Pramāṇa · Search · About · API

Baudhayanagrihyasutra 3.4: atha tṛtīyapraśne caturtho 'dhyāyaḥ

Baudhāyanagṛhyasūtra 3.4

Language
Sanskrit

atha tṛtīyapraśne caturtho 'dhyāyaḥ

3.4.1

athāto 'vāntaradīkṣāṃ vyākhyāsyāmaḥ \1\

3.4.2

udagayana āpūryamāṇapakṣe puṇye nakṣatre keśaśmaśru vāpayitvā pūrvavadupākṛtya grāmātprācīṃ vodīcīṃ vā diśāmupaniṣkramyākhale 'chadirdarśe 'gnimupasamādhāya samparistīrya madantīradhiśritya prathamenānuvākena śāntiṃ kṛtvā darbhaiḥ pravargyadevatābhyaḥ āsanāni kalpayati \2\

3.4.3

agreṇāgniṃ pravargyāya kalpayāmi \ gharmāya kalpayāmi \ mahāvīrāya kalpayāmi \ saṃrājñe kalpayāmīti \3\

3.4.4

dakṣiṇenāgniṃ brahmaṇe kalpayāmi prajāpataye kalpayāmīti \4\

3.4.5

uttareṇāgniṃ ṛṣibhyo mantrakṛdbhyo mantrapatibhyaḥ kalpayāmi \ devebhyo gharmapebhyaḥ kalpayāmīti \5\

3.4.6

atha dakṣiṇataḥ prācīnāvītī pitṛbhyo 'gharmapebhyaḥ kalpayāmi \ yamāyāṅgirasvate pitṛmate kalpayāmīti \6\

3.4.7

athāpa upaspṛśyottarato yajñopavītī rudrāya rudrahotre kalpayāmīti \7\

3.4.8

pradakṣiṇamagniṃ pariṣicya vyāhṛtibhirvaikaṅkatīssamidho 'bhyādhāya madantībhiḥ pravargyadevatābhyastarpayati \8\

3.4.9

agreṇāgniṃ pravargya tarpayāmi \ mahāvīraṃ tarpayāmi \ saṃrājaṃ tarpayāmīti \9\

3.4.10

dakṣiṇenāgniṃ brahmāṇaṃ tarpayāmi \ prajāpatiṃ tarpayāmīti \10\

3.4.11

uttareṇāgnimṛṣīn mantrakṛto mantrapatīn tarpayāmi \ devān gharmapāṃstarpayāmīti \11\

3.4.12

atha dakṣiṇataḥ prācīnāvītī pitṝn gharmapāt tarpayāmi \ yamamaṅgirasvantaṃ pitṛmantaṃ tarpayāmīti \12\

3.4.13

athāpa upaśpṛśyottarato yajñopavītī rudraṃ rudrahotāraṃ tarpayāmīti \13\

3.4.14

athāpa upaspṛśya sarvāḥ pravargyadevatāstarpayāmīti \14\

3.4.15

atha catasra audumbarīssamidho 'pariśuṣkāgrā ghṛtābhyaktā abhyādhāpayan vācayati pṛthivī samit ityetaiḥ pratimantram \15\

3.4.16

atha devatā upatiṣṭhate agne vratapate śukriyaṃ vrataṃ rimiṣyāmi tacchakeyaṃ tanme rādhyatām \ vāyo vratapate śukriyaṃ vrataṃ cariṣyāmi tacchakeyaṃ tanme rādhyatām \ āditya vratapate śukriyaṃ vrataṃ cariṣyāmi tacchakeyaṃ tanme rādhyatām \ vratānāṃ vratapate śukriyaṃ vrataṃ cariṣyāmi tacchakeyaṃ tanme rādhyatāmiti \16\

3.4.17

athaiteṣāmanuvākānāṃ prabhṛti vācayati prathamottamayorvā \17\

3.4.18

athainaṃ saṃśāsti samīlya vācaṃ yacche iti \18\

3.4.19

athāsyāhatena vāsasā triḥ pradakṣiṇaṃ samukhaṃ śiro veṣṭayati citasstha paricitaḥ \ svāhā marudbhiḥ pariśriyasva iti \19\

3.4.20

pradakṣiṇamagniṃ pariṣicya vyāhṛtibhirvaikaṅkatīssamidho 'bhyādhāya madantībhiḥ pravargyadevatābhyastarpayitvottamenānuvākena śāntiṃ kṛtvā 'thā stamita āditye grāmamāyānti \20\

3.4.21

vāgyatastiṣṭhedetāṃ rātrimupaviśet saṃveśayedvā \21\

3.4.22

atha prātarudita āditye grāmātprācīṃ vodīcīṃ vā diśamupaniṣkramyākhale 'chadirdarśe 'gnimupasamādhāya samparistīrya madantīradhiśritya prathamenānuvākena śāntiṃ kṛtvā darbhaiḥ pravargyadevatābhya āsanāni kalpayitvā vayassuparṇāḥ iti vāso vimucyāthāsya ṣaṭtayamabhinirdaśayati agnimapa ādityaṃ gāṃ brāhmaṇaṃ hiraṇyamiti \22\

3.4.23

trīnādito darśayitvā yathopapādamitarāṇi darśayitvā pradakṣiṇamagniṃ pariṣicya vyāhṛtibhirvaikaṅkatīssamidho 'bhyādhāya madantībhiḥ pravargyadevatābhyastarpayitvottamenānuvākena śāntiṃ kṛtvā 'thāsya vratacaryāmupadiśet \23\

3.4.24

na yānamārohenna vṛkṣamadhirohenna kūpamavarohenna chatraṃ dhārayīta nopānahau dhārayīta nāsandyāṃ śayīta na striyā na śūdeṇa saha sambhāṣeta yadi sambhāṣeta brāhmaṇena saha sambhāṣeta na sāyaṃ bhuñjīta yadi sāyaṃ bhuñjītāpajvalitaṃ bhuñjīta na snāyādaṣṭamyāṃ parvaṇi copavasettadahaśca snāyādvāgyatastiṣṭhedetāṃ rātrimupaviśet saṃveśayedvā \24\

3.4.25

amedhyalohitaśavapātradarśane jyotiṣāṃ saṃdarśanam \25\

3.4.26

amedhyaṃ dṛṣṭvā japati abaddhaṃ mano daridraṃ cakṣussūryo jyotiṣāṃ śreṣṭho dīkṣe mā mā hāsīḥ iti \26\

3.4.27

atha yadyenamabhivarṣati undatīrbalaṃ dhattau jodhatta balaṃ dhatta mā me dīkṣāṃ mā tapī nirvadhiṣṭa ityeva tatra japati \27\

3.4.28

saṃvatsarametadvrataṃ caret saṃvatsaraṃ hi vrataṃ nātītyaitasmiṃstvevaitat saṃvatsare 'dhīyīta \28\

3.4.29

yadyu vaitasmin saṃvatsare nādhīyīta yāvadadhyayanametadvrataṃ caretsaṃvatsare paryavete 'dhyāpayate śrāvayate vā \29\

3.4.30

pūrvevadupākṛtya grāmātprācīṃ vodīcīṃ vā diśamupaniṣkramyākhale 'chadirdarśe 'gnimupasamādhāya saṃparistīrya madantīradhiśritya prathamenānuvākena śāntiṃ kṛtvā darbhaiḥ pravargyadevatābhya āsanāni kalpayitvā 'thāvratyaprāyaścitte juhaoti yanma ātmano mindā 'bhūt punaragniścakṣuradāt iti dvābhyām \30\

3.4.31

pradakṣiṇamagniṃ pariṣicya vyāhṛtibhirvaikaṅkatīssamidho 'bhyādhāya madantībhiḥ pravargyadevatābhyaḥ tarpayitvā catasra audumbarīssamidho 'pariśuṣkāgrā ghṛtābhyaktā abhyādhāpayan vācayati dyaussamit ityetaiḥ pratimantram atha devatā upatiṣṭhate āditya vratapate śukriyaṃ vratamacāriṣaṃ tadaśakaṃ tanme rādhi \ vāyo vratapate śukriyaṃ vratamacāriṣaṃ tadaśakaṃ tanme rādhi \ agne vratapate śukriyaṃ vratamacāriṣaṃ tadaśakaṃ tanme rādhi \ vratānāṃ vratapate śukriyaṃ vratamacāriṣaṃ tadaśakaṃ tanme rādhi iti \32\

3.4.33

pradakṣiṇamagniṃ pariṣicya vyāhṛtibhirvaikaṅkatīssamidho 'thābhyādhāya madantībhiḥ pravargyadevatābhyaḥ tarpayitvottamenānuvākena śāntiṃ kṛtvā 'thāsyādhyāye 'nadhyāyānupadiśet \ nādhīyītāstamita āditye nānudite nānuviproṣite na paryāvṛtte nābhracchāyāyāṃ na grāmyasya paśorante nāraṇyasya nāpāmante na haritayavān prekṣamāṇo na harmyāṇī na śarīrāṇi na lohitamutpāditaṃ dṛṣṭvā na māṃsamaśitvā na śrāddhaṃ bhuktvā na keśaśmaśru vāpayitvā na keśān prasārya na dato dhāvate nāṅkte nābhyaṅkte nārdo nārdreṇa vāsasā nārdrāyāmiti \34\

3.4.35

atha svādhyāyamadhīyītāpareṇāgniṃ darbheṣvāsīno darbhān dhārayamāṇaḥ parācīnaṃ svādhyāyamadhīyīta punareva śāṃtiṃ kṛtvā 'dhīyīta \35\

3.4.36

atha yadi laukikamanuvyāharedyatrakvacidyadyaśāntikṛ paśyetpunareva śāṃtiṃ kṛtvā 'dhīyīta cottamena pravargyāyopaniṣkramya nāpraviśya kāmamanyadadhīyītānyadadhīyīta \36\
iti bodhāyanīye gṛhyasūtre tṛtīyapraśne caturtho 'dhyāyaḥ

Linked texts (6)