Mekhala 33.13-2
Mekhalā 33.13-2
- Language
- Sanskrit
33.13-2.1
vimucya | nayāmi | iti
trikāhomāḥ || brahmacaryātsamāvṛttaṃ pitā putraṃ madhuparkeṇārhayet | yaduktaṃ | taṃ pratītaṃ svadharmeṇa brahmadāyaharaṃ
pituḥ | sragviṇaṃ talpa āsīnamarhayetprathamaṃ pitā
madhuparkaṃ snātakāya datvā | atha yajamānahastena vaiśvadevaṃ kuryāt | agneḥ pucchāṃ visarjya | agnaye sviṣṭakṛte
svāhā | vimucya | nayāmi || kṣetreśabaliḥ | gāyatryai namaḥ 3 | mahāgaṇapateḥ kalaśapūjanaṃ grahamaṇḍalapūjanaṃ sūryapū0 somapū0 ṛṣipū0 caturmukhabrahmapū0 kṣetreśvarapūjanamacchidraṃ sampūrṇamastu evamastu || yavodakaṃ namaḥ
ājñā me dīyatāṃ | āpannosmi | īśānaviṣṇu | kalikaluṣa | brahmavisarjanaṃ kṛtvo vimuñcati satvā vimuñcatu viṣṇustvā vimuñcatva'sya yajñasya vai mahyaṃ santatyai adhyayanāya kāmāyāyuṣe tvā prāṇāya tvā vyānāya tvā'pānāya tvā vyuṣṭyai tvā rayyai tvā rādhase tvā poṣāya tvādghoṣāya tvā rāḍghoṣāya tvā pratiṣṭhyai tveti brahmavisarjanaṃ || kakṣīvantaṃ ya auṣaṇa0 iti ṛṣi visarjanam
kṣamadhvaṃ mama kṣetreśāḥ | namo brahmaṇe | udakalaśamānīya | mantrārthāḥ | iti upanayanavidhiḥ
atha kanyāsaṃskārasāmagrī || śakunaṃ aśmacūrṇaṃ jalaṃ
akṣataṃ achoṭa ghṛtaṃ yavaḥ agnihotrī indhanaṃ pera vadhvāḥ
varasya ca kāṣṭapādūṃ (srāva) puṣpāṇi chaceṭa dadhi kṣīraṃ
bhāṇḍāni vari apūpikā bhaktavari hārthīṃla aya 12
paśu handa kuṅga karpūra kastūri | iti sāmagrī
aśmacūrṇena grahamaṇḍalamullikhya | vaṣadūte viṣṇa tāvat
33.13-2.2
pradhānāni | [achoṭadevatāḥ] brahmā devānāṃ0 | āhrūṃmyai namaḥ māheśvaryai kaumāryai vaiṣṇavyai vārāhyai nārasiṃhyai aindrayai | [ghṛtadhārāde0] gaurīrmimāya0 | gauryai
padmāyai śacyai medhāyai sāvitryai vijayāyai jayāyai
[ṭikapūcade0] divyaṃ suparṇaṃ0 | devasenāyai svāhāyai
svadhāyai mātṛbhyaḥ lokamātṛbhyaḥ dhṛtyai tuṣṭyai [svātmade0]
jātavedase0 | puṣṭyai ātmadevatāyai | [kuḍyaśākhāde0]
ye ke ca jmā0 | lalitāyai umāyai gauryai ambikāyai
salilāśrayāyai bhagānyai bhagavatyai | [bhaktapiṇḍade0] rākāmahaṃ0 | anumatyai rākāyai sinīvālyai kuhvai dhātryai
sarveśvaryai agneśvaryai | [devatavāride0] yo viśvacakṣu0
ekāntavāsinyai kṣetreśade0 kṣetrasya patinā0 gaṇānāṃ tvā0
durgākṣetragaṇeśvaradevatābhyo namaḥ mātṛkāmaṇḍaladevatābhyaḥ || [jātakarmaviṣaye] “jātakaraṇadevatābhyaḥ
kāya prajāpataye nāmakaraṇadevatābhyaḥ ||” (kanyāsaṃskāraviṣaye) ye ke ca jmā0 sīmantakaraṇadevatābhyaḥ
indrāṇīmāsu nārīṣu0 | nāhamindrāṇī rāraṇa sakhyururvaṣākapetṛte yasye0 sahoddharaṇadevatābhyaḥ | indrāya indrāṇyai kāmāyai bhagāyai hriyai śriyai lakṣmyai tuṣṭyai puṣṭyai
viśvāvasave gandharvarājāya godānadevatābhyaḥ || alakṣmīnisrodanadevatābhyaḥ || [dvādaśavarṣādādhikyāṃ kanyāyāṃ rajodoṣanivāraṇārthaṃ haviṣkalpaṃ nānyathā |]
“aryamṇe prajāpataye haviṣkalpadevatābhyaḥ ||” indrāṇyai varuṇānyai gandharvāṇyai udakāntyai agnaye jīvaputrāya
prajāpataye mahārājāya skandāya aryamṇe bhagāya prajānakāya haviṣpuṣṭayadevatābhyaḥ || agnaye somāya mitrāya
varuṇāya indrāya udakāya bhagāya aryamṇe pūṣṇe tvāṣṭre
33.13-2.3
rājñe prajāpataye kanyāhomadevatābhyaḥ || agnaye somāya
mitrāya varuṇāya indrāya udakāya bhagāya aryamṇe pūṣṇe tvāṣṭre rājñe prajāpataye kumbhāya vaiśravaṇāya īśānāya varahomadevatābhyaḥ || agninī rayimaśnavat0
prajāpate nahi0 mahāprasthānadevatābhyaḥ | kanyāsaṃskāradevatābhyaḥ || tadviṣṇoḥ0 vāsudevādibhyo viṣṇupañcāyatanadevatābhyaḥ | indrāparvatā | aindrāgnaṃ tāvat | sāvitrāṇi madhuparkaṃ | hiraṇyagarbhaḥ 8 arcantastvā
(yajamānamānīya |) āsanaśodhanaṃ | a nābhau | tīrthe
sneyaṃ0 | vaso pavitraṃ | āśīrvādaṃ | kaṃkaṇabandhanaṃ
paramātmane | svaprakāśo | vanaspati | namo dharma
yatrāsti mātā0 | adya tāvat mahāgaṇapataye0 pitṛ
gaṇadevatābhyaḥ | brāhmyai māheśvaryai kumāryai vaiṣṇavyai vārāhyai nārasiṃhyai aindryai gauryai padmāyai śacyai medhāyai sāvitryai vijayāyai jayāyai devasenāyai svāhāyai sudhāyai mātṛbhyaḥ lokamātṛbhyaḥ dhṛtyai tuṣṭyai puṣṭyai ātmadevatāyai
lalitāyai umāyai gauryai ambikāyai salilāśrayāyai bhagāhmai bhagādyai anumatyai rākāyai sinīvālyai kuhvai dhātryai sarveśvaryai anneśvaryai ekāntavāsinyai durgākṣetragaṇeśvaradevatābhyaḥ mātṛmaṇḍaladevatābhyaḥ || sīmantakaraṇadevatābhyaḥ sahoddharaṇadevatābhyaḥ indrāya indrāṇyai kāmāya
bhagāya hriyai śriyai lakṣmyai tuṣṭyai puṣṭyai viśvāvasave
gandharvarājāya godānadevatābhyaḥ alakṣmīnirrṇodanadevatābhyaḥ [rajodoṣārthe] aryamṇe prajāpataye havikalpadevatābhyaḥ indrāṇyai varuṇānyai gandharvāṇyai udakānyai agnaye jīvaputrāya prajāpataye mahārājāya skandāya aryamṇe bhagāya prajānakāya haviṣpuṣṭayadevatābhyaḥ agnaye
33.13-2.4
somāya mitrāya varuṇāya indrāya udakāya bhagāya aryamṇe pūṣṇe tvāṣṭre rājñe prajāpataye agnaye somāya mitrāya varuṇāya indrāya udakāya bhagāya aryamṇe pūṣṇe
tvāṣṭre rājñe prajāpataye kumbhāya vaiśravanāya īśānāya varuhomadevatābhyaḥ agnaye puṣṭipataye prajāpataye mahāprasthānadevatābhyaḥ kanyāsaṃskāradevatābhyaḥ vāsudevāya0 viṃṣṇupaṃcāyatanadevatābhyaḥ indrāya vajrahastāya0 herukādibhyo vaṭukādibhyaḥ dhūpo namaḥ dīpo namaḥ || apasavyena | samastamātāpitṛbhyaḥ | savyena | gāyatryai namaḥ
oṃbhūrbhuvaḥsvaḥ 3 subhagāyai vidmahe 3 adya tāvat
mahāgaṇapateḥ0 brāhmyāḥ māheśvaryāḥ kaumāryāḥ vaiṣṇavyāḥ vārāhyāḥ nārasiṃjhāḥ aindyoḥ gauryāḥ padmādyāḥ
śacyāḥ medhāyāḥ sāvitryāḥ vijayāyāḥ jayāyāḥ devasenāyāḥ svāhāyāḥ sudhāyāḥ mātṛṇāṃ lokamātṛṇāṃ
dhṛteḥ tuṣṭeḥ puṣṭeḥ ātmadevatāyāḥ lalitāyāḥ umāyāḥ
gauryāḥ ambikāyāḥ salilāśrayāyāḥ bhagānyāḥ bhagāndyāḥ anumatyāḥ rākāyāḥ sinīvālyāḥ kuhūyāḥ dhātryāḥ sarveśvaryāḥ anneśvaryāḥ ekāntavāsinyāḥ durgākṣetragaṇeśvaradevatānāṃ mātṛmaṇḍaladevatānāṃ || sīmantakaraṇadevatānāṃ sahoddharaṇadevatānāṃ indrasya indrāṇyāḥ kāmāyāḥ bhagāyāḥ hriyāḥ śriyāḥ lakṣmyāḥ tuṣṭyāḥ puṣṭyāḥ viśvāvasoḥ gandharvarājasya godānadevatānāṃ alakṣmīnirṇīdanadevatānāṃ [ rajodoṣārthe ] “aryamṇaḥ prajāpateḥ haviṣkalpadevatānāṃ” indrāṇyāḥ varuṇyānyāḥ
gandharvānyāḥ udakānyāḥ agneḥ jīvaputrasya prajāpateḥ
mahārājasya skandasya aryamṇāḥ bhagāyāḥ prajānakasya
haviṣpuṇyadevatānāṃ agneḥ somasya mitrasya varuṇasya
indrasya udakasya bhagasya aryamṇaḥ pūṣṇaḥ tvāṣṭuḥ rājñaḥ
33.13-2.5
prajāpateḥ kumbhasya vaiśravaṇasya īśānasya varāhomadevatānāṃ agneḥ puṣṭiphteḥ prajāpateḥ mahāprasthānadevatānāṃ
kanyāsaṃskāradevatānāṃ vāsudevasya0 viṣṇupañcāyatanadevatānāṃ indrasya vajrahastasya herukādīnāṃ ātmano vāṅmanaḥ0 mātṛkādevīsantoṣaraṇārthamarcāmahaṃ kariṣye oṃkuruṣva || mahāgaṇāpateridamāsanam | mahāgaṇāpataye yuṣmānvaḥ pūjayāmi oṃpūjaya | mahāgaṇāpatiṃ0 brāhmīṃ
maheśvarīṃ kaumārīṃ vaiṣṇavīṃ vārāhīṃ nārasiṃhīṃ aindrīṃ
gaurīṃ padmāṃ śucīṃ medhāṃ sāvitrīṃ vijayāṃ jayā devesenāṃ svāhāṃ sudhāṃ mātaraṃ lokamātaraṃ dhṛtiṃ tuṣṭiṃ puṣṭiṃ
ātmadevatāṃ lalitāṃ umāṃ gaurīṃ ambikāṃ salilāśrayāṃ bhagāhīṃ bhagāṅkīṃ anumatiṃ rākāṃ sinīvālīṃ kuhūm̐
dhātrīṃ sarveśvarīṃ anneśvarīṃ ekāntavāsinīṃ durgākṣetragaṇeśvaradevatāḥ mātṛmaṇḍaladevatāḥ || sīmantakaraṇadevatāḥ
sadyoddhararaṇadevatāḥ indraṃ indrāṇīṃ kāmāṃ bhagāṃ hriyaṃ
śriyaṃ lakṣmīṃ tuṣṭiṃ puṣṭiṃ viśvāvasuṃ gandharvvarājaṃ godānadevatāḥ alakṣmīnirṇīdanadevatāḥ (rajodoṣārthe) aryyamāṇaṃ prajāpatiṃ haviṣkalpadevatāḥ indrāṇīṃ varuśānīṃ
gandhavānīṃ udakānīṃ agniṃ jīvaputraṃ prajāpatiṃ mahārājaṃ
skandaṃ aryyamāṇaṃ bhagaṃ prajānakaṃ haviṣpuṇyadevatāḥ agniṃ
somaṃ mitraṃ varuṇaṃ indraṃ udakaṃ bhagaṃ aryyamāṇaṃ pūṣaṇaṃ tvāṣṭāraṃ rājānaṃ prajāpatiṃ kumbhaṃ vaiśravaṇaṃ īśānaṃ varahomadevatāḥ agniṃ puṣṭipatiṃ prajāpatiṃ mahāprasthānadevatāḥ kanyāsaṃsakāradevatāḥ vāsudevaṃ viṣṇupañcāyatanadevatāḥ indraṃ
vajrahastaṃ herukādīn etā devatā āvāhayiṣyāmi oṃ
33.13-2.6
āvāhaya || pādyārthe udakaṃ namaḥ | śanno devī | lājāṃśca | mahāgaṇāpataye pādyaṃ namaḥ || punaḥ śanno devī
āpaḥ kṣīraṃ0 | mahāgaṃṇapate0 brāhmi māheśvari kaumāri vaiṣṇavi vārāhi nārasiṃhi aindri gauri padme śaci
medhe sāvitri vijaye jaye devasene svāhe sudhe mātaraḥ
lokamātaraḥ dhṛte tuṣṭe puṣṭe ātmadevate lalite ume gauri
ambike salilāśraye bhargāhi bhagātti anumati rāke
sinīvāli kuhūḥ dhātri sarveśvari anneśvari ekāntavāsini durgākṣetragaṇeśvaradevatāḥ mātṛmaṇḍaladevatāḥ sīmantakaraṇadevatāḥ sahoddharaṇadevatāḥ indra indrāṇi kāma
bhaga hrīḥ śrīḥ lakṣmīḥ tuṣṭe puṣṭe viśvāvaso gandharvarāja godānadevatāḥ alakṣmīnirṇīdanadevatāḥ [rajodoṣārthe]
aryaman prajāpate haviṣkalpadevatāḥ | indrāṇi varuṇāni gandharvāṇi udakāni agne jīvaputra prajāpate mahārāja skanda aryaman bhaga prajānaka haviṣpuṣyadevatāḥ
agne soma mitra varuṇa indra udaka bhaga aryaman pūṣan
tvāṣṭraḥ rājan prajāpate kanyāhomadevatāḥ agne soma mitra
varuṇa indra udaka bhaga aryaman pūṣan tvāṣṭraḥ rājan
prajāpate kumbha vaiśravaṇa īśāna varahomadevatāḥ agne puṣṭipate prajāpate mahāprasthānadevatāḥ kanyāsaṃskāradevatāḥ
vāsudeva viṣṇupañcāyatanadevatāḥ indra vajrahasta herukādayaḥ idaṃ vo'rdhyā namaḥ || mahāgaṇapataye samālabhanaṃ
gandho namaḥ argho namaḥ puṣpaṃ namaḥ | tadviṣṇoḥ | jātavedase iti ca kalaśe puṣpāṇi | athāgnikarma | pātraṃ
tilā0 | parisamūhya 6 ādau pañca | agnaye samanamat 8 | uttarataḥ saṃstīrya | sāvitrāṇi mahāgaepataye
33.13-2.7
brāhmyai 16 vāsudevāya indrāya vajrahastāya vaṭukādibhyaḥ juṣṭaṃ nirvapāmi evaṃ prokṣāmi | ājyabhāgāntaṃ
gaṇapatidhyānaṃ niṣṣīdetyannahomaṃ vidhāya || (yajamānapatnīmānīya mātṛkāpūjanaṃ yathar) tīrthe snayaṃ vasopavitraṃ āśīrvādaṃ paramātmane | yatrāsti mātā | adya tāvat mahāgaeṇapataye brāhmyai 16 dhūpadīpaḥ | gaṇeśārthaṃ mṛtpiṇḍaṃ saṃsthāpya
ādyāḥ pañca ghṛtaiḥ proktāḥ madhumāṃsānvitaṃ dvayam | dadhikrāvṇeti mantreṇa vartayedbhaktagolakān | āno bhadreti sūktena sthāpayedannagolakān | ānobhadreti paṭhitvā'nnamatyai namaḥ (ityevaṃ sapta) pātrāntare tu tadannaṃ
naivedyārthaṃ tu rakṣayet || brāhmyādyāḥ saptākṣoṭeṣu ghṛtadhārāsu sapta ca | gauryyādyā devasenāyāḥ śirovastre vicitrite | puṣṭyātmadaivate svasmiṃllalitādyāśca kuḍyake
bhaktapiṇḍeṣvanumatyādyāśca saptātha kumbhake | ekāntavāsinītyevaṃ mātṛkārcanabhūmikāḥ || evaṃ saṃsthāpya | saṃvvaḥ
sṛjāmi | aśvinoḥ | gāyatryai namaḥ 3 subhāgāyai vidmahe 3 mahāgaṇāpateḥ dvādaivānāṃ brāhmayāḥ 16 mātṛmaṇḍaladevatānāṃ ātmano0 amukakarmanimittaṃ mātṛkādevīsantoṣayārtha mātṛmaṇḍalapūjanamarcāmahaṃ kariṣye | dakṣiṇāntaṃ kṛtvā | bhadraṃ paśyemeti caturrnartanaṃ ca kṛtvājyadarśanaṃ kuryāt || punaryajamānamānīya | paśūpahāramanu | ājyahomaṃ tarpaṇaṃ ca | oṃkāro yasyeti yavatilahomaṃ tarpaṇaṃ puruṣasūktalakṣmīsūktarudramantraṃ satarpaṇaṃ vidhāya vadhvāḥ
varasya ca snānaṃ kāryam || tato nisaraṇasthale (ujasa maṃjha
33.13-2.8
likhetha) svastikarekhāyāṃ pīṭhikāṃ vidhāya | tīrthe sneyaṃ yatrāsti mātā dhātryai vidhātryai dehalyai viśvarūpiṇyai śakryai athavā pṛthivyai agnaye ṛgvedāya brahmaṇe chandobhyaḥ antarikṣāya
vāyave yajurvedāya brahmaṇe cha0 dive sūryāya sāmavedāya brahmaṇe
cha0 digbhyaḥ candramase atharvaṇavedāya brahmaṇe chandobhyaḥ pīṭheśvaradevatābhyaḥ dhūpadīpaḥ saṃvvaḥ sṛjāmi aśvinoḥ oṃgāyatryai
namaḥ pīṭheśvaryai vidmahe sarvvādhārāyai dhīmahi tannaḥ śaktiḥ pracodayāt 3 adya tāvat dhātryāḥ vidhātryāḥ dehalyāḥ viśvarūpiṇyāḥ (madhye) śakteḥ | athavā | pṛthivyāḥ agneḥ ṛgvedasya brahmaṇaḥ chandasāṃ antarikṣasya vāyoḥ
yajurvedasya brahmaṇaḥ chandasāṃ divaḥ sūryyasya sāmavedasya
brahmaṇaḥ chandasāṃ diśāṃ candramasaḥ atharvaṇavedasya brahmaṇaḥ
chandasāṃ (madhye) pīṭheśvaradevatānāṃ ātmano kanyāyāḥ varasya vā saṃskāranimittaṃ pīṭheśvaradevatāpūjanamarcāmahaṃ kariṣye | dakṣiṇāntaṃ | tataḥ kanyācatuṣkamṛddhītakoṇavastrāntarite vadhūvarayoḥśirasi sarvvauṣadhijāphalayutāṃ jaladhārāṃ
tyajet || sarvvagandhaiḥ phalottaraiḥ saśiraskaṃ snāpayitvā''hatena vāsasā pracchādya | sāvarhiṃ deva0 oṃgāyatryai namaḥ
3 pṛcchāṃ visarjya | āpannosmi | namo brahmaṇe
snāpayitvāgnimaṇḍapamānīya | yā āpo divyāḥ | tilakaṃ | ājyadarśanaṃ | devīsūktaṃ | rakṣoghnamantraṃ | ṛtṛtithyādi | vimucya | nayāmi | iti mātṛkāyāgavidhiḥ
tato jātakaraṇanāmakaraṇe | kanyāsaṃskāraṃ brāhmaṇapūjanaṃ vaiśvadevaṃ nāndīmukhādi sarvaṃ vidadhyāt
atha kanyāsaṃskāraḥ | tatra sāmagrī samidhāṃ dvayaṃ
33.13-2.9
kaṅkattārthaṃ dvayaṃ nirvasrabandhayutaṃ keśapattārthaṃ dvayaṃ kāṃsyapātravādanārthaṃ punaḥ palāśaśākhā raktasūtrayutā īśāne mocanārthaṃ
kuṃkumacandanakarpūrādi haviṣkalpārthaṃ || ādau sīmantakaraṇam
parisamūhya 6 ādau pañca | na nirvāpaḥ | ājyabhāgāntaṃ
kumārīmānīya | tṛtīye garbhamāse sīmantaṃ kārayate
śuddhapakṣasya puṇyāhe parvaṇi vā yathoktamupasamādhāya jayaprabhṛtibhirhutvā | paścādagnerdarbheṣu prāṅāsīnāyāḥ pratyagāsīnā sarvānkeśānpramumucya prasādayate || yaṃ sīmantaṃ kaṅkataste cakāra bahvā curaḥ parivrajyā vapa̍ste | strīṣurūpamaśvinau tanvidhattaṃ pauṃsyenemaṃ saṃsṛjataṃ vīryeṇa || indrāṇī cakre kaṅkataṃ sasīmantaṃ visrarpatu | punaḥ patibhyo jayandā agne prajayā saha || punaḥ patnīmagniradādāyyuṣā saha varcasā | dīrghāyurasyā yaḥ patirjīvātu śaradaḥ śatam (iti triḥśvetayā śalalyā śamīśākhayā sapalāśayā sasīmantaṃ vicinoti || yāste
sakaṃ iti pṛthakkeśapakṣau sannahyati |) yāste rāke sumatayaḥ supeśaso yābhirdadāsi dāśuṣe vasūni | tābhirno
adya sumanā upāgahi sahasrapoṣaṃ subhage rarāṇā || [nīlalohitena sūtreṇa keśāngranthayet ||) nīlalohitaṃ bhavati kṛtyāsaktirvyajyate | edhante asyā jñātayaḥ patirbandheṣu badhyatām || yā āpo divyāḥ | ye ke ca
jmetyājyapradhānam | ṛtutithiḥ | vimucya || iti
sīmantakaraṇam
Linked texts (2)
- Kanyāsaṃskāra — Sanskrit
- Vedakalpadruma — Laugākṣi, Sanskrit