Pramāṇa · Search · About · API

Mekhala 32

Mekhalā 32

Language
Sanskrit

Contents

32.1.1

athāpavarge traividyakam || agniṃ parisamūhya paryukṣya
pariṣicya | ādau pañca | na nirvāpaḥ | pṛśnyāḥ
payosi | chandobhyaḥ apavarge traividyakāya idamājyamarpayāmi namaḥ | ājyabhāgānte | revatīstvā | ājyapradhānaṃ | ye ke ca jmā | chandobhyaḥ svāhā
apavarge traividyakāya svāhā || "samidhādānam" yaddevā devaheḷanaṃ devāsāsrakṛma vayam | agnirmā0 || yadi
divā yadi naktamenāṃsi cakṛma vayam | vāyurmā0
yadi jāgradyadi svapnamenāṃsi cakṛma vayam | sūryo mā0
"upasthānam" agne vratapate vratamācāriṣaṃ tadaśakaṃ
tatte prabrūmastanno gopāya || vāyo0 | sūrya0 || ṛtutithyādi | sarveṣāṃ bāndhavānāṃ naivedyam || amṛteśamudrayā amṛtīkṛtya | amṛtamastu amṛtāyatāṃ naivedyaṃ,
sāvitrāṇi sāvitrasya devasya tvā savituḥ prasavośvinorbāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāmādade | mahāgaṇāpataye0,
prajāpataye sīmantakaraṇadevatābhyaḥ agnaye indrāya viṣṇave puṃsavanadevatābhyaḥ jātakaraṇadevatābhyaḥ kāya prajāpataye nāmakaraṇadevatābhyaḥ mitrāya somāya annapataye cūḍākaraṇadevatābhyaḥ medhāyai sarasvatyai chandobhyaḥ
upāyanadevatābhyaḥ chandobhyaḥ traividyakavratadevatābhyaḥ upākaraṇadevatābhyaḥ chandobhyaḥ cāturhautṛkadevatābhyaḥ brahmaṇe prajāpataye gharmāya samrāje sūryāya vibhrāje devebhyogharmapebhyaḥ pitṛbhyogharmapebhyaḥ chandobhyaḥ pravargyavratadevatābhyaḥ | bra0 pra0 gha0 sū0 de0 pi0 cha0 apapavarge pravargyavratadevatābhyaḥ a0 vā0 sū0 bra0 pra0
saṃ0 ṛtubhyaḥ aruṇebhyaḥ kāṇvarṣibhyaḥ cha0 aruṇavratadevatābhyaḥ | a0 vā0 sū0 bra0 pra0 saṃ0 ṛ0
a0 cha0 apavarge'ruṇavratadevatābhyaḥ | a0 vā0 sū0

32.1.2

bra0 pra0 cha0 ṛṣibhyaḥ cha0 aupaniṣadavratāya śriyai
śrīkāmadevatābhyaḥ yaśase yaśaskāmadevatābhyaḥ a0 vā0
sū0 bra0 pra0 cha0 ṛṣibhyaḥ cha0 apavarge aupaniṣadavratadevatābhyaḥ godānavratadevatābhyaḥ | cha0 apavarge
traividyakavratadevatābhyaḥ snātakavratadevatābhyaḥ mauñjībandhanayāgadevatābhyaḥ bhagavate vāsudevāya0 viṣṇupañcāyatanadevatābhyaḥ abhayaṅkarīdevyai0 indrāya vajrahastāya0 herukādibhyo vaṭukādibhyaḥ || utpannamamṛtaṃ divyaṃ prākkṣīrodadhimanthanāt | annamamṛtarūpeṇa naivedyaṃ pratigṛhyahyatām || muktāvidruma0 | adya tāvat | sutasya mauñjībandhananimittaṃ oṃnamo naivedyaṃ nivedayāmi namaḥ
iḷāmagne0 | brāhmaṇapūjanam || gāyatryai namaḥ oṃbhūrbhuvaḥsvaḥ 3 adya tāvat agneryyaviṣṭasya sānucarasya adhvaryyoḥ brahmaviṣṇumaheśvaradevatānāṃ ātmano0 sutasya
mauñjībandhananimittaṃ agneryyaviṣṭabrāhmaṇapūjanamarcāmahaṃ kariṣye oṃkuruṣva || yavānvikīryya | agneryyaviṣṭāya sānucarāya adhvaryyave brahmaviṣṇumaheśvaradevatābhyaḥ samālabhanaṃ
gandhādi dakṣiṇāntaṃ | gāyatryai namaḥ 3 adya tāvat
agneryyaviṣṭasya0 ātmano0 sutasya mauñjībandhananimittamacchidraṃ sampūrṇamastu evamastu || yavodakaṃ namaḥ
sarveṣāṃ bāndhavānāṃ āśśrāvitamiti pūrṇāṃ datvā | vimucya punaragniṃ parisamūhya paryukṣya | agnau daṇḍaṃ prāsīt
apsu mekhalāṃ vāsaśca || vimucya ityapavarge traividyakam 24
atha snānavratamantrāḥ || chandasya'rthānbuddhvā gāṃ kārayedācāryamarhayet | śiṣyo yathā ṣaḍa'rghyārhā bhavanti

32.1.3

ācārya ṛtvik rājā vivāhyaḥ priyaḥ snātaka itya'thainamarhayanti | ādau ca karmaṇo'rghyamudakaṃ sauṣadhaṃ darbhā
iti kaṃse camase vā dadhyāsicya madhu ca varṣīyasā
pidhāya viṣṭarābhyāṃ parigṛhya pādyaprathamaḥ pratipadyante
mayi dohosi virājo dohaḥ padyāyai virājo dohamaśīyetyāhiyamāṇamanumantrayate || “bhagavan viṣṭaro viṣṭaro
viṣṭaraḥ” viṣṇoḥ ācāryasya vā snātakasya idamāsanamāsyatāṃ | viṣṭarosi mātari sīdeti viṣṭaramāstīrya
tasminnupaviśati | viṣṭara āsīnāyaikaikaṃ triḥ prāha
pādyaṃ 3 arghyaṃ 3 madhuparkaṃ 3 ācamanīyaṃ 3 naiva
bhorityāha, na mārṣeti || śanno devī0, lājāśca
bhagavanpādyaṃ 2 oṃ bhagavanpādyaṃ dadāni te 3 | oṃ
bhagavan pādyaṃ pratigṛhṇāmi 3 | mayi doho'sīti
pādyapātraṃ hastābhyāṃ gṛhītvā vāmapāṇau nidhāya svayaṃ
pādāvavanenijyāt | dakṣiṇaṃ pādamavanenija, idamahamasminkule brahmavarcasaṃ dadhāmi | uttaraṃ pādamavanenija,
idamahaṃ māṃ mayi tejo vīryamannādyaṃ prajāṃ paśūn brahmavarcasaṃ dadhāmi || śanno devī0 | āpaḥ kṣīraṃ0
bhagavannarghyaṃ dadhāni te 3, sāvitrāṇi0 | oṃ bhagavannarghyaṃ pratigṛhṇāmi 3 iti triruktvā pratigrahītā pādyapātravadā''dāya | āpo hiṣṭheti tisṛbhiḥ śirasi pavitreṇāpaḥ kṣipet || pavitraṃ nidhāya | viṣṇave ācāryāya vā snātakāya gandhādi yajñopavītāntaṃ | viṣṇorarghyadānādyarcanavidhiḥ sarvaḥ paripūrṇostu | annaṃ namaḥ

32.1.4

sāvitrāṇīti madhuparkaḥ || “madhuparkaṃ vidustryaṅgaṃ yājñikā yajñakarmaṇi | mākṣikaṃ ca ghṛtaṃ caiva sujātaṃ śobhanaṃ dadhi ||” bhagavanmadhuparko madhuparkaḥ 3 | oṃbhagavanmadhuparkaṃ dadhāni te 3 iti triruccārya dātā | sāvitrāṇi | bhagavanmadhuparkaṃ pratigṛhṇāmi 3 iti triruccāryāñjalinādāya savye pāṇau nidhāya grahītā viṣṭarosyantarikṣamadhi viśrayasveti varṣiṣṭhapātrasyoparisthitaṃ viṣṭaramūrdhvamutkṣipet | viṣṭaramavakṛṣya | urutvetyavasārya
taccakṣurityavekṣya | pṛthivyāstvā nābhau sādhayāmya'nena
iti viṣṭare'dhaḥsthite bhūmau nidhāya | madhuvāta iti tisṛbhiḥ pradeśinyā'loḍayati | vasavastvā'gnirājāno bhakṣayantu, pitarastvā yamarā0, rudrāstvā somarā0,
ādityāstvā varuṇarā0, viśve tvā devā bṛhaspatirājāno0 || iti pradakṣiṇaṃ pratidiśaṃ pratimaṃtraṃ pātrasyānteṣu lepānnirmāṣṭi || viśve devā ityuttarārdha eva
yanmadhuna iti ca | yanmadhuno madhunyasya paramamannādyaṃ
rūpaṃ tenāhaṃ madhuno madhunyasya paramasyānnādyasya paramonnādo madhavyo bhūyāsaṃ triyyai vidyāyai yaśo'si śriyai
yaśo'si yaśase brāhmaṇo dīptirasi iti | satyaśrīḥ,
yaśaḥśrīḥ, mayiśrīḥ, śrīḥ śriyatāmiti madhuparkatraya
catuṣprāśnāti aṅguṣṭhadvitīyābhiḥ kaniṣṭhayā prathamamevamanupūrvaṃ sarvābhi stadavaśiṣṭaṃ suhṛde prayacchati | bhagavannācamanīyaṃ 3 trirityukte viṣṇave ācāryāya vā snātakāya ācamanīyaṃ namaḥ | amṛtopastaraṇamasi svāhetyapa ācamayet | viṣṇave dakṣiṇāyai || tasmā asipāṇirgā prāha | khaṅgapāṇistāṃ śāsti | bhagavangauḥ 3
gāṃ prakariṣye 3 iti mā pramāṣīḥ 3 tāṃ śāsti

32.1.5

mama cāmuṣyāśca pāpmānaṃ jahi , hato me pāpmānaṃ
me hataṃ kuruteti caturo nānāgotrānbrāhmaṇānbhojayet
eṣa ādyopāyo, yadyutsṛjettadā, mātā rudrāṇāmiti
japet | mātā rudrāṇāṃ duhitā vasūnāṃ svasā''dityānāmamṛtasya nābhiḥ | praṇuvocaṃ cikituṣe janāya mā
gāmanāgāmaditiṃ vadhiṣṭa || sūryavasādbhagavatī hi bhūyādatho vayaṃ bhagavataḥ syāma | addhi tṛṇamaghnye viśvadānīṃ piba śuddhamudakamācarantī | oṃ 3 utsṛjatu
tṛṇānyattvityuktvā tāmutsṛṣṭāṃ paśumājñaṃvā na māṃso madhuparkaḥ syāditi ha jñāyate'pivā ghṛtaudana eva vā syāt || madhuparke ca yajñe ca pitṛdaivatakarmaṇi | atraiva
paśuvo hiṃsā nānyatra manurabravīt || iti madhuparkavidhiḥ || “evaṃ madhuparkaṃ śiṣyo nivaryya |” śrotriyo'nyo vedādhyāyī, na tasya snānam, athāsya snānaṃ vrajaparihitaṃ prapādya jaṭāśmaśrulomanakhamabhisaṃhāryya,
‘‘āpo hiṣṭhā’’ iti tisṛbhiḥ snāyāt | hiraṇyavarṇāḥ iti ca dvābhyām | hiraṇyavarṇāḥ śucayaḥ

32.2

hiraṇyavarṇāḥ śucayaḥ pāvakā vicakramurhitvāvadyamāpaḥ
śataṃ pavitrā vitatāhyāsāṃ tābhirmā devaḥ savitā punātu

32.3

śanna āpo dhanvanthāḥ0,

32.4

āpo asmānmātara0

32.16

iti ca | dyauste iti
chatraṃ dhārayet | dyoste pṛṣṭhaṃ pṛthivī sadhasthamātmāntarikṣiṃ samudro yoniḥ | vikhyāya cakṣuṣā tvāmabhitiṣṭhā pratanyataḥ | imamagna iti hiraṇyaṃ badhnīyāt || gṛtsamadasya bhārgavasya | imamagnamāyuṣe0 || pratiṣṭhe iti vārāhyā upānahau pratimuñcet | pratiṣṭhe stho devate mā mā hiṃsiṣṭam
dvivastro'ta ūrdhvam | tasmācchobhanaṃ vāso 'tavyamiti
śrutiḥ | tato brahmacārī bāḍhamiti pratyaha || vaiṇavadaṇḍadhārī syāḥ, nityaṃ chatradhārī syāḥ, apanthadāthīṃ syāḥ, adattaharaṇaṃ pratiṣiddham, aparayā dvārā
niḥsaraṇaṃ pratiṣiddham, malavadvāsasā saha saṃbhāṣā pratiṣiddhā, rajovāsasā saha śayyā pra0, gurorduruktavacanaṃ
pratiṣiddham, asthāne smayanaṃ pra0 saraṇaṃ pra0 gāyanaṃ pra0
nartanaṃ pra0 tasya cekṣaṇaṃ prati0, || vedamancyaikādaśonuvākenānuśāsti | satyaṃ vada, dharmaṃ cara, svādhyāyānmā
pramada, ācāryāya priyaṃ dhanamāhṛtya prajātantuṃ mā vyavacchetsīḥ, satyānna pramaditavyam, dharmānna pra0, yatnānna pra0, kuśalānna pra0, svādhyāyapravacanābhyāṃ na
pra0, yajñadevapitṛkāryebhyo na pra0, mātṛdevo bhava,
pitṛdevo bhava, ācāryadevo bhava, atithidevo bhava,
yānyanavadyāni karmāṇi tāni tvayā kartavyāni no
itarāṇi | atha yānyasmākaṃ sucaritāni tāni tvayā
kartavyāni no itarāṇi | atha ye kecāsmacchreyāṃso
brāhmaṇā āgaccheraṃsteṣāṃ tvayā''sanena praśrayitavyam, śraddhayā deyamaśraddhayā deyaṃ saṃvidā deyamasaṃvidā deyaṃ hriyayā deyaṃ bhiyā deyaṃ viccai deyamaviccai deyaṃ bhūtyai deyamabhūtyai deyam || atha yadi te karmavicikitsā vṛttivicikitsā vā syāt ye tatra brāhmaṇāḥ sandarśino yuktā ayuktā rūkṣā
arūkṣā lubdhā alabdhā vā dharmakāmā syuḥ, yathā te
tatra varteraṃstathā tvaṃ tatra vartethāḥ, eṣa ādeśaḥ, eṣa
upadeśaḥ, eṣā vedopaniṣadetadanuśāsanamevamevaitadupāsyam || athātoṣṭācatvāriṃśatsamitam | tatra vidhiviśeṣaḥ | niyameṣvacāryapradhānaḥ syāt | nilayārthī
yūnabaddhaṃ na praviśet | anilayaḥ syāt | anyatra vṛkṣādvalmīkādvā | nistāntvamityeke | yathoktamekaṃ tu
vāsaḥ śāṇī cīraṃ kutapaṃ vā | parimitamuraḥpramāṇamupari jānu | caturthakālapānabhaktaḥ | asañcayavān
aharaharvā bhaikṣamaśnīyāt | ahastiṣṭhet | rātrāvāsīta ubhayaṃ munivrataḥ syāt | strīśūdrapatitarabhasarajasvalairvā na
sambhāṣeteticyavanobhṛguḥ | dvādaśarātraṃ vobhayataḥ | amāvasyāṃ paurṇamāsīṃ ca pālāśayaḥ samidho nityāḥ
paridhivṛkṣāṇāṃ vā