Manavagrihyasutra 2.14: caturdaśaḥ khaṇḍaḥ
Mānavagṛhyasūtra 2.14
- Language
- Sanskrit
Contents
caturdaśaḥ khaṇḍaḥ
2.14.1
athāto vināyakānvayākhyāsyāmaḥ //
2.14.2
śālakaṭaṅkaṭaśca kūṣmāṇḍarājaputraścosmitaśca devayajanaśceti //
2.14.3
etairadhigatānāmimāni rupāṇi bhavanti //
2.14.4
loṣṭhaṃ mṛdgāti //
2.14.5
tṛṇāni cchinatti //
2.14.6
aṅgeṣu lekhān likhati //
2.14.7
apasvapnaṃ paśyati //
2.14.8
muṇḍān paśyati //
2.14.9
jaṭilān paśyati //
2.14.10
kāṣāyavāsasaḥ paśyati //
2.14.11
uṣṭrānsūkarān gardabhāndivākīrtyādīnanyāṃścāprayatānsvapnānpaśyati //
2.14.12
antarikṣaṃ krāmati //
2.14.13
adhvānaṃ vrajanmanyate pṛṣṭhato me kaścidanuvrajati //
2.14.14
etaiḥ khaluvināyakairāviṣṭā rājaputrā lakṣaṇavanto rājyaṃ na labhante //
2.14.15
kanyāḥ patikāmā lakṣaṇavatyo bhartṝnna labhante //
2.14.16
striyaḥ prajākāmā lakṣaṇavatyaḥ prajāṃ na labhante //
2.14.17
strīṇāmācāravatīnāmapatyāni mriyante //
2.14.19
śrotriyo 'dhyāpaka ācāryatvaṃ na prāpnoti //
2.14_2
adhyetṝṇāmadhyayane mahāvighnāni bhavanti //
2.14.20
vaṇijāṃ vaṇikpatho vinaśyati //
2.14.21
kṛṣikarāṇāṃ kṛṣiralpaphasā bhavati //
2.14.22
teṣāṃ prāyaścittam //
2.14.23
mṛgākharakulāyamṛttikārocanā guggulāḥ //
2.14.24
caturbhyaḥ prasravaṇebhyaścaturudakumbhānavyaṅgānāharet //
2.14.25
sarvagandhasarvarasasarvauṣadhīḥ sarvaratnāni copakalpaya pratisaradadhimadhughṛtamiti //
2.14.25.p1
etān saṃbhārānsaṃsṛjya ṛṣabhacarmāruhyāthainaṃ--
2.14.25.p2
sahasrākṣaṃ śatadhāramṛṣibhiḥ pāvanaṃ kṛtam /
tābhiṣṭvābhiṣiñcāmi pāvamānīḥ punantu tvā //
2.14.25.p3
agninā dattā, indreṇa dattā, somena dattā, varuṇena dattā, vāyunā dattā,viṣṇunā dattā bṛhaspatinā dattā, viśvairdevairdattaḥ, sarvairdevairdattā oṣadhaya āpo varuṇasaṃmitāstābhiṣṭvābhiṣiñcāmi pāvamānīḥ punantu tveti
2.14.25.p4
sarvatrānuṣajati--
2.14.25.p5
yatte keśeṣu dairbhāgyaṃ sīmante tatra mūrddhani /
2.14.25.p6
lalāṭe karṇayorakṣṇorāpasta----tu te sadā //
2.14.25.p7
bhagaṃ te varuṇe rājā bhra---sūryo bṛhaspatiḥ /
2.14.25.p8
bhagamindraśca vāyuśca---saptarṣayo daduḥ //
2.14.26
iti //
2.14.27
adhista--- niśāyāṃ sadyaḥ pīḍitasarṣapatailamamaudumbareṇa sruveṇa --- catasra āhutirjuhoti (oṃ) śālakaṭaṅkaṭāya sva-- kūṣmāḍarājaputrāya svāhā, usmitāya svāhā, devayajanāyā svāheti //
2.14.28
ata ūrdhvaṃ grāmacatuṣpathe nagaracatuṣpathe nigamacatuṣpathe sarvatomukhāndarbhānāstīrya nave śūrpe balimupaharati phalīkṛtāṃstaṇḍulānaphalīkṛtāṃstaṇḍulānāmaṃ māṃsaṃ pakvaṃ māṃsamāmānmatsyānpakvānmatsyān āmānapūpānpakvānapūpānpiṣṭāngandhānapiṣṭāngandhā---- madhupānaṃ maireyapānaṃ surāpānaṃ muktaṃ mālyaṃ grathithaṃ mālyaṃ raktaṃ mālyaṃ śuklaṃ mālyaṃ raktapītaśuklakṛṣṇanīlaharitacitravāsāṃsi mākalmāṣamūlabhalamiti //
2.14.29
atha devānāmāvāhanaṃ vimukhaḥ śeyeno bako yakṣaḥ kalaho bhīrurvināyakaḥ kūṣmāṇḍarā---- yajñāvikṣepī kulaṅgāpamāro yūpakeśī sūparakroḍī haimavato, jambhako virūpākṣo lohitākṣo vaiśravaṇo mahāseno mahādevo mahārāja iti /
ete me devāḥ prīyantāṃ prītā māṃ prīṇayantu tṛptā māṃ tarpayantviti //
2.14.30
adhiṣṭhiter'ddharātra ācāryo grahānupatiṣṭhate /
bhagavati bhagaṃ me dedi, varṇavati varṇaṃ me dehi, rūpavati rūpaṃ me dehi, tejasvini tejo me dehi, yaśasvini yaśo me dehi, putravati putrānme dehi, sarvavati sarvānkāmānme pradehīti //
2.14.30.p1
ata ūrdhvamudita āditye vimale sumuhūrtte sūryapūjāpūrvakamardhyadānamupasthānaṃ ca--
2.14.30.p2
namaste astu bhagavan śataraśme tamonuda jahi me deva daurbhagyaṃ saubhāgyena māṃ saṃyojayasva //
2.14.31
iti //
2.14.32
atha brāhmaṇatarpaṇam //
2.14.33
ṛṣabo dakṣiṇā //
2.14.33.p1
iti dvitīye caturdaśaḥ khaṇḍaḥ //14//
2.14.33.p2
pañcadaśaḥ khaṇḍaḥ
2.14.33.p3
yadi duḥsvapnaṃ paśyedvyāhṛtibhistilān hutvā diśā upatiṣṭhet /
2.14.33.p4
bodhaśca mā pratibodhaśca purastādgopāyatām /
asvapnaśca mānavadrāṇaśca dakṣiṇato gopāyatām //
2.14.33.p5
gopāyamānaṃ ca māṃ rakṣamāṇaṃ ca paścād gopāyatām /
jāgṛviśca mārundhatī cottarato gopāyatām //
Commentaries (1)
- Mānavagṛhyasūtrabhāṣya — Sanskrit
Linked texts (4)
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) — P. V. Kane, English
- Altindische Grammatik — Jacob Wackernagel & Albert Debrunner, German
- Mekhalā — Laugākṣi, Sanskrit