Pramāṇa · Search · About · API

Baudhayanagrihyasutra 1.13: atha prathamapraśne trayodaśo 'dhyāyaḥ

Baudhāyanagṛhyasūtra 1.13

Language
Sanskrit

atha prathamapraśne trayodaśo 'dhyāyaḥ

1.13.1

vedamadhītya snātyannupakalpayate erakāṃ copabarhaṇaṃ ca nāpitaṃ kṣuraṃ ca dārūṇi copastaraṇaṃ ca vṛkalāṃśca dantadhāvanamuṣṇāścāpaśśītāśca sarvasurabhipiṣṭaṃ cāñjanaṃ ca srajaṃ cādarśaṃ cāhataṃ ca vāsaḥ prāvāraṃ ca vasanāntaraṃ bādaramaṇiṃ suvarṇopadhānaṃ sūdhaṃ ca pravartau ca daṇḍaṃ copānahau ca chatramānaḍuhaṃ carma sarvalohitamityete 'sya sambhārā upaklṛptā bhavanti \1\

1.13.2

atha snānasya mīmāṃsā \2\

1.13.3

rohiṇyāṃ snāyādityekam prājāpatyaṃ vā etannakṣatraṃ tadasya prājāpatya eva nakṣatre snātaṃ bhavatyatho sarvān rohān rohati iti \3\

1.13.4

tiṣye snāyādityekam bārhaspatyaṃ vā etannakṣatraṃ tadasya bārhaspatya eva nakṣatre snātaṃ bhavatyatho bṛhaspatiprasūto 'sāni iti \4\

1.13.5

uttarayoḥ phalgunyossnāyādityekam bhagyaṃ vā etannakṣatraṃ tadasya bhagya eva nakṣatre snātaṃ bhavatyatho bhagyo 'sāni iti \5\

1.13.6

haste snāyādityekam sāvitraṃ vā etannakṣatraṃ tadasya sāvitra eva nakṣatre snātaṃ bhavatyatho savitṛprasūto 'sāni iti \6\

1.13.7

citrāyāṃ snāyādityekam aindraṃ vā etannakṣatraṃ tadayaindra eva nakṣatre snātaṃ bhavatyatho citro 'sāni iti \7\

1.13.8

viśākhayossnāyādityekam aindrāgnaṃ vā etannakṣatraṃ tadasyaindrāgna eva nakṣatre snātaṃ bhavatyatho viśākho 'sāni prajayā paśubhiḥ iti \8\

1.13.9

eteṣāmekasminnāpūryamāṇapakṣe purādityasyodayādvrajamabhiprapadyate nainametadaharādityobhitapettadahassnātānāṃ mukhaṃ vā eṣa etattejasā yaśasā tapati \9\

1.13.10

antarlomnā carmaṇā vrajamabhinidhnanti \10\

1.13.11

pūrvārdhamadhye vrajasyāgnimupasamādhāya samparistīrya āharantyetān sambhārān sakṛdeva sarvān yatsaha sarvāṇi mānuṣāṇi ityetasmāt brāhmaṇāt \11\

1.13.12

dakṣiṇato brāhmaṇa upaviśati \12\

1.13.13

uttarata udapātraṃ pālāśīṃ ca samidhaṃ nidadhāti \13\

1.13.14

apareṇāgnimudīcīnapratiṣevaṇāmerakāṃ sādhivāsāmāstīrya tasyāṃ prāṅmukha upaviśati \14\

1.13.15

uttarato nāpitaḥ \15\

1.13.16

uttarata upabarhaṇam \16\

1.13.17

āmadhyandinaṃ bhikṣāṃ dadyāt \17\

1.13.18

apīha gāṃ pacedvaśā cetsyādatraitām \18\

1.13.19

pālāśīṃ samidhamājyenāktvā madhyandine 'bhyādadhāti imaṃ stomamarhate jātavedase rathamiva saṃmahe mā manīṣayā \ bhadrā hi naḥ pramatirasya saṃsadyagre sakhye mā riṣāmā vayaṃ tava svāhā iti \19\

1.13.20

athairakāyāmudīcīnaśirā nipadyate tryāyuṣaṃ jamadagne kaśyapasya tryāyuṣaṃ agastyasya tryāyuṣamṛṣīṇāṃ tryāyuṣaṃ yaddevānāṃ tryāyuṣaṃ tanme astu tryāyuṣam iti \20\

1.13.21

klidyamānamanumantrayate śivā me bhavatha saṃsparśāḥ iti \21\

1.13.22

kṣuramabhimantrayate kṣuro nāmāsi svadhitiste pitā namaste astu mā mā hiṃsīḥ iti \22\

1.13.23

upyamānamanumantrayate yatkṣureṇa varcayasi vaptā vapasi keśaśmaśru varcayā me mukhaṃ mā ma āyuḥ pramoṣīḥ iti \23\

1.13.24

śmaśrūṇyevāgre vapate 'thopapakṣāvatha veśān yathopapādabhitarāṇyaṅgāni \24\

1.13.25

etasmāddhyeṣā jarasā pūrva āyuṣi prayānti parva āyuṣyannādā bhavanti ya evaṃ vidvāso lomāni vāpayante sa yadi lomāni vāpayiṣyamāṇassyāt keśaśmaśru vāpayitvā lomāni saṃhṛtya nakhāni nikṛntayīta \25\

1.13.26

athaināni samuccitya brahmacāriṇe prayacchannāha imāni hṛtvā darbhastambe vodumbaramūle vā nidhattāt iti \ tāni sa tatra nidadhāti \26\

1.13.27

apareṇāgniṃ prāṅmukha upaviśya mekhalāṃ visraṃsayati imaṃ viṣyāmi varuṇasya pāśam iti \27\

1.13.28

yo 'sya tatra rāteḥ putro vāntevāsī bhavati tasmai prayacchannāha imā hṛtvā nyagrodhe vodumbaramūle vā nidhattāt iti \28\

1.13.29

tāmu sa tatra nidadhāti idamahamamuṣyāyaṇasya śucā pāpmānamapagūhāmyuttarasya dviṣadbhyaḥ iti \29\

1.13.30

vṛkalaiḥ pradhāvya dāntānvidhāvate annādyāya vyapohadhvaṃ bhago sajā yamāgatam \ sa me mukhaṃ prasarpatu varcase ca bhagāya ca iti \30\

1.13.31

ubhayīrapassaṃniṣiñcati uṣṇāsu śītā ānayati devamānuṣasya vyāvṛttyai iti \31\

1.13.32

tāsāmañjalīnopahatyābhiṣiñcati āpo hiṣṭhā mayobhuvaḥ iti tisṛbhiḥ hiraṇyavarṇāśśucayaḥ pāvakāḥ iti tisṛbhiḥ ṣoḍhā vihito vai puruṣaḥ ityetasmāt brāhmaṇāt \32\

1.13.33

athaitasya sarvasurabhipiṣṭaṃ samudāyutya triḥ prasiñcati namaśśākajañjabhābhyāṃ tamastābhyo devatābhyo yā abhigrāhiṇīḥ iti \33\

1.13.34

anulimpet apsarāsu yo gandho gandharveṣu ca yadyaśaḥ \ divyo yo mānuṣo gandhassa māmāviśātviha iti \34\

1.13.35

ahataṃ vāsaḥ paridhatte svā mā tanūrāviśa śivo mā tanūrāviśa ityevameva sāyamevamevāta ūrdhvam \35\

1.13.36

athaitaṃ bādaramaṇiṃ svaṇorpadhānaṃ sūtre protya darvyāmādhāya darvīdaṇḍe sūtreṇa paryasya juhoti iyamoṣadhe trāyamāṇā sahamānā sahasvatī \ sā mā karotu somavarcasaṃ sūryavarcasaṃ brahmavarcasaṃ brahmavarcasinaṃ mānnādaṃ karotu svāhā iti \36\

1.13.37

athainamudapātreṇa pariplāvayati viśvā uta tvayā vayaṃ dhārā udanyā iva \ atigāhemahī dviṣaḥ iti \37\

1.13.38

apāśosi ityuktvā 'kṣṇayā pariharati \ vadhyaṃ hi pratyañcaṃ pratimuñcanti vyāvṛttyai ityetasmādbrāhmaṇāt \38\

1.13.39

athaitau pravartau sūtre protya darvyāmādhāya darvīdaṇḍe sūtreṇa paryasya juhoti āyuṣyaṃ varcasyaṃ rāyaspoṣamaudbhidyam \ idaṃ hiraṇyaṃ varcase jaitryāyāviśatādimaṃ rayiṃ svāhā iti \39\

1.13.40

dvitīyāṃ juhoti śunīmivāhaṃ hiraṇyasya pituriva nāmagrāham \ taṃ mā karotu somavarcasaṃ sūryavarcasaṃ brahmavarcasinaṃ mā 'nnādaṃ karotu svāhā iti \40\

1.13.41

tṛtīyāṃ juhoti uccairvāji pṛtanāsāhaṃ sabhāsāhaṃ dhanañjayam \ sarvāssamṛddhīrṛddhayo hiraṇye yāssamāhitāssvāhā iti \41\

1.13.42

caturthīṃ juhoti virājaṃ ca svarājaṃ cābhiṣṭīryā ca nogṛhe \ lakṣmī rāṣṭrasya yā mukhe tayā mā saṃ sṛjāmasi svāhā iti \42\

1.13.43

pañcamīṃ juhoti yaśo mā kuru brāhmaṇeṣu yaśo rājasu mā kuru \ yaśo viśyeṣu śūdreṣvahamasmai yaśastava svāhā iti \43\

1.13.44

athaitāvudapātre 'nuplāvayati viśvā uta tvayā vayam ityetayā \44\

1.13.45

tayorantaramādāya dakṣiṇe karṇa ābadhnaāti āyuṣyaṃ varcasyam ityetābhiḥ pañcabhiḥ \45\

1.13.46

athainamanuparivartate ṛtubhistvātavaissaṃvatsarasya dhāyasā taistvā sahānukaromi iti \46\

1.13.47

evamevottare karṇe pravartamābadhnīta \47\

1.13.48

ata srajaṃ pratimuñcati śubhike śira āroha śobhayantī mukhaṃ mama \ mukhaṃ hi mama śobhaya bhūyāṃsaṃ ca bhagaṃ kuru \ yāṃ tvā jahāra jamadagniśśraddhāyai kāmāyānyai \ tāṃ tvemāṃ pratimuñcāmi varcase ca bhagāya ca iti \48\

1.13.49

traikakudenāñjanenāṅkte yadāñjanaṃ traikakudaṃ jātaṃ himavata upari \ tena vāmāñje mayi parvatavarcasamastu iti \49\

1.13.50

ādarśe paripaśyate yanme manaḥ parāgatamādarśe paripaśyataḥ \ idaṃ taṃ mayi paśyāmyāyuṣyaṃ varcasyaṃ me astu iti \50\

1.13.51

athopānahāvupamuñcate dyaurasi iti dakṣiṇe pāde \ pṛthivyasi ityuttare \51\

1.13.52

atha daṇḍamādatte sakhā mā gopāya iti \52\

1.13.53

chatramādatte divyo 'si suparṇo 'ntarikṣānmā pāhi iti \53\

1.13.54

athopaniṣkramya diśamupatiṣṭhate devīṣṣaḍurvīruruṇaḥ kṛṇota viśvedevāsa iva vīrayadhvam \ mā hāsmahe prajayā mā tanūbhirmā radhāma dviṣate soma rājan iti \54\

1.13.55

candramasaṃ sūpasthāḥ iti \55\

1.13.56

yatra yatra kāmayate tadetītyetatsamāvartanam \56\
iti bodhāyanīye gṛhyaparibhāṣāsūtre prathamapraśne trayodaśo 'dhyāyaḥ

Linked texts (2)