //7//

Linked texts (1)