Pramāṇa · Search · About · API

Kathakagrihyasutra 5

Commentary of Devapāla 5

Language
Sanskrit

5.1

vratasamāptyanantaramadhītavedena snātvā vivāhaḥ karttavyaḥ | kṛtavivāhasya pākayajñā āmnātāḥ | te cāgnau kriyante | jīvatpitṛkasya vaivāhāgnau vikalpaḥ | yo jīvatpitṛko yadā na dhārayate, tadā tenāgnyantaramutpādanīyamavaśyam, pitṛpramaye'gnyantarārjanaṃ ca paitṛkāgnyupaśamapūrvakamityupaśamanamāha | pitari prete eka evāsahāyaḥ śiṣyate paitṛko'gniḥ | tasyaikāgneḥ samādhānaṃ pratipattikarma karttavyaṃ putreṇaiva na tu purohitaprabhṛtibhiḥ | aparā vyākhyā-eka evāgniḥ paitṛko yasyāsti natu vaivāhanaḥ svayaṃ vṛttataḥ sa ekāgnirgṛhasthaḥ pramītapitṛkaḥ | samādhānaśabdastantreṇa dvayamāha-pūrvāgnestyāgamāvasathāgnerāharaṇam | yataḥ samyagādhānamarjanamapi anekārthatvāddhāttunipātānām |
etadeva sphuṭayitumāha
parameṣṭhī svāmī pitā | tasya pramaye putreṇaivāgneḥ samādhānaṃ śamanaṃ kartavyamityuktārtham |

5.3

ṛtvigbandhūnsarvān upa samīpe'gnervāsayet

5.4

uṣā rātriḥ vigatā uṣā yatra sa vyuṣaḥ sa prabhātakālaḥ | tasya samīpamupavyuṣamādityodayakālaṃ yāvat taṃ prakṛtamekāgniṃ jvālayet sandīpayet | yāvadyuṣā rātristāvat agniṃ prajvālayediti bhāvaḥ |

5.5

udakamiśramāṣacūrṇasaṃpāditena manthena audumbarakaṃsapātranikṣiptena tamagniṃ śamayet || virāṭpaṃktyau | brahmaṇa ārṣam | ṛgarthastuhavāmahe juhumaḥ devān hvayāmo vā | kān | savitāraṃ hiraṇyapāṇiṃ tathā vāyuṃ, indraṃ, prajāpatiṃ, aṅgirasaśca | kimartham | kravyādaṃ śamayantvagnim |

5.6

kāśānāṃ tṛṇaviśeṣāṇāṃ sambandhini ūte grathite kaṭe samāropya tat praśamitaikāgnibhasma sthāpayet gamayet kravyādamagnimiti triṣṭubhā | kāśānāṃ mūḍhakaṭa iti vā pāṭhaḥ | tatrāsamaasamūlāgratṛṇanirmitākāro mūḍhakaṭaḥ | ṛgarthastu-kravyādamāmamāṃsabhakṣakamagniṃ yajamānāddūraṃ prahiṇomi prakṣipāmi | yamarājñaḥ
sambandhī yo'ripravāhaḥ pāvanicayasya voḍhā, so'nenaivāgninā saha dūraṃ gacchatu | itaraḥ punaryamāhariṣyāmi, ayamihaiva sthāne devebhyo havyaṃ vahatu prakarṣeṇa jānan | kīdṛśaḥ | jātavedā jātadhano jātajñāno vā | asmānmantraliṅgādakṛtavivāhasyāpi parameṣṭhipramaye'gmyantaraparigrahamicchanti |

5.7

nirdagdhamiti mantreṇa dakṣiṇāparasyāṃ diśi nairṛtyāṃ diśi yāmyapaścimadigantarāle yaścatuṣpathastatra nidhāya sthāpayitvā kāśakaṭanihitaṃ bhasma, upadhānaśabdavācyaṃ ca yat jīvataḥ pituḥ śiro'vaṣṭambhanaṃ gaḍukādikamāsīt |

Linked texts (1)