Kathakagrihyasutra 40: atha saptaviṃśī kāṇḍikā
Kāṭhakagṛhyasūtrabhāṣya 40
- Language
- Sanskrit
atha saptaviṃśī kāṇḍikā
40.1
gatārthaṃ samantrakam |
40.2
aviśeṣābhidhānādyasminkasmiṃścidrathāṅge viśīrṇe ślathe rathe ya ṛta ityādikāmaindrīṃ bṛhatīṃ japatītyarthaḥ |
he ratha yastvaṃ jatrubhyo granthibhyo bandhanebhyaḥ ṛte vinā abhiśriṣaḥ viśīrṇo vināśaṃ prāptaḥ purā pūrvamevātṛdaḥ ātardanādahiṃsita eva naṣṭa ityarthaḥ, taṃ tvā maghavā punaḥ niṣkartā sandhiṃ sandhīyata iti sandhistaṃ niḥśeṣeṇa punaḥ kariṣyatītyarthaḥ | sahi sandhātā sandhānaśīlaḥ | kīdṛśaṃ sandhīyamānaṃ tvāṃ kariṣyati | avihrutamkuṭilagatiyogyam | kīdṛśo maghavā | purūvasuḥ bahudhanaḥ | ciditi pādapūraṇo nipātaḥ |
40.3
aparāhnasamaye'dhivṛkṣasūrye yadā vṛkṣāṇāmuparyyeva raviraśmayo dṛśyante nādhastāt, tadā gṛhānupayāya, gṛhagrahaṇena svagrāma upalakṣyate, svagrāmasamīpaṃ gatvā, tatra svagṛhān pratidṛśya ābhimukhyena dṛṣṭvā ūrjaṃ bibhratītyādi japati | vadhvā eṣa japo mantraliṅgāt |
ahaṃ gṛhānāgām āgatā, ūrjaṃ bibhratī annaṃ dhārayantī puṣṇātī ca, vasuvaniḥ| 'vana-ṣaṇa-sambhaktau' vasūni dhanāni vibhajamānā, sumedhāḥ śobhanayā prajñayā yuktā modamānā hṛṣyantī, suvarcāḥ śobhanadīptiḥ, gṛhāṇāmiti vyatyayena dvitīyārthe ṣaṣṭhī, aghoreṇa saumyena, maitreṇa hitaiṣiṇā cakṣuṣā gṛhānpaśyantī| vaya iti dhananāma, dhanamuttarāmi dadāmi parijanaSearchya| vayameteṣāmāyuḥ pratirāmaḥ upalepanādidvāreṇa sthairyaṃ sampādayāmaḥ| gṛhā api gṛhādhiṣṭhātryo devatā asmākamāyuḥ pratirantu sampādayantu| ahametān gṛhān prapadye gacchāmi praviśāmi| kīdṛśān| sumanasaḥ saumanasyakāriṇaḥ| vīraghnī gatyartho'tra hantiḥ, putrāṇāṃ prāptikā lambhikā| vīrapatiḥ vikrāntiyuktabhartṛkā| suśevā śevo'nnaṃ dhanaṃ ca, sudhanā| kīdṛśān gṛhān| irāmannaṃ vahataḥ dhārayataḥ| tathā ghṛtamukṣamāṇā āsiñcanto bahugavādikatvāt ye gṛhāstānahaṃ sumanaskā satī praviśāmi| kiñca yeṣāṃ gṛhāṇāṃ madhye nivasan bahu saumanasameti prapadyate, tān gṛhānupahvayāmahe āhvayāmaḥ| te'smāñjānato jñānayuktān jānantu| gṛhādhiṣṭhātṛdevatāprasādācca vayaṃ sūnṛtāvantaḥ satyavācaḥ syāma, tathā svadhāvantaḥ pitṛyajñakāriṇaḥ irāvanto'nnavantaḥ, hetyanarthakaḥ, sāmadāḥ syāma sāntvanalakṣaṇena prathamenopāyena svīkārakāḥ syāmetyarthaḥ| yathoktaṃ - 'sāma dānaṃ ca bhedaśca daṇḍaśceti caturvidhaḥ| māyendrajālopekṣāśca saptopāyāḥ prakīrtitāḥ||' iti| asmabhyamiti tādarthye caturthī, tenāsmadarthaṃ satyavacanayuktā yūyaṃ bhavatetyapyarthaḥ sampadyate| asmabhyaṃ sāmadā bhavateti pradāne caturthī api yojyā| he gṛhā asmābhiradhiṣṭhitāḥ santaḥ asmat mā bibhetana asmatsakāśādbhayaṃ mā kārṣuḥ || iha ca gṛheṣu upahūtā āhūtā gāvastathā ajā avayaśca atho tathā annasya sambandhī kīlālo mṛṣṭarasa āhūto mama gṛheṣu, tathā sakhāyaḥ sahāyāḥ bhūridhanāḥ bahuvittāḥ, āhūtāste sādhu kṛtvā sammadāḥ samyak harṣayuktāḥ sarvadā santu, tathā ariṣṭā anupahiṃsitā no'smākaṃ gṛhāḥ sarvapūrūṣāśca sarvadā bhavantu |
|| iti saptaviṃśī kāṇḍikā |
27 ||
Linked texts (1)
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit