Kathakagrihyasutra 75: atha pañcapañcāśī kāṇḍikā
Kāṭhakagṛhyasūtrabhāṣya 75
- Language
- Sanskrit
atha pañcapañcāśī kāṇḍikā
75.1
athetyānantarye| ṛtau ṛtau bhavānyārtavāni karmāṇi vakṣyāmaḥ| svasti avināśa īyate prāpyate yaistāni svastyayanāni| tāni katicinnityānyapi śrāvaṇyādīni, teṣāmakaraṇe kālacoditānāmiti pratikṛtirbhavati| kapotanilayaśāntyādīni svastyayanānyeva|
75.2
catasraḥ paurṇamāsyaḥ - śrāvaṇī, āśvayujī, āgrahāyaṇī, phālgunī| śravaṇena yuktā paurṇamāsī śrāvaṇī| tasyāṃ catvāri havīṃṣyāvāpasthāne nirupyāsādayedapūpādīni| tatra apūpo vrīhimayo ghṛtapakvaḥ, yavamayastu tailapakvaḥ phālgunyāṃ tailapakvasya juhotīti liṅgāt| caturṣvapi māntravarṇikyaḥ, apūpe viṣṇuḥ, carau rātryaḥ, dhānāsu saktuṣu ca sarpāḥ| ubhayaṃ dhānāḥ saktavaśca akṣatānāmanavahatānāṃ yavānām| iṣṭivikāratvādājyabhāgāntaṃ pūrvārdhānmadhyāccāvadāya pradhānānuṣṭhānaṃ sarvam| juhotinā coditaḥ svāhākāraḥ||
75.3
mantracatuṣṭayasya pratīkenāpūpādihomeṣu viniyogo'nena bhaṇitaḥ|
75.4
avaṭeṣu garteṣu| darvyā, na tu srucā| 'yeṣu veti' mantreṇa homaḥ| abhighāraḥ - sarvatra jñeyaḥ, nānabhighṛtaṃ havirastīti saktūnām|
75.5
ubhayatreti aupasadahome avaṭahome ca| anye tvāhuḥ - ubhayatretyatra sāyaṃprātarhomakālo lakṣyate| yaduktaṃ divācarebhyo bhūtebhyo divā, naktañcarebhyo naktamiti
vaiśvadevabaliharaṇam, tatra sthāne saktubaliranenocyate cāturmāsiko gṛhyāntare tathādarśanāt| sāvitreṇa ca devasya tvetyādinā ākhurājāya balimupaharāmītyantenaiṣa balyupahāraḥ| ādyantayorveti śrāvaṇīphālgunyoriti kecit| ādyantayorhaviṣorapūpasaṃkulakṣaṇayorākhurājāya baliṃ harediti tvanye|
vaiṣṇavī| triṣṭup| devaputrāṇāmārṣam| he viṣṇo vyāpaka, he śipiviṣṭa śipayo raśmayaḥ śaktayo vā jagatāṃ nirmātryastābhirāviṣṭo vyāptaḥ śipiviṣṭastasya sambodhanaṃ he śipiviṣṭa viṣṇo ahaṃ te tava vaṣaṭ ākṛṇomi vaṣaḍantena mantreṇa havirdadāmītyarthaḥ| kva| āse chāndaso varṇalopaḥ āsye agnau| agnireva hi sarvadevānāṃ mukhaṃ, tenaiva hi devāḥ suhavīṃṣi bhuñjate| taddhavyaṃ haviḥ me mama sambandhi juṣasva bhuṅkṣva| kiṃca mama saṃbandhinyo giro vāco mantrātmikāḥ suṣṭutayaḥ śobhanastutirūpāstvāṃ vardhayantu| yūyamiti pūjāyāṃ bahuvacanaṃ, vyatyayena vā| tvaṃ ca stutibhirvardhito haviṣā ca pramodito no'smānpāhi rakṣa sadā sarvakālam|
gāyatrī| rātrirdevatā| devaputrāṇāmārṣam| rātrī rajanī āgacchantī vyakhyat 'khyā prakathane' vividhaṃ prakāśaṃ karoti| kaiḥ| akṣibhiścandrādibhiḥ| devī dyotamānā| purūṇi bahūni trāyate iti purutrā| kiṃca viśvāḥ sarvā adhiśriyaḥ adhikaśobhā adhita ādhatte|
kāṇḍapatitasya sarparājasyārṣam| sarpebhyo namo astu kāyavāṅmanobhiḥ praṇatirbhavatu| kebhyaḥ| ye ke ca pṛthivyāmadhi, kṣiterupari, tathā ye'ntarikṣe divi ca sthitāstebhyaḥ sarpebhyo namaḥ|
ye divo dyulokasya rocane dyotane prakāśane sthitāḥ vādo vādayitāraḥ stanayitnukāriṇaḥ, ye ca sūryasya raśmiṣu sthitvā varṣanti nāgāḥ, ye cāpsu sadāṃsi gṛhāṇi kṛtavantaḥ, tebhyaḥ sarpebhyo namaḥ|
vāśabdaścārthe| yeṣu vā yātudhānā rākṣasāḥ sthitāḥ tena daṣṭasyonmattasya darśanāt, ye ca vanaspatīrlakṣaṇīkṛtya avasthitāḥ, ye cāvaṭeṣu bileṣu śerate tiṣṭhanti, tebhyaḥ sarpebhyo namaḥ || sāvitro vyākhyātaḥ|
Linked texts (1)
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit