Kathakagrihyasutra 36
Kāṭhakagṛhyasūtrabhāṣya 36
- Language
- Sanskrit
36.1
sūryāyā ārṣam| māntravarṇikī devatā| he patni ahaṃ te tava hastau gṛhṇāmi| kimartham| suprajāstvāya lokyaputrasiddhaye| tvaṃ ca mayā patyā bhartrā satā jaradaṣṭiryathāsaḥ bhavasi, tathā bhūyāḥ jarājarjaritadehā bhūyāḥ asamaye bhavatyāḥ pramayo mā bhūdityarthaḥ| amutra pakṣe jarayā dṛṣṭirupakṣayo yasyāḥ sā jaradaṣṭiḥ| tvā tvāṃ bhagādayaścatvāro devā adurdattavantaḥ gārhapatyāya gārhapatyārtham|
36.2
he pūṣan āditya asyāḥ priyāyāstāṃ śivatamāṃ matiṃ ā īrayasva prerayasva tanuṃ vā| yasyāṃ satyāmadhikaraṇabhūtāyāṃ bījaṃ reto manuṣyā vapanti kṣipanti| yā no'smānuśatī kāmayamānā satī ūrū viśrayāte vividhaṃ kṛtvā śrayāte samarpayati vitatayati vātmīyāvūrū| vayamapi yasyāmuśantaḥ kāmayamānāḥ santaḥ praharāma prakṣipāma śepaṃ prajananam, anyonyamāvayoḥ prītirastvityarthaḥ| tathāhyayamupakāro bhavati -
36.3
iyaṃ kanyā pūrvaṃ somasya sambandhinyāsīt| sa somo bhuktvemāṃ gandharvāyāādadat dadau, gandharvo'gnaye| agnirmahyaṃ samprati dadātu| na kevalamimāṃ yāvatā rayiṃ dhanaṃ putrāṃścāgnirmahyaṃ dadātu agnirimāṃ kanyāṃ mahyaṃ datvā putradhanasamṛddhāṃ karotvityarthaḥ| etamevārthaṃ caturthyarcā prapañcayati -
36.4
he kanye tvāṃ somaḥ prathamo vivide patistava babhūva prathamaḥ| tata uttaro dvitīyaḥ gandharvo vivide| tṛtīyo'gniste patistava patirbabhūva| turīyaścaturtho'haṃ manuṣyajo mānuṣyaḥ samprati bhavāmi |
18 ||
36.19
gīyanta iti gāthāḥ viśiṣṭā eva ṛcaḥ| ata eva kāstā ityapekṣāyāṃ, sarasvati predamavetyanuvākamāha atrānuvāke yāḥ sthitāstā evetyarthaḥ| dvyantarasvarayuktāsu ca kāsucidṛkṣu gāthāśabdo rūḍhaḥ| yathoktam - 'chandogā bahvṛcāścaiva tathā vājasaneyinaḥ| uccanīcasvaraṃ prāhuḥ sa vai gāyika ucyate||' iti| ayaṃ samudāya pick - tato'nantaraṃ sarasvatītyanuvākaparicchinnā gāthā gururvaraṃ vācayati bhāṇayati| eke punarmanyante ubhāvapi kanyāvarau gāthā gururvācayati| kiṃ sarvadā| netyāha, yadi pṛthaktantramiti| atrāyamabhiprāyaḥ - vivāhodvāhau hi bhinne karmaṇī| kanyāsaṃskāro vivāhaḥ| varasaṃskāra udvāhaḥ| tatra yadi deśakālakartraikyāttantreṇetikartavyatā, tadā sakṛdekaṃ varameva bhāṇayati gāthāḥ svādhyāyiko guruḥ, yadi tu deśakālaikye'pi kanyāvarayorevādhikṛtatvādṛtvijo dakṣiṇayā krītatvāt kartṛbhedāttantrabhedastadobhāvapi vācayitavyau iti|
Linked texts (1)
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit