Kathakagrihyasutra 15.12

15.12

ata utsargādūrdhvamabhradarśanamātre'pi sati nādhyetavyaṃ, kā kathā vidyotamānādiṣu ||
brāhmī vidyā devatā| pavate svarūpāccyavate iti pavā adhruvā, tatpratiṣedhena apavā dhruvā vidyā| kecidapveti paṭhanti, tatrāpyayamevārthaḥ| apavā nāmāsi nityānandā, tasyāstava sambandhi yadedhaḥ vṛddhaṃ rūpaṃ, tadahaṃ gameyaṃ prāpnuyām| iddhamedha iti punarvacanamanāditvakhyāpanārtham| kīdṛśamedhaḥ| joṣṭrīyamatiśayena sevanīyam| etasya amṛtasya maraṇarahitasya brahmamayasya vidyārūpasya medhāṃ parijagṛhurvipaścitaḥ medhāvanto vidyāsvarūpaṃ brahma lebhire ityarthaḥ, athavā ṛtasya satyasya brahmaṇo medhāṃ parijagṛhurvipaścitaḥ| ataścāhamapi sūrya ivājani sūrya ivāhamṛttamaprakāśo brahmarūpanikaṭaḥ syāmityarthaḥ| svāhā suhutamastu| ramate krīḍati jagadvivarttādinā iti rantiḥ brahmamayī vidyā| yujyate loke vivartapariṇāmaśaktibhiriti yuktiḥ| evaṃ yogo, yuk, udyugityādi vyākhyeyam| punarvacanaṃ stutyartham|
anuṣṭup| asyāśca ṛcaḥ surabhimatīti nāma| tathāca śrutiḥ - 'ṛtvijo yajamānāśca surabhimatīmṛcamanvāhurvācameva punate' iti| anyatrāśvasaṃskārottarakālamṛtvigyajamānayordadhibhakṣaṇasamayādāviyamabhyarthanā ihāpi yathāyogyatvaṃ yojayitavyā| krāmatīti krāvā| jayanaśīlo jiṣṇuḥ| vyāptyarthasya aśnoteraśvaḥ, vejanavānvājī anyatrāśvaḥ, iha tu prajāpatiḥ| yatkrāṇvo jiṣṇoraśvasya vājinaḥ aśvasya saṃskārakāle aślīlābhibhāṣaṇena mukhānyapavitrībhūtāni dadhi dadhnā pavitrāṇi akāriṣaṃ vyatyayenaikavacanam uttaratra ca bahutvavacanadarśanāt vayam akāriṣma| prajāpatervā sarvātmakasya vedātmano vā ajñānenāpabhāṣaṇena bālyāditayā apavitrāṇi mukhā mukhāni 'śeśchandasi bahulaṃ' miti luk naḥ asmākaṃ surabhi surabhīṇi pavitrāṇi karat loḍarthe leṭ 'itaśca lopaḥ parasmaipadeṣu' (3.4.87) iti terikāralopaḥ 'leṭo'ḍāṭau' (3.4.94) ityaḍāgamaḥ karotu| kiñca aśvaḥ prajāpatirvā asmākamāyūṃṣi pratāriṣat prataratu karotu| 'tṛ plṛ vanataraṇayoḥ' 'pūrvavatpañcamalakārādi' 'sip bahulaṃ leṭi' (3.4.34) iṭ guṇaḥ varṇavyatyayenākāraḥ|