Pramāṇa · Search · About · API

Mekhala 20

Mekhalā 20

Language
Sanskrit

20.1

yadbrāhmaṇasya brahmaṇi vrataṃ, yadagneḥ sendrasya
saprajāpatikasya sārṣikasya sapitṛkasya samanuṣyasya samanuṣyarājanyasya sagandharvāpsarojanskasya sasarpetarajanaskasya
sauṣadhivanaspatikasya sahagrāmyaiśca paśubhirāraṇyaiśca sākāśasya saprakāśasya sānūkāśasya sātīkāśasya saha yanme ātmana ātmani vrataṃ tanme sarvavratamidamahamagnau samidhamabhyādadhāmyagre sarvavrato bhavāmi || adhītehaiteṣāṃ vedānāmekaṃ dvau
trīnsarvāṃnvāyamevaṃ vidvānupafunctions?yate itiśrutiḥ || (pratigṛhyepsitaṃ daṇḍamupasthāya ca bhāskaram | pradakṣiṇaṃ parītyāgniṃ
caredbhaikṣaṃ yathāvidhi || bhavatpūrvaṃ caredbhaikṣamupanīto dvijottamaḥ | bhavanmadhyaṃ tu rājanyo vaiśyastu bhavaduttaram || ṛtunakṣatrayāgātprāgbhaikṣasyācaraṇaṃ viduḥ | mātaraṃ vā svasāraṃ vā māturvā bhaginīṃ nijām || bhikṣeta bhikṣāṃ prathamaṃ
yā cainaṃ nāvamānayet || suvarṇaṃ rajataṃ vāpi sā pātre tasya nikṣipet | samāhṛtya tu tadbhaikṣaṃ yāvadarthamamāyayā | nivedya gurave'śnīyādācamya prayatataḥ śuciḥ || brāhmaṇasya dhanaṃ
bhikṣā kṣatriyasya dhanurdhanam | vaiśyasya kṛṣivānijyaṃ śūdrasya sevanaṃ smṛtam || ) bhavati bhikṣāṃ dehi | svastyastu
"iti strīviṣaye" | bhoḥ bhikṣāṃ dehi | svastyastu
"iti puṃviṣaye" || ādau pitṛyajñopavītaṃ paścāttadvijñā
tataḥ sarveṣāṃ bāndhavānāṃ ca || tata ṛtutithyādi | tato brāhmaṇapūjanam | oṃbhūrbhuvaḥ svaḥ 3 | adya tāvat medhāyāḥ
sarasvatyāḥ chandasāmupāyanavratadevatānāṃ ātmano0 ātmano vā 'mukasya mauñjībandhananimittaṃ agneryaviṣṭabrāhmaṇapūjanamarcāmihaṃ kariṣye oṃkuruṣva | dakṣiṇāntaṃ | kartre varaṃ dadātyahaśeṣaṃsthāpayet | vyākhyātaṃ brahmacaryam || iti mauṃjībandhanamantraḥ pūrṇāṃ datvā | vimucya | punaragniṃ parisamūhya paryukṣya 6
atha vrataśikṣā || brahmacārī bāḍhamiti pratyāha |' upanayanaprabhṛti vratacārī syāḥ | mārgavāsāḥ syāḥ, saṃhatakeśaḥ
syāḥ, bhaikṣācaryavṛttiḥ syāḥ, saśalkadaṇḍaḥ syāḥ, saptamuñjāṃ mekhalāṃ dhārayeḥ, na madhumāṃse aśnīyāḥ, kṣāralavaṇavarjī syāḥ, ācāryasyāpratikūlaḥ syāḥ sarvakāryāsvatantraḥ syāḥ, pūrvotthāyī syāḥ, jaghanyasaṃveśī syāḥ,
yattvāmupeyāttadasmai dadyāḥ, bahūnāṃ yena saṃyuktastadasmai dadyāḥ, na pravibhajeḥ, nāsya śayyāmāviśeḥ, na rathamāruheḥ, na saṃvastrayethāḥ, sarvāṇi sāṃsparśakāni strībhiḥ saha
varjayeḥ, na muṣitāṃ prekṣeḥ, na vihārārthaṃ jalpeḥ, na rucyarthaṃ kiñcana dhārayethāḥ, na snāyāḥ, udakaṃ vābhyupeyāḥ,
yadi snāyā daṇḍa ivāpsu pariplavethāḥ, muṇḍo bhava,
jaṭilo bhava, ekaśikhī vā bhava, sāyaṃ prātaḥ sandhyāmupāsīthāḥ, tiṣṭheḥ pūrvāmāsīthā uttarām, oṃbhūrbhuvaḥsvarityuktvā tatsavituriti sāvitrīmanubrūyāḥ, prāgastamayānniṣkramya samidha āhāreḥ | hariṇīrbrahmavarcasakāma iti śrutiḥ
sāyaṃ prātaḥ sandhyāniḥsaraṇaṃ karttavyam, bhaikṣācaraṇaṃ karttavyam, agnīndhanaṃ karttavyam, sāyamevāgnīndhanamityeke
bhaikṣasyācaraṇe doṣaḥ pāvakasyāsamindhane | saptarātramakṛttvaitadavakīrṇivrataṃ caret || saptāgāraṃ caredbhaikṣaṃ svakarma parikīrtayan | tebhyo labdhena bhaikṣeṇa vartayedekakālikam | upasparśastriṣavaṇamabdena sa viśuddhyati || kāmāvakīrṇosmyavakīrṇosmi kāmakāmāya svāhā

20.2

kāmābhidrugdhosmyabhidrugdhosmi kāmakāmāya svāhā

20.10

“ityavakīrṇivratam” | itivrataśikṣā || atha śaucaśikṣā || upanīya guruḥ śiṣyaṃ śikṣayecchaucamāditaḥ | ācāramagnikāryaṃ ca sandhyopāsanamevaca | pratiśrayāddakṣiṇapaścimena
tkṣipraṃ gatvā kṣepamātraṃ śarasya | kṛtvā purīṣaṃ ca śirovaguṇṭhya natu spṛśejjātu śiraḥ kareṇa || śuṣkaistṛṇairvā kāṣṭhairvā parṇaiḥ patradalena vā | susaṃvṛte pradeśe vā hyantardhāya vasvandharām || mūtroccārasamutsargaṃ divā kuryādudaṅmukhaḥ
dakṣiṇābhimukho rātrau sandhyayośca yathādivā | ekā liṅge gude tisrastathā vāmakare daśa | ubhayoḥ sapta dātavyā
mṛdaḥ śuddhimabhīpsatā || ekāṃ liṅge mṛdaṃ dadyādvāmahaste
tu mṛttrayam | ubhayorhastayordve tu mūtraśaucaṃ pracakṣate || vipre gauramṛdaḥ śauce kṣatre raktāḥ prakīrttitāḥ | haridravarṇā
vaiśye tu kṛṣṇāḥstrīśūdrayoḥ smṛtāḥ || nāharenmṛttikāṃ vaprānna kūlātsaikatāttathā | nākhutkuṣṭātna valmīkātpāṃsulānnaca kardamāt || na mārgāddūṣirāccaiva śaucaśiṣṭāṃ parasya tu
etacchaucaṃ gṛhasthānāṃ dviguṇaṃ brahmacāriṇām || triguṇaṃ
tu vanasthānāṃ yatīnāṃ tu caturguṇam | kṛtvā mūtrapurīṣe
ca khānyācānta upaspṛśet || divāśaucasya rātryardhaṃ pathi pādo vidhīyate | ārtaḥ kuryādyathāśakti svasthaḥ kuryādyathoditam || iti śaucaśikṣā || prathātaḥ, praṇavasya ṛṣitrahmetyādi sandhyopāsanāṃ sarvāṃ kṛtvā || athāgniṃ
pariṣicya | “agnīndhane paristaraṇaṃ na syāt” || vibhūrasītya (nuvākena tiṣṭhannagnimupasthāpayati |) (dhiṣṇyānāmāṅgirasāmagnigaṇānāṃ cetyārṣam |) vibhūrasi pravāhaṇo vahnirasi havivāhanaḥ śvātrosi pracetāstuthosi viśvavedā uśigasi kaviraṅgārirasi bambhāriravasyurasi duvasvāñchundhyūrasi mārjalīyaḥ samrāḷasi kṛśānuḥ pariṣadyosyāḥ stāvyo nabhosi pratakvā samṛṣṭosi havisūdana ṛtadhāmāsi svarjyotiḥ samudrosi viśvavyacā prajosyekapādahirasi budhyaḥ
kavyosi kavyavāhano raudreṇānīkena pāhi mānne piprīhi
mānne namaste astu mā mā hiṃsīḥ| tata upaviśya | edhosīti
[ samidha ādadhāti|] edhosyedhiṣīmahi “iti prathamāṃ”
samidasi samidhiṣīmahi “iti dvitīyāṃ” idamahamagnau samidhamabhyāddadhāmyagne ! sarvaṅgato bhavāmi “iti tṛtīyāṃ” idamahamagnau samidhamahārṣaṃ bṛhate jātavedase sa me śraddhāṃ ca medhāṃ ca
dīrghamāyurjātavedāḥ prayacchatu “iti caturthīm” || tejosi
tejo mayi dehītyātmani | śeṣeṇopatiṣṭhate || apo adyānvacāriṣaṃ rasena samaganmahi | payasvānagna āgamattaṃ
mā saṃsṛja varcasā | saṃ māgne ! varcasā sṛja prajayā ca
dhanena ca | vidyurme asya devā indro vidyātsaharṣibhiḥ
tata upaviśya || tataḥ prātaḥ prāgudyāddvādaśa caturviṃśatimaṣṭacatvāriṃśataṃ vā varṣāṇi yo brahmacaryaṃ carati malaṅkaravalaḥ kṛśaḥ sarvaṃ sa vindate snātvā, yatkiñcinmanasecchati, etenaiva dharmeṇa sādhvadhīte | agniṃ vimucya
“ityagnīndhanam” || ityupāyanam

Linked texts (3)