<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka!devapala.30.4 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Auxiliary Sciences of the Veda](https://indike.org/pramana/in.vedanga) › [Ritual sūtras](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa) › [Manuals of the domestic ritual](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya) › [Kāṭhakagṛhyasūtra](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka) › [Kathakagrihyasutrabhashya](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka!devapala) › 30.4

# Kathakagrihyasutra 30.4

Kāṭhakagṛhyasūtrabhāṣya 30.4

- **Language:** Sanskrit

### [30.4](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka!devapala.30.4)

udakāntaṃ prāpya udakopasparśanaṃ śirasi prakṣepaṇamācamanaṃ kṛtvā 'prācī digagnirdevatā' ityādinā mantreṇa yathādiśaṃ yā digyeṣāṃ gantavyā, tadabhidhāyinā mantreṇa yathāliṅgamabhidhāya varaprabhṛtayo gacchati | atra vivāhasya kārayitā yo guruḥ, sa eva pitā vā varasya mantrapāṭhe kartā |  
puṣṇāti vardhayatīti pūṣā pṛthivī antarikṣaṃ dyauśca | tathāca brāhmaṇam - 'iyaṃ vai pūṣā prapathe'ntarikṣaṃ paśūpā dyauradhipatiḥ|' iti |  
etaddhi iyamityaparokṣanirdeśena prayuktasya pūṣaśabdasya mantre pṛthivyarthatāṃ darśayati | antarikṣaṃ pūṣetyanenāpi madhyavartinā mantreṇa pūṣaśabdasyāntarikṣavṛttitvaṃ darśayati | yathaivahi bhūtāni puṣṇātīti pṛthvī pūṣā, tathaiva paśūnavakāśadānena pāti puṣṇātīti kṛtvā antarikṣaṃ pūṣā | evaṃ dyaurapi pūṣā, sā hi sarvalokādhipatiḥ yato'sau sarvalokān vṛṣṭyādidvāreṇa puṣṇāti | tenāyaṃ mantrārthaḥ - pūṣā pṛthivī prapathe gantuṃ prastute pathi mārge māṃ pātu, tathā paśūpā yaḥ pūṣā antarikṣalakṣaṇaḥ, so'pi māṃ pātu rakṣatu | tathā adhipatiryaḥ pūṣā dyulakṣaṇaḥ, so'pi māṃ pālayatu pathi gacchantam | śanno devīrityādayo vyākhyātāḥ |  
yā prācī dik, tasyā agnirdevatā | ata eva tasyā diśaḥ sambandhī kaścit yo māmabhidāsati 'dasu-upakṣaye' upakṣeptumicchatyābhimukhyena so'gnimṛcchatu agnimabhyucchatu agniṃ lakṣaṇīkṛtyendriyapralayamanubhavatu, agnistasyākṣyādinigrahaṃ karotvityarthaḥ| eṣaiva sarvatra yojanā tulyā| parvatārohaṇāvaroṇamūrdhvamadhaśca gamanamastīti tatparatvamapi mantrasya yuktam| kecidāhuḥ - yadabhimukhaṃ gamanaṃ, talliṅgaka eva mantraikadeśaḥ prayoktavya iti| tadayuktaṃ yata upadravanivāraṇāyaiṣa mantraḥ, anyatamadigabhimukhagamanapravṛttasya sarvadikkebhyo'pi sambhāvyate viplavaḥ, sarpāśaniprabhṛtibhyo'dhastanoparitanebhyaḥ| evaṃ pārśvādiprabhavebhyo'pīti| sarvaprasthāneṣu caiṣetikartavyatā boddhavyā||

- [Previous: 30.2](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka!devapala.30.2)
- [Next: 31.1](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka!devapala.31.1)
- [Up: 30](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka!devapala.30)

## Linked texts (1)

- [Kāṭhakagṛhyasūtra](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka.23.4) — Laugākṣi, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka!devapala.30.4](https://indike.org/pramana/in.vedanga.kalpa.grhya.kathaka!devapala.30.4) · Pramāṇa
