Kathakagrihyasutra 43: atha triṃśī kāṇḍikā
Kāṭhakagṛhyasūtrabhāṣya 43
- Language
- Sanskrit
atha triṃśī kāṇḍikā
43.1
brahmacaryamamaithunaṃ caritvā garbhādhānaṃ kāryamiti | tatpūrṇimāyāmamāvasyāyāṃ na maithunaṃ kartavyamiti ca saṃkalpaḥ| ekaikakartṛkamatra vratam| saṃvatsaraṃ prathamaḥ kalpaḥ| yauvanamadasyātiśayāttvanukalpenāpatkalpo vikalpaḥ - dvādaśa rātrīḥ ṣaṭ tisra ekāṃ veti |
43.2
tau vadhūvarāvekasmin śayane bhavataḥ| vivāhottarakālaprathamaśayane ādhāne ca samānametadvidhānamanantaramantracatuṣṭayajapasahitam |
43.3
etāstriṣṭubhaḥ prathamasaṃveśane garbhādhāne ca vadhūvarau japataḥ stryādivyatyāsaṃ kṛtvā, prathamāṃ strī, dvitīyāṃ varaḥ, tṛtīyāṃ strī, caturthīṃ varaḥ| vyatyāso viparyayaḥ| puruṣo hi pradhānam | tasya pūrvaṃ kriyāyogo'nyatra, iha tu viparyayaḥ | strī ādiryatra vyatyāse, sa stryādivyatyāsaḥ|
vadhūrvadati - he putrakāma tvāmahamapaśyaṃ paśyāmi, cekitānaṃ dedīpyamānaṃ brahmavarcasādinā atiśayena dīptimantam | kena paśyāmi| manasā, natu cakṣuṣā| kīdṛśam | tapaso jātaṃ tapa iti prajāpateḥ satkarmaṇaśca nāma, prajāpaterbrahmaṇaḥ sakāśājjātaṃ, tapasaścāvirbhūtaṃ vṛddhiṃ gatam | iha prajāṃ mayi putrarūpāṃ rayiṃ ca dhanaṃ rarāṇa ādadat prajayā prajāyasva prajāmutpādayetyarthaḥ |
vara āha - paśyāmi tvāṃ he putrakāme dīdhyānāṃ dīptimatīṃ manasā| kīdṛśīm| nādhamānāṃ 'nāthṛ nāthṛ yācñopatāpaiśvaryāśīḥṣu' prajāṃ yācamānām| kutra| svāyāṃ tanū svasyāṃ tanvām| kimartham| ṛddhyai samṛddhayau lokadvayābhyudayāya| māmupa mama samīpe vartamānā tvamudgā mahatī pūjyatamā satputrādiyogāt yuvatistaruṇī satī babhūyāḥ atiśayena bhūyāḥ| prajayā prajāyasva ātmā vai putranāmeti vacanāt prajārūpeṇa prajāyasva putravatī bhava|
vadhūrāha bhartari prajāpatitvamadhyāropya - he prajāpate mama tanvaṃ tanūṃ śarīraṃ juṣasva| he tvaṣṭaḥ he prajāpate tvaṃ indraḥ san sahasā balena devairviśvaiśca devairanupatitaḥ san no'smākaṃ saṃvidānaḥ samyak jānānaḥ| yajñiyairyajñāhairiti devaviśeṣaṇam| vayaṃ ca bahūnāṃ puṃsāṃ putrāṇāṃ mātaro nirmātryaḥ syāma|
vara āha - oṣadhīṣu phalapākāntāsu ahameva garbhaṃ phalajananasāmarthyamādadhāmādadhe| jīvātmanāṃ paramātmano bhedābhāvādevamabhidhānam| ata evāha viśveṣu sarveṣu bhūteṣu ahamevāntastiṣṭhāmi antaryāmitayā, pṛthivyāmahameva prajāmanavadyāmajanayaṃ janayiṣyāmi ca| ahameva janibhyo jananīnāṃ strīṇāmavarīṣu jaṭharābhyantaravartinīṣu garbhagrahaṇīṣu putrān janayāmi bījamādadhāmi|
43.4
gatārtham |
43.5
karaditi yajuṣā bhasadaṃ strīcihnaṃ varo'bhimṛśati| karat kurvāṇaṃ prajāṃ, bhavedityarthaḥ |
43.6
puṃcihnaṃ bhasaditi yajuṣā abhimṛśati strī| he puṃjanana tvaṃ bhasaddīvyamānaṃ satkāryajananasamarthaṃ bhavedityarthaḥ |
43.7
bṛhadityanena jātaṃ vīryaṃ prakṣipati| bṛhadvistīrṇaṃ putrajananasamarthaṃ bhavedityarthaḥ || || iti triṃśī kāṇḍikā |
30 ||
Linked texts (1)
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit