Kathakagrihyasutra 19: atha dvādaśī kāṇḍikā
Kāṭhakagṛhyasūtrabhāṣya 19
- Language
- Sanskrit
atha dvādaśī kāṇḍikā
19.1
atha vivāhe kṛte vaivāhanāgnau praveśite'nantaramadhyāhitāgniko vāstvrāviśet || vasantyasminniti vāstu gṛham| kiṃ kṛtvā praviśet| vāstoṣpatīyasya sthālīpākasyeṣṭvā| vāstorgṛhasya patiradhiṣṭhātrī devatā vāstoṣpatiḥ mayūravyaṃsakāditvātsupo'luṅnipātanam| vāstoṣpatirdevatā yasya sa vāstoṣpatīyaḥ| ‘vṛddhācchaḥ’ (4.2.114) vyatyayena ṣaṣṭhī| sthālīpākeneṣṭvā, avayavāvayavisambandhena vā, nahi samasto'sau hūyate bhakṣyasaṃrakṣaṇāt| nanu ceṭṣvā āviśedityuktamayuktaṃ praviśya yajanāt? satyaṃ, kintvadhyavasāyapaurvakālyena, netre sammīlya hasatītyādivat| yājayitveti vā ṇijartho yojanīyaḥ| nirvāpasyāmantrakasyeṣṭatvāt ‘amī vahāḥ’ ityādinā, ‘catasṛbhiḥ’ ityantena śiṣyahitārthaṃ catasraḥ paṭhitvā'rpayati||
19.2
tasmin gṛhe brāhmaṇān bhojayet| tasya ca karmaṇo vaṃśodvīkṣaṇikamiti nāma| te hi vaṃśānudvīkṣamāṇā bhuñjate|
19.4
prathamā gāyatrī| anyāstriṣṭubhaḥ| vāstoṣpatirantarikṣanivāsī vāyuḥ, yadvā prāṇaḥ| he vāstoṣpate gṛhasvāmin, viśveṣāṃ sarveṣāmasmatparijanānāṃ rūpāṇi svarūpāṇi āviśan adhiṣṭhiṭhan amī amūn parijanānāvaha prāpaya pūrvametāneva gṛhaṃ praveśaya| prathamaṃ parijanasya gṛhapraveśamanujānīhi paścādasmākamiti bhāvaḥ| evamevānutiṣṭhanno'smākaṃ sakhā mitraṃ supraveśanīyo bhava|
he vāstoṣpate pratijānīhyasmān gṛhapatiḥ paramaḥ san asmānapyavāntarasvāmitayāṅgīkurvityarthaḥ| svāveśaḥ sukhapraveśaśca no'smākaṃ bhava| tathānamīvo vyādhiśūnyo'smākaṃ bhava| kiñca yattubhyaṃ kiñciddvayo havirādikaṃ, tanno'smākaṃ sambandhi juṣasva bhajasva| tathā śaṃ sukhaṃ no bhava dvipade mānuṣarūpe, catuṣpade gavāśvādike|
he vāstoṣpate naḥ asmākaṃ prataraṇaḥ prakarṣeṇa saṃsārasāgarakleśataraṇaḥ edhi bhava| 'asa-bhuvi-loṭ', sipi hyādeśaḥ| 'hujhalbhyo herdhiḥ' (6.4.101) iti dhitvaṃ 'dhvasoreddhāvabhyāsalopaśca' (6.4.119)| gayasphānaḥ gayaṃ gṛhaṃ, gṛhe sphītaḥ san gobhiraśvaiśca sahitaḥ he indo parameśvara te tava sakhye vartamānā vayamajarāsaḥ ajīrṇāḥ syāma| tvaṃ ca no'smānpratijuṣasva prīṇīhi| ka iva kān| piteva putrān|
he vāstoṣpate yā tvāṃ saṃsadāte sevate vibhūtistayā vayamapi sakṣīma ṣaca samavāye yujyemahi| kīdṛśyā| śagmayā sukharūpayā, hiraṇvayā hitaramaṇīyayā hiraṇyayuktayā vā, gātumatyā kīrtirūpagānayuktayā udgātṛgītayutayā ca| yaccāsmākaṃ kiñcidvaramutkṛṣṭaṃ tvatprasādopanataṃ, tatsarvaṃ pāhi rakṣa| kiṃ kurvan| alabdhalābhātmake yoge, prāptaparirakṣaṇarūpe ca kṣeme vartamānaḥ| utaśabdaścārthe| kiṃvā viśeṣeṇa vāstoṣpatireva prārthyate| he gṛhadevatāḥ evaṃ sarvā eva yūyaṃ no'smān svastibhiravināśaiḥ pāta rakṣata sarvakālam|
Linked texts (1)
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit