Kathakagrihyasutra 12
Commentary of Devapāla 12
- Language
- Sanskrit
12.1
apsu sarantītyapsaraso jalacāriṇaḥ, gāṃ dhārayante ye te gandharvāḥ, goṣṭhe bhavā goṣṭhyāḥ, gehe bhavā gehyāḥ garbhaghnāstān sarvānnāśayāmi | anyamapi kaṃcana kravyādaṃ, devinaṃ vijigīṣaṇaśīlaṃ nāśayāmi | uteti apyarthe ||
12.2
abhinnāṇḍā avināśitatokā satī pravṛddhagarbhā ca vijāyatāmiyaṃ vividhān putrān ca prasūtām| prasūtā ca satī tokinī putriṇī bhavatu | ariṣṭajīvasūvarī, 'ruṣariṣa hiṃsārthaḥ' riṣṭaṃ hiṃsitaṃ, na vidyate riṣṭaṃ yeṣāṃ te'riṣṭāḥ, jīvantīti jīvāḥ, ariṣṭān jīvān ca sūte tacchīlā ariṣṭajīvasūvarī | 'anyaebhyo'pi dṛśyate' (3|
75) iti kvanip ||
12.3
viṣṇuḥ prajāpatiryajñastava yoniṃ kalpayatu garbhagrahaṇayogyāṃ sampādayatu | tvaṣṭā ādityo rūpāṇi lāvaṇyāni kāntīḥ piṃśatu pinaṣṭu, saṃcūrṇya lāvaṇyāni tvayi prayacchatu, lāvaṇyarasanirvarāṃ tvāṃ sampādayatu | tathā prajāpatirviśvakarmā āsiñcatu retaḥ | dhātā ca garbhaṃ dadhātu saṃpādayatu te tava ||
12.4
he sinīvāli devapatni garbhaṃ dhehi, pṛthvī stutiryasyā sā pṛthuṣṭukā sarasvatī, pṛthuṣṭuke sarasvati garbhaṃ vidhehi, he putrakāme tavāśvinau devabhiṣajau candrādityau garbhaṃ vidhattam | kīdṛśam | puṣkarasrajaṃ padmamālinam ||
12.5
vayaṃ taṃ garbhaṃ havāmahe āhvayāmaḥ | kimartham | daśame māsi sūtave sotum | tumarthe taveṅ | yamaśvinau candrādityau tvaritarathāśvayoginau hiraṇmayyāvivāraṇyau dyāvāpṛthivyau nirmathnītaḥ nirmathyotpādayataḥ, tābhyāṃ hi sūryācandramasau rasaṃ tejaścākṛṣya jagajjanayataḥ ||
12.6
triṣṭup | he mṛtyo asyāḥ striyaḥ prajāṃ mā rīriṣaḥ, mā ca vīrān hiṃsīriti 1 ahaṃ bravīmi | cakṣuṣmate śṛṇvate, yatastvaṃ cakṣuṣmān karṇayuktaścā'to bravīmi ityarthaḥ | ataścāhiṃsārthaṃ paraṃ dūraṃ panthānaṃ anuparehi parāgaccha | yaste svaḥ panthāḥ | kaścāsau | itaro devayānāt, pitṛmārgaḥ | tatraiva hi mṛtyuḥ prabhavati, na devapathe tasya mokṣapātratvāt | prajā duhitrādikā'tra, vīrāḥ putrāḥ | uteti tathārthe ||
sāvitrasyārṣam | he nejameṣa agne parāpata parāgaccha dūraṃ vraja, gatvā ca punarāpata āyāhi saputraḥ putreṇa saha, dūramapi gatvā kāmyamānaṃ putramādāyāgacchedityarthaḥ | tato'syai putrakāmāyai garbhamādhehi ānīya garbharūpatāṃ putraṃ grāhayetyarthaḥ | yastu pumān garbho bhaviṣyati, natu strī ||