Pramāṇa · Search · About · API

Apastambagrihyasutra 78

Anākulā, with Sudarśanārya's Tātparyadarśana 78

Language
Sanskrit

78.1

pariṣecanāntaṃ kṛtvā,sāmarthyāttantraśeṣaṃ samāpyetyarthaḥ /
tena śamyāpohanapraṇītāvimo kabrāhmaṇodvāsanānyapi karoti /
uttarābhyāṃ' pra tvā muñcāmi'iti dvābhyāṃ ṛgbhayām /
yoktraṃ vimuñcati /
tataḥ anantaraṃtāṃvadhūṃ hastinamaśvaṃ vāpravāhayet /
śibikāmāndolikāṃ rathaṃ manuṣyaṃ vāpra vā hārayet /
ubhayatra 'vyavāhitāśca'(pā.sū.1-4-28) iti vāśabdavyavadhānam /
vāśabdadvayaṃ tu tulyāvimau vidhī, nānyataro 'nukalpa iti jñāpayitum /

78.2

atra 'vimucye'ti ktvāpratyaye satyapi 'tata'iti yadāha tajjñāpayati, nāvaśyaṃ ktvāpratyayayuktaṃ vacanaṃ pūrvakālatāṃ samānakartṛkatāṃ vā vidadhāti /
kadācitkevalakriyāvidhānameva siddhavadanuvadati, yathā 'vedaṃ kṛtvāgnīn paristīrya'(āpa.śrau.11-2-15) iti /
atra hi na vedakaraṇasya paristaraṇapūrvakālatā;vedaparivāsanavidhānāgnyāgārasamūhanāyatanopalepanānāmapi madhye kartavyatvāt /
tathātrāpi 'pariṣecanāntaṃ kṛtvottrābhyāṃ yoktraṃ vimucya'iti pramītāmokṣaṇādermadhye kartavyatvāt /
tathā dadhigharme 'etasmin kāle śrātaṃ haviriti pratyuktvā tamādāyāhavanīyaṃ gatvā'(āpa.śrau.13-3-4) iti /
tatrāpi pratiprasthātā tadhigharmasaṃskartā, homakartādhvaryuḥ tatassamānakartṛtvābhāvaḥ /

78.3

tathaivānyatrāpyaśvamedhe 'dakṣiṇāpaplāvyāhaṃ ca tvaṃ ca vṛtrahanniti brahma yajamānasya hastaṃ gṛhṇāti'(āpa.śrau.) iti /
tathaivātra 'smṛtaṃ ca ma ityetadvācayitvā gurave varaṃ datvodāyuṣetyutthāpya'(āpa.gṛ.11-17) iti //13//

78.4

15 vaivāgikāgnernityadhāraṇam /

78.5

samopyaitamagnimanuharanti //

78.6

COMMENTARIES:

78.7

etaṃ vaivāhikamagnimukhāyāṃ samopya dampatyorgacchatoranu pṛṣṭhataḥharantitadīyāḥ puraṣāḥ /
samopyavacanaṃ śrauteṣvagniṣu dṛṣṭasya samāropaṇasya pratiṣedhārtham /
evaṃ pratiṣedaṃ kurvannetaddarśayati anugato manthya ityatra śrautavadavakṣāṇebhyo manthanamiti /
anuśabdaḥ purastānnayanapratiṣedhārthaḥ //14//

Linked texts (1)