Pramāṇa · Search · About · API

Kathakagrihyasutra 64.20.6

Kāṭhakagṛhyasūtrabhāṣya 64.20.6

Language
Sanskrit

64.20.6

ṛṣiputrāṇāmārṣam| 'ā' ityupasargasya dadhātvityanena sambandhaḥ| dhātā prajāmasmākamādadhātu, garbhādhānaṃ dhātā karotu| prajāpatiśca prajāṃ putrādikaṃ janayatu| sumanasyamāna ityubhayatrāpi sambadhyate prasannamanāḥ san| saṃvatsaraśca mayi asmāsu puṣṭiṃ poṣaṇaṃ vṛddhiṃ dadhātu karotu vā| kiṃ kurvāṇaḥ| ṛtubhirvasantādibhiścākḷpānaḥ kraturūpeṇa vivartamānaḥ pariṇato vā| cākḷpāna iti liṭaḥ kānajādeśo dvirvacanaṃ ca| yasmādasau puṣṭipatistadadhīnā sthāvarajaṅgamānāṃ puṣṭiḥ, sa hyārtavaiḥ svabhāvaiḥ puṣṇāti jagat| dhūrbhirūpadhūrbhiścoktam| tatra dhura iti agnimūrdheti catasṛṇāmeva brāhmaṇaviditā saṅkhyā, tathāca brāhmaṇaṃ 'yāsau dhuraṃ gāyati' iti| upadhura ityupaśabdayogāt upaprayanta ityādyāścatasro yājñikyāḥ khyātāḥ| ubhā vāmiti triṣṭubapi kṛtabhāṣyā| āgneyī, jagatī| ayamagnirasmin loke dhātṛbhiḥ prajāpatibhirdhāyi āhitaḥ pratiṣṭhāpitaḥ, prathamaḥ sargādisamaye| dhāyīti 'bahalaṃ chandasi' ityamāṅyoge'pyaḍāgamābhāvaḥ| agnyupasthāne cāsyārthavādo'sti 'ayamiha prathamo dhāyīti garbhamevaitaṃ dadhāti' iti| kīdṛśo'gniḥ| hotā 'agnirvai devānām' iti śruteḥ, hotā ṛtvigviśeṣaḥ āhvātā vā, atiśayena yaṣṭā yajiṣṭhaḥ| 'turiṣṭhemeyaḥsu' (6.4.154) iti tṛco lopaḥ| adhvareṣu yāgeṣvīḍyaḥ stutyaḥ| yamagnimapraṃvānaprabhṛtaya ṛṣayo bhṛgugotrasambhūtā virurucurviśeṣeṇa rocitavantaḥ pradīpitavantaḥ| kutra virurucuḥ| vaneṣu pānīyeṣu samudramadhya ityarthaḥ| citraṃ cāyanīyaṃ darśanīyaṃ vā''ścaryabhūtaṃ, viśvaṃ vyāpakam| yato viśe viśe puruṣe puruṣe sthito'sau jāṭharavahnirūpeṇa|

Linked texts (1)