Kathakagrihyasutra 32
Commentary of Devapāla 32
- Language
- Sanskrit
32.2
aṣṭakāyāḥ anu paścādbhavamanvaṣṭakyamityanvarthikeyaṃ saṃjñā anvaṣṭakyamiti | etacca kecidaṣṭakāyā aṅgaṃ vadanti kecittatsadṛśaṃ vikārabhūtaṃ karmāntaram | tatrobhayathāpi tatkālatve prāpte kālāntaramāha prātariti navamyāṃ kartavyamityarthaḥ || etenaiva dharmeṇeti sarvanāmnā prakṛtasya dvitīyasya śrāddhasya parāmarśaḥ | yathā dvitīyaśrāddhe sthālīpākādikaṃ na kriyate, saṃpradānāvāhanādyupasthānāntamanyūnātiriktamanuṣṭhīyate, tadvadanvaṣṭakya ityarthaḥ || 1-2 || viśeṣamāha
32.3
anvaṣṭakye havirarhānupaveśyāvāhanādyupasthānāntaṃ kṛtvā niparaṇaṃ kuryāt, natu madhye, pūrvavaditi śeṣaḥ |
niparaṇasyātra viśeṣāntaramāha
32.4
karpūḥ khanirucyate | ṣaṭ gartān kuryāt dakṣiṇāyatāḥ dakṣiṇottararekhayā āyatāḥ dīrghāḥ | kiṃpramāṇaṃ dairghyamityapekṣāyāmāha prādeśamātrīḥ prādeśamātrāḥ| pūrvāparāḥ pūrvapaścimabhāvena paṅktyā sthitāḥ| caturaṅgulapṛthvīḥ pārśvataścaturaṅgulaparimāṇāḥ pūrvapaścimarekhāyāḥ | tāvadantarāḥ, caturaṅgulaparimāṇameva cāsāmantaraṃ vyavadhānaṃ karta-
vyaṃ paṅktirūpeṇa nirmitānām | tāvadavakhātāḥ caturaṅgulaparimāṇā eva tā adhaḥ khananīyāḥ 4
32.5
kartavyā iti śeṣaḥ | kharā mṛttikāsthalāni | te tāsāṃ karṣūṇāṃ dakṣiṇepu bhāgeṣu ṣaṭ kartavyāḥ |
32.7
teṣu khareṣu jānudaghneṣu aupasadāduddhṛtya vihṛtya paristīrya paryukṣya parisamūhya cāgnīn karṣūścāvokṣya avasicya karṣūṣu dakṣiṇāgrāndarbhānāstīrya, uktasya piṇḍapitṛyajñasya āvṛt itikartavyatā pṛthivī darvirityādimantrādikā, tayā pūrvāṃsu pūrvadigvartinīṣu tisṛṣu karṣūṣu trīn piṇḍān pitṛpitāmahaprapitāmahebhyo nidhāya, majjānaṃ ca piṇḍasamīpe yūṣalakṣaṇaṃ sthāpayitvā, sarvataśca sarvapiṇḍān dugdhena pariṣicya, anye'pi ye rasavatyāṃ siddhā rasāḥ santi tairapi piṇḍān sarvataḥ pariṣicya, etadannaṃ bhavadbhyaḥ pitṛpitāmahaprapitāmahebhyo devadattādibhya ityuktvā, tṛpyantu bhavantaḥ pitara ityuktvā ca, evamevāparāsu aparadigbhāgavartinīṣu tisṛṣvavaśiṣṭāsu karṣūṣu strībhyo mātrādibhyastrīn piṇḍān pṛthivī darvirityādiprakāreṇa dadyāt | etāvāṃstu viśeṣaḥ-majjānaṃ tatra nopaninayet | majasthāne tu surāṃ vikrutayavarasarūpāmupaninayet || manthena codakābilīkṛtasakturūpeṇa sarvataḥ pariṣiñcet anye'pi ye rasāstairapi siñcet| etadbhavatībhyo mātrādibhya ityuktvā tṛpyantu bhavatyo mātara ityādi coktvā piṇḍānāṃ pratipattiṃ kuryāt | katham | preṣyā bhṛtyā anujñātāḥ santaḥ piṇḍānbhakṣayeyuḥ, dhīvarā vā surāsparśadūṣitatvāt, apsvagnau vā kṣeptavyāḥ | brāhmaṇaṃ vā bhojayetpiṇḍān ye surābhiṣyandasaṃsparśena adūṣitāḥ prathamāstrayaḥ || ityanvaṣṭakyam || iti pañcaṣaṣṭitamī kāṇḍikā |
65 ||
Linked texts (1)
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit