Kathakagrihyasutra 62.4.2
Kāṭhakagṛhyasūtrabhāṣya 62.4.2
- Language
- Sanskrit
62.4.2
ūrdhvātra pañcamī dik, adhastu na gaṇyate tasyā adharmadhāryatvāt| yathoktam - '................ gatiradhastādbhavatyadharmeṇa|' iti| catvāro varṇāḥ, anulomajo rathakāraprabhṛtivargaḥ pañcamaḥ - iti pañcajanāḥ| pañcajanānāmityatra vistāravacanaḥ pañcaśabdaḥ, pañcānāmityatra saṃkhyāvācī| vistāreṇa vargātmakena vyavasthitānāṃ janānāṃ pañcānāmityarthaḥ| carantyamuṣmillokā iti carustribhuvanaṃ, tasya pañcadiśo bilāni ime vai lokāścaruḥ pañcabila iti anyārthadarśanāt| jagattrayasya dhṛtyai tvā gṛhṇāmi yatastvamasmākaṃ bhūḥ, yajñadvāreṇa janmanimittam| te ca mavyatiriktā ahaṃ ca vayaṃ, teṣāmasmākaṃ havyaṃ devānāṃ devānuddiśya havanāt āśiṣo yajamānasya ājye hute yajñasampattau yajamānasyāśiṣaḥ sampadyante yataḥ| dhīyate iti dhāma| nāmāni sthānāni vīryāṇīti dhāmāni, he ājya tvaṃ dhāma bhavasi| keṣām| devānāṃ dyotamānānāṃ yajamānaprabhṛtīnām| priyaṃ tarpaṇaṃ kāntaṃ ca, anādhṛṣṭamanabhibhavanīyam, devā ijyante'neneti devayajanaṃ devatābhiḥ śarīrasthābhiḥ prāṇādibhiryajñadevatāthaṃ tvāṃ gṛhṇāmi| adhiśrayati - iṣyata itīṭ annaṃ, tadarthye caturthī 'sāvekācastṛtīyādirvibhaktiḥ' (6.1.168) iti, antodāttaḥ iti śeṣaḥ| annārthaṃ tvāmadhiśrayāmītyarthaḥ| yadāpīṭ vidyate'syāsau iṣaḥ kāmaḥ 'akārekārarephāśca pratyayāḥ' ityapratyayānta iṣaśabdaḥ, tathāpi 'ekādeśa udāttaḥ' (8.2.5) ityudāttatvam|| iṣaūrjaśabdayorakārāntayorvyatyayena saptamīti jinendra (uktavān) śabdalakṣaṇe sasmāra| adabdheneti patnyavekṣate|
Linked texts (1)
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit