<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka!devapala-commentary.20 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Auxiliary Sciences of the Veda](https://indike.org/pramana/in.vedanga) › [Ritual sūtras](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa) › [Manuals of the domestic ritual](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya) › [Kāṭhakagṛhyasūtra](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka) › [Commentary of Devapala](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka!devapala-commentary) › 20

# Kathakagrihyasutra 20

Commentary of Devapāla 20

- **Language:** Sanskrit

### [20.1](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka!devapala-commentary.20.1)

athetyānantarye | ṛtau ṛtau bhavānyārtavāni karmāṇi vakṣyāmaḥ | svasti avināśa īyate prāpyate yaistāni svastyayanāni | tāni katicinnityānyapi śrāvaṇyādīni, teṣāmakaraṇe kālacoditānāmiti pratikṛtirbhavati | kapotanilayaśāntyādīni svastyayanānyeva |

### [20.2](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka!devapala-commentary.20.2)

catasraḥ paurṇamāsyaḥ-śrāvaṇī, āśvayujī, āgrahāyaṇī, phālgunī| śravaṇena yuktā paurṇamāsī śrāvaṇī | tasyāṃ catvāri havīṃṣyāvāpasthāne nirupyāsādayedapūpādīni | tatra apūpo vrīhimayo ghṛtapakvaḥ, yavamayastu tailapakvaḥ phālgunyāṃ tailapakvasya juhotīti liṅgāt | caturṣvapi mātra-  
varṇikyaḥ, apūpe viṣṇuḥ, carau rātryaḥ, dhānāsu saktuṣu ca sarpāḥ| ubhayaṃ dhānāḥ saktavaśca akṣatānāmanavahatānāṃ yavānām | iṣṭivikāratvādājyabhāgāntaṃ pūrvārdhānmadhyāccāvadāya pradhānānuṣṭhānaṃ sarvam| juhotinā coditaḥ svāhākāraḥ |

### [20.3](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka!devapala-commentary.20.3)

mantracatuṣṭayasya pratīkenāpūpādihomeṣu viniyogo'nena bhaṇitaḥ |

### [20.4](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka!devapala-commentary.20.4)

avaṭeṣu garteṣu | darvyā, natu srucā | yeṣu veti mantreṇa homaḥ| abhighāraḥ sarvatra jñeyaḥ, nānabhighṛtaṃ havirastīti saktūnām |

### [20.5](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka!devapala-commentary.20.5)

ubhayatreti aupasadhome avaṭahome ca | anye tvāhuḥ–ubhayatretyatra sāyaṃprātarhomakālo lakṣyate | yaduktaṃ divācarebhyo bhūtebhyo divā, naktañcarebhyo naktamiti vaiśvadevavaliharaṇam, tatra sthāne saktubaliranenocyate cāturmāsiko gṛhyāntare tathādarśanāt | sāvitreṇa ca devasya tvetyādinā ākhurājāya balimupaharāmītyantenaiṣa balyupahāraḥ | ādyantayorveti śrāvaṇīphālgunyoriti kecit | ādyantayorhaviṣorapūpasaktulakṣaṇayorākhurājāya baliṃ harediti tvanye ||  
vaiṣṇavī | triṣṭup | devaputrāṇāmārṣam | he viṣṇo vyāpaka, he śipiviṣṭa śipayo raśmayaḥ śaktayo vā jagatāṃ nirmātryastābhirāviṣṭo vyāptaḥ śipiviṣṭastasya saṃbodhana he śipiviṣṭa viṣṇo ahaṃ te tava vaṣaṭ ākṛṇomi vaṣaḍantena mantreṇa havirdadāmītyarthaḥ | ka | āse chāndaso varṇalopaḥ āsye agnau | agnireva hi sarvadevānāṃ mukhaṃ, tenaiva hi devāḥ suhavīṃṣi bhuñjate | taddhavyaṃ haviḥ me mama saṃbandhi juṣasva bhuṅkṣva | kiṃca mama saṃbandhinyo giro vāco mantrātmikāḥ suṣṭutayaḥ śobhanastutirūpāstvāṃ vardhayantu | yūyamiti pūjāyāṃ bahuvacanaṃ, vyatyayena vā | tvaṃ ca stutibhirvardhito haviṣā ca pramodito no'smānpāhi rakṣa sadā sarvakālam ||  
gāyatrī | rātrirdevatā | devaputrāṇāmārṣam | rātrī rajanī āgacchantī vyakhyat ‘khyā prathane’ vividhaṃ prakāśaṃ karoti | kaiḥ | akṣibhiścandrādibhiḥ | devī dyotamānā | purūṇi bahūni trāyate iti purutrā | kiṃca viśvāḥ sarvā adhiśriyaḥ adhikaśobhā adhita ādhatte ||  
kāṇḍapatitasya sarparājasyārṣam | sarpebhyo namo astu kāyavāṅmanobhiḥ praṇatirbhavatu | kebhyaḥ | ye ke ca pṛthivyāmadhi, kṣiterupari, tathā ye'ntarikṣe divi ca sthitāstebhyaḥ sarpebhyo namaḥ ||  
ye divo dyulokasya rocane dyotane prakāśane sthitāḥ vādo vādayitāraḥ stanayitnukāriṇaḥ, ye ca sūryyasya raśmiṣu sthitvā varṣanti nāgāḥ, ye cāpsu sadāṃsi gṛhāṇi kṛtavantaḥ, tebhyaḥ sarpebhyo namaḥ ||  
vāśabdaścārthe | yeṣu vā yātudhānā rākṣasāḥ sthitāḥ tena daṣṭasyonmattasya darśanāt, ye ca vanaspatīṃllakṣaṇīkṛtya avasthitāḥ, ye cāvaṭeṣu bileṣu śerate tiṣṭhanti, tebhyaḥ sarpebhyo namaḥ || sāvitro vyākhyātaḥ ||

## Linked texts (1)

- [Kāṭhakagṛhyasūtra](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka.55.1) — Laugākṣi, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka!devapala-commentary.20](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka!devapala-commentary.20) · Pramāṇa
