Kathakagrihyasutra 2
Commentary of Devapāla 2
- Language
- Sanskrit
2.1
tisṛṣu vidyāsu vedatrayātmikāsu bhavaṃ grahaṇaṃ prayojanaṃ vā vrataṃ traividyakam | vakṣyāma iti śeṣaḥ |
yaṃ prati kathyate, so'prabuddho brahmacārī | tena vyartha upadeśa ityāśaṅkayāha
2.2
ācāryeṇānuṣṭhātavya ityarthaḥ |
2.3
adhyayanasyārambhe samāptau cāṃhomugbhistisraḥ samidho'gnāvabhyādadhyāt svāhākāramātraśūnyaṃ prakṣepamātraṃ kuryādityarthaḥ, anyathā juhuyāditi brūyāt | aṃhasaḥ pāpādvimocayantītyaṃhomuco mantrāḥ | te punaḥ yaddevā devaheḷanaṃ devāsaścakṛmā vayam | agnirmā tasmādenaso viśvānmuñcatvaṃhasaḥ ||
devā eva devāsaḥ 'ājjaserasukū' he devā devāso'tiśayārthaṃ punaḥ sambodhanam, yadvayaṃ devaheḷanaṃ cakṛmā 'heḍu anādare' anādareṇāvalepena yaddevānāṃ pāpaṃ kṛtavanto vayam, tasmādenasoṃ'hasaḥ pāpāt viśvāt samastādagnirmāṃ vimuñcatu | aṃhasa enasa iti duḥkhapīḍitasya punarvacanam | enaḥśabdo vā pāpakṛte duḥkhātiśaye vartate| anenaiva dvitīyatṛtīyau gatārthoṃ| divānaktaṃśabdābhyāṃ madhyavartinyau sandhye api saṃgṛhīte |
2.4
vratasyopāyanaṃ grahaṇaṃ, vimocanaṃ ca parityāgaḥ | tadvayamapi darśapūrṇamāsayoruktam | tathāca tatratyaṃ sūtraṃ 'pāṇī prakṣālya dakṣiṇato'gnestiṣṭhan brūyādagne vratapate vāyo vratapate sūrya vratapate' iti ||
amī ṣaṭ kṛcchravidhau vyākhyātāḥ | iha ca vratagrahaṇe mocane ca samānāḥ kartavyāḥ | iyāṃstu viśeṣaḥ-vimocane daṇḍamagnau prāsyedapsu mekhalāṃ vāsaśca hutasamāptiṃ yāvat | tata eva daṇḍādayo mantrāvṛttibhājaḥ | tathāca manuḥ 'yadyasya vihitaṃ carma yatsūtraṃ yā ca mekhalā | yo daṇḍo yacca vasanaṃ tattatsarvaṃ vrateṣvapi ||' (2|174) iti |
Linked texts (1)
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit