Khadiragrihyasutra 13.3
Khādiragṛhyasūtravṛtti 13.3
- Language
- Sanskrit
Contents
13.3.1
āśvayujīṃ rudrāya pāyasaḥ ||
13.3.1-2
āśvayujyāṃ paurṇamāsyāṃ ’rudrāya tvā juṣṭaṃ nirvapāmi’iti nirvāpaḥ | carutantrametat ||
13.3.2
mā nastoka iti juhuyāt ||
13.3.2-2
pradhānāhutim ||
13.3.3
payasyavanayedājyaṃ tatpṛṣātakam ||
13.3.3-2
samāpya homamavanayet | ājyasaṃyuktasya payasaḥ pṛṣātakamiti nāma ||
13.3.4
tenābhyāgatā gā ukṣedā no mitrāvaruṇeti ||
13.3.4-2
sāyamāgatāḥ ||
13.3.5
vatsāṃśva mātṛbhissaha vāsayet tāṃ rātrim ||
13.3.5-2
spaṣṭam ||
13.3.6
navayajñe pāyasa aindrāgnaḥ ||
13.3.6.p1
tatkālapakvaissasyaissādhyo yajño navayajñaḥ | aniṣṭvā tu navairna bhoktavyam | śākādīnāṃ na pratiṣedhaḥ | śāstrāntarāt kāladravyāvagatiḥ -śaradi paurṇamāsyānamamāvāsyāyāṃ vā vrīhibhiḥ | vasante yavaiḥ | ’indrāgnibhyāṃ tvā juṣṭaṃ nirvapāmi’iti nirvāpaḥ | ’indrāgnibhyāṃ svāhā’iti pradhānāhutiḥ | carutantrametat ||
13.3.7
śatāyudhāyeti catasṛbhirājyaṃ juhuyādupariṣṭāt ||
13.3.7-2
pradhānāhuterupariṣṭāt ||
13.3.8
agniḥ praśnātviti ca ||
13.3.8-2
anenāpyājyaṃ juhuyāt | atha sviṣṭakṛdādi ||
13.3.9
tasya śeṣaṃ prāśnīyuryāvanta upetāḥ ||
13.3.9-2
yajñavāstvanantarasya pāyasasya | upetā upanītāḥ, svabhṛtyāssvayaṃ ca ||
13.3.10
upastīryāpo dvirnavasyāvadyet ||
13.3.10-2
bhojanārthe pātre ||
13.3.11
trirbhṛgūṇām ||
13.3.11-2
pañcāvattinām ||
13.3.12
apāṃ copariṣṭāt ||
13.3.12-2
avattasyopari cāpāṃ nidhānam ||
13.3.13
bhadrānna ityasaṃkhādya pragirettristriḥ ||
13.3.13-2
pāṇinā prāśanaṃ, mantrasyāpi trirāvṛttiḥ | nāntarā''camanam | avivakṣitamekavacanam ||
13.3.14
etamutyamiti vā yavānām ||
13.3.14-2
ayaṃ vā yavānāṃ prāśanamantraḥ pūrvo vā ||
13.3.15
amosīti mukhyān prāṇānabhimṛśet ||
13.3.15.p1
ācamya cakṣuṣī nāsike śrotre cābhimṛśet | atha śiṣṭamudagudvāsya brahmaṇe datvā dakṣiṇāṃ dadyāt
13.3.16
āgrahāyaṇaṃ karma śrāvaṇena vyākhyātam ||
13.3.16-2
mārgaśārṣyāṃ paurṇamāsyāṃ bharjanādiprāśanāntaṃ pūrvāhṇe kuryāt upavasathye'hani ||
13.3.17
namaḥ pṛthivyā iti na japet ||
13.3.17-2
mantratrayasya pratiṣedhaḥ ||
13.3.18
pradoṣe pāyasasya juhuyāt prathameti ||
13.3.18-2
tasminneva dine rātryāmādye yāme ’havyavāhāya tvā juṣṭaṃ nirvapāmi’iti nirvāpaḥ | sarvatra kevalamantranirdeśe tūṣṇīṃ nirvāpa iti kecit | mantreṇa pradhānāhutiḥ | carutantrametat ||
13.3.19
nyañcau pāṇī kṛtvā pratikṣatra iti japet ||
13.3.19-2
homaṃ samāpya japet bhūmigatāvavāñcau pāṇī kṛtvā ||
13.3.20
paścādagneḥ svastaramudagagraistṛṇairudakpravaṇamāstīrya tasminnāstaraṇe gṛhapatirāste ||
13.3.20-2
svastaramiti karmanāma ||
13.3.21
anupūrvamitare ||
13.3.21-2
sarve bhṛtyāḥ krameṇottarataḥ svastara evāsate ||
13.3.22
anantarā bhāryā putrāśca ||
13.3.22-2
bhāryā'nantaraṃ putrāḥ | cakārāt putrānantaramitare ||
13.3.23
nyañcau pāṇī kṛtvā syoneti gṛhapatirjapet ||
13.3.23-2
bhūmigatau kṛtvā ||
13.3.24
samāptāyāṃ dakṣiṇaiḥ pārśvaissaṃviśeyustristrirabhyātmamāvṛtya ||
13.3.24-2
’syonā’ityuci samāptāyāṃ prākśirasassaṃviśeyuḥ ||
13.3.25
svasyayanāni kuryuḥ ||
13.3.25-2
āśīrvacanāni ||
13.3.26
tato yathārthaṃ syāt ||
13.3.26-2
tata eva yathārthaṃ na pūrvamiti | ’āgrahāyaṇam’ityārabhya eka evāsau prayoga ityartheḥ ||
13.3.27
ūrdhvamāgrahāyaṇyāstisrastāmisraṣṭamyo'ṣṭakā ityācakṣate ||
13.3.27-2
aparapakṣāṣṭamyaḥ ||
13.3.28
tāsu sthālīpākāḥ ||
13.3.28-2
ekasyāmekaḥ ||
13.3.29
aṣṭau cāpūpāḥ prathamāyām ||
13.3.29-2
spaṣṭam ||
13.3.30
tānaparivartayan kapāle śrapayet ||
13.3.30-2
’aṣṭakāyai tvā juṣṭaṃ nirvapāmi’iti nirupya vibhajyārdhaṃ sthālīpāka carusthālyāṃ nidhāyāparaṃ cārdhamaṣṭāvapūpān kṛtvaikasmin kapāle yugapacchrapayet ||
13.3.31
attamāyāṃ śākamanvāhārye ||
13.3.31-2
upadaṃśārthaṃ brāhmaṇabhojane dadyāt ||
13.3.32
aṣṭakāyai svāheti juhuyāt ||
13.3.32-2
pradhānāhutim | carutantrametat | carorapṛpaṃbhyaśca kiṃcitkiṃcidādāya sviṣṭakṛdarthaṃ saṃhatamekaikamavadānam (saṃhitameva hotavyamiti) | uttamāyāṃ carureva haviḥ | samānamitarat | madhyamāyāṃ tu viśeṣaṃ vakṣyati ||
13.3.32-2.p1
iti rudraskandakṛtāyāṃ khādiragṛhyavṛttau tṛtīyasya paṭalasya tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ
Linked texts (1)
- Khādiragṛhyasūtra — Khādira, Sanskrit