Mekhala 35: atha nāndīmukhaśrāddhavidhiḥ
Mekhalā 35
- Language
- Sanskrit
Contents
atha nāndīmukhaśrāddhavidhiḥ
35.p1.1
nitye nāndīmukhe tīrthe dviḥkālaṃ bhojanakriyā
aṣṭakāgrāyaṇe nokta laugākṣmunirabravīt || śāntākāraṃ
jitaṃ te puṇḍarīkākṣa 3 adya tāvat (savyenaiva sarva
karma |) nāndīmukhīnāṃ mātṛṇāṃ pitāmahīnāṃ prapitāmahīnāṃ | nāndīmukhānāṃ pitṝṇāṃ pitāmahānāṃ prapitāmahānāṃ | nāndīmukhīnāṃ mātāmahīnāṃ pramātāmahīnāṃ vṛddhapramātāmahīnāṃ | nāndīmukhānāṃ mātāmahānāṃ pramātāmahānāṃ vṛddhapramātāmahānāṃ || ātmano0 sutānāmabhyudayanimittaṃ nāndīmukhaṃ śrāddhaṃ vaiśvadevapūrvakaṃ dvādaśadaivatamarcāmihaṃ kariṣye oṃkuruṣva | yavānvikīrya | satyasya vasoridamāsanaṃ namaḥ | satyāya vasave tvāṃ pūjayāmi oṃpūjaya
satyaṃ vasumāvāhayiṣyāmi | yavānvikīrya || śanno devī
lājñāśca bhagavantaḥ pādyaṃ 2 satyāya vasave pādyaṃ namaḥ | śanno devī | āpaḥ kṣīraṃ | satya vaso idaṃ
vo'rghyaṃ namaḥ | satyāya vasave samālabhanaṃ gandhorghapuṣpadhūpadīpavāso namaḥ || satyasya vasorarghyadānādyarcanavidhiḥ sarvaḥ paripūrṇostu || nāndīmukhīnāṃ mātṛṇāṃ
pitāmahīnāṃ prapitāmahīnāṃ nāndīmukhānāṃ pitṝṇāṃ pitāmahānāṃ prapitāmahānāṃ | nāndīmukhīnāṃ mātāmahīnāṃ
pramātāmahīnāṃ vṛddhapramātāmahīnāṃ | nāndīmukhānāṃ mātāmahānāṃ pramātāmahānāṃ vṛddhapramātāmahānāṃ dvādaśadaivatānāṃ pitṝṇāmidamāsanaṃ namaḥ | nāndīmukhebhyo dvādaśadaivatebhyaḥ pitṛbhyo yuṣmānvaḥ pūjaya | nāndīmukhāndvādaśadaivatātpitṝnāvāhayiṣyāmi | yavānvikīrya | śanno devī | lājāśca | nāndīmukhebhyo dvādaśadaivatebhyaḥ
pitṛbhyaḥ pādyaṃ namaḥ | śanno devī | āpaḥ kṣīraṃ
nāndīmukhā dvādaśadaivatāḥ pitaraḥ idaṃ vorghyaṃ namaḥ
35.p1.2
nāndīmukhebhyo dvādaśadaivatebhyaḥ pitṛbhyaḥ samālabhanaṃ
gandho namaḥ arghapuṣpadhūpadīpavāso namaḥ || nāndīmukhānāṃ dvādaśadaivatānāṃ pitṛṇāmarghyadānādyarcanavidhiḥ sarvaḥ paripūrṇo'stu || satyāya vasave idamannaṃ śṛtamabhighārya | idamannaṃ nāndīmukhebhyo dvādaśadaivatebhyaḥ pitṛbhyaḥ
śṛtamabhighārya || prakṣālya taṇḍulānpavitrāntarhitānāvāpati prakṣālyāgrato mekṣaṇamavadadhāti || agnau karavāṇi
'oṃkuru somāya pitṛmate svadhā namaḥ agnaye kavyavāhanāya svadhā namaḥ kṣīraṃ ghṛtaṃ vā''sicya | satyāya vasave
annaṃ namaḥ 2 annaṃ madhu 2 pṛthivyai namaḥ vaiṣṇavyai
namaḥ viṣṇurhavyaṃ rakṣatu | satyāya vasave yathopasthitaṃ
dattaṃ dāsyamānena saha savyañjanamamṛtamannaṃ namaḥ || nāndīmukhībhyo mātṛbhyaḥ pitāmahībhyaḥ prapitāmahībhyaḥ
nāndīmukhebhyaḥ pitṛbhyaḥ pitāmahebhyaḥ prapitāmahebhyaḥ
nāndīmukhībhyo mātāmahībhyaḥ pramātāmahībhyaḥ vṛddhapramātāmahībhyaḥ | nāndīmukhebhyo mātāmahebhyaḥ pramātāmahebhyo vṛddhapramātāmahebhyo dvādaśadaivatebhyaḥ pitṛbhyaḥ
annaṃ namaḥ 2 annaṃ madhu 2 viṣṇuḥ kavyaṃ rakṣasva
nāndīmukhebhyo dvādaśadaivatebhyaḥ pitṛbhyo yathopasthitaṃ
dattaṃ dāsyamānena saha savyañjanamamṛtamannaṃ namaḥ | adya
dine adyayathā0 | śanno devī0 | satyāya vasave apośānaṃ namaḥ | nāndīmukhebhyo dvādaśadaivatebhyaḥ pitṛbhyaḥ apośānaṃ namaḥ | amṛtena saha bhoktavyamasurā nivartantāṃ nāndīmukhāḥ pitara āgacchantu || (pūrvāgrāndūrvā āstīrya |) kṣīrayavairavanejanaṃ namaḥ | (dadhibadhirān yavamadhumiśrān piṇḍān śrīphalasannibhān kṛtvā)
35.p1.3
oṃgāyatryai namaḥ 3 jitaṃ te 3 savyaṃ jānuṃ bhūmau nidhāya nairṛtakoṇādārabhya īśānakoṇaṃ tāvat sthāpyāḥ
adya tāvat nāndīmukhyaḥ mātaraḥ eṣa vaḥ piṇḍo yecātra vonu tāntrai namaḥ | apa upaspṛśya | nāndīmukhyaḥ pitāmahyaḥ eṣa vaḥ pi0 | apa u0 | nāndīmukhyaḥ prapitāmahyaḥ eṣa vaḥ pi0 || oṃgāyatryai namaḥ
3 jitaṃ te0 adya tāvat | nāndīmukhāḥ pitaraḥ eṣa
vaḥ pi0 nāndīmukhāḥ pitāmahāḥ eṣa vaḥ pi0 | nāndīmukhāḥ prapitāmahāḥ eṣa vaḥ piṃ0 || oṃgāyatryai namaḥ
3 jitaṃ te0 3 adya tāvat nāndīmukhyaḥ mātāmahyaḥ eṣa vaḥ
piṇḍo yecātra vonu tānvai namaḥ | apaupaspṛśya | nāndīmukhyaḥ pramātāmahyaḥ eṣa vaḥ piṃ0 | nāndīmukhyaḥ
vṛddhapramātāmahyaḥ eṣa vaḥ pi0 || oṃgāyatryai 3 jitaṃ te
3 adya tāvat nāndīmukhāḥ mātāmahāḥ eṣa vaḥ pi0
pramātāmahāḥ vṛddhapramātāmahāḥ eṣa vaḥ piṇḍo yecātra
vonu tānvai namaḥ | apaupa0 || śobhanaṃ vāso namaḥ
vīrānnaṃ namaḥ | nāndīmukhebhyo dvādaśaivatebhyaḥ pitṛbhyaḥ samālabhanaṃ gandho namaḥ | argho namaḥ puṣpaṃ namaḥ
dhūpo namaḥ dīpo namaḥ bhakṣyabhojyaphalamūlabalinaivedyamannaṃ namaḥ | nāndīmukhebhyo0 himapānāvṛddhiḥ kṣīrapānādvṛddhiḥ madhupānāvṛddhiḥ yavodakādvṛddhiḥ udakakarmaṇāvṛddhiḥ
himaṃ himaṃ rajataṃ 2 | vasantāya namaḥ 6 [ ṣaḍṛtutarpaṇānte nirvarttayet | ] śriya evainaṃ tacchriyamādadāti santataṃ ṛtava ṣaṭkṛtya santatyai sandhīyate prajayā ca paśubhirya evaṃ veda || ūrjāsi namaskāraṃ karomi namaḥ | sāvitrāṇi naivedyam | tato vikiram | nāndīmukhānāṃ ye
35.p1.4
ke citpitṝṇāmanuyāyinaḥ vikirāśnabhujasteṣāmannaṃ tṛptyarthamastvidam || viśvedevāstṛptāḥ prītāśca te nityaṃ sarvānkāmāndiśantu naḥ || nāndīmukhebhyo dvādaśaivatebhyaḥ pitṛbhya ācamanīyaṃ namaḥ || satyāya vasave ācamanīyaṃ namaḥ | yo viśvamādya bhuvanasya goptā yenedaṃ
viśvaṃ sacarācaraṃ ca | sa vai devo yajamānaṃ ca māṃ ca
yā dakṣiṇā sarvametatpunātu | bhadraṃ paśyema0 | śanno
devī | nāndīmukhebhyo0 dakṣiṇāyai yatnahiraṇya0 | nāndīmukhā dvādaśadaivatāḥ pitaraḥ prīyantāṃ prītā bhavantu
oṃgāyatryai namaḥ 3 jitaṃ te 3 nāndīmukhīnāṃ mātṛṇāṃ
pitāmahīnāṃ prapitāmahīnāṃ | nāndīmukhānāṃ pitṝṇāṃ pitāmahānāṃ prapitāmahānāṃ | nāndīmukhīnāṃ mātāmahīnāṃ
pramātāmahīnāṃ vṛddhapramātāmahīnāṃ | nāndīmukhānāṃ mātāmahānāṃ pramātāmahānāṃ vṛddhapramātāmahānāṃ dvādaśadaivattānāṃ pitṝṇāṃ sutasyābhyudayikaṃ vaiśvadevapūrvakaṃ nāndīmukhaśrāddhamacchidraṃ sampūrṇamastu evamastu || nāndīmukhebhyo
dvādaśadaivatebhyaḥ pitṛbhyaḥ yavodakaṃ namaḥ udakatarpaṇaṃ
namaḥ | iti nāndīmukhaśrāddhavidhiḥ
athaihakīlapūjā
[ādau ihakīlakāśirastale dhānyaṃ bahubījaṃ kāñcukarasaṃ prakṣipya || [ śuklāmbaradharaṃ0 | tīrthesneyaṃ | vasoḥ pavitraṃ0 | paramātmane | svaprakāśo | vanaspati
namo dharma | yatrāsti mātā | adya tāvat mahāgaṃṇapataye brahmaṇe kūrmāya dhruvāya anantāya haraye lakṣmyai kamalāyai śikhyādibhyaḥ pañcacatvāriṃśadvāstoṣpatidevatābhyaḥ dhūpadīpaḥ || mṛdbhasmagomayaiḥ snapya kāṣāyaphalavāribhiḥ || ākramya vājin | prasahya bhasmaṃnā | iha
gāvaḥ | yāḥ phalinī | uduttamaṃ | (tata ihakīle
35.p1.5
ekaviṃśatisnānāni) (ambunā) oṃgāyatryai namaḥ 1
(prathamaṃ snānaṃ gāyatryābhimantritaṃ) (bhasmanā) nirdagdhaṃ
rakṣo 2 (mṛdadbhiḥ) uduttamaṃ 3 (gomayena) iha gāvaḥ
4 (sarṣapeṇa) rakṣohaṇaṃ 5 (tretāgnibhasma) bṛhatsāma
kṣatrabhṛdvṛddhavṛṣṇyaṃ triṣṭubhaujaḥ śuṃbhitamugravīraḥ | indrastomena pañcadaśe nauja idaṃ vātena sagareṇa rakṣa 6 [vṛṣaśṛṅgeṇa] catvāri śṛṅgāstrayo asya pādā dve śīrṣe saptahastāso asi | tridhā baddho vṛṣabho roravīti maho devo martyānāviveśa 7 (kṣīrodakaṃ) manasā kāmamākūtiṃ 8
35.p2
hiraṇyatoyaiḥ) hiraṇyavarṇāṃ hariṇīṃ 9 (darbhapiñjalaiḥ
35.p3.1
taratsamāndhi dhāvati dhārāsutosyāndhasaḥ | taratsamāndhī
dhāvati 10 (tīrthatoyaiḥ) imaṃ me varuṇaśrudhe 11 (nadyudakaṃ) ito nvindraṃ stavāmahe'haṃ śuddhaḥ śuddhena sāmnā
śuddhairukthairvāvṛddhāṃsaṃ śuddha āśīrvānmamattu 12 [parvatādhradamadhyādvā] indrāparvatā 13 [śaṅkhatoyaiḥ] vāta āvātabheṣajaṃ śambhumayo bhuvi hṛdi | prāṇa āyūṃṣi tāriṣat 14 [kṣetramṛt] aśvakrānte 15 [vālmīkamṛt]
agnirṛṣiḥ 16 [ratnavāri] ṛtaṃ ca satyaṃ 17
(mākṣikodakaṃ) madhuvātā ṛ 18 (dadhi) dadhi krāvṇo 19 [sarvoṣadhiḥ] yā oṣadhayaḥ 20 (pañcagavyaṃ) samudrādūrmi 21 brahmā tṛpyatāṃ [ityādidevarṣitarpaṇam] saṃvyaḥ sṛjāmi | aśvinoḥ | gāyatryai namaḥ 6
kalpavṛkṣāya vidmahe vanaspataye dhīmahi tannaḥ kīlā pracodayāt 3 adya tāvat mahāgaṇapateḥ bra kū dhru a
ha l ka śikhyādīnāṃ gṛhaprākārayāgadevatānāṃ ihakīlakādevatānāṃ ātmano gṛhācchādananimittaṃ ihakīlakapūjanamarcāmahaṃ kariṣye oṃkuruṣva | āvāhayāmyahaṃ devaṃ
vāstoṣpatimatipriyam | adhomukhaṃ dharākāśadikṣu sarvāsu vyāpakam | svecchāvarṇo mahā0 || bhagavanpu0
pādyaṃ | arghyaṃ | snānaṃ | vanaspate bīḍuṅgo hi bhūyādasmā sakhā prataranrastavīra | gobhiḥ sannaddho asi vīrayasvā
svāthājihvāṃ yayatujiddhāni || vāstoṣpatisūktena ca
amīvahā0 | brahmaṇe0 snānaṃ namaḥ || gandhārghapuṣpapūjā
ākāśāya antarikṣāya dive sūryāya prajāpataye vāyatre tārakebhyaḥ saptarṣibhyaḥ bhūrlokāya bhuvolo svarlo
maholo janolo tapolo satyalo mitrāya varuṇāya pūṣṇe
35.p3.2
dhātre aryamṇe bhagāya indrāya sūryāya vivasvate dīptāṃśave prakṛtaye prakāśāya mārtaṇḍāya indrāya agnaye yamāya nairṛtaye varuṇāya vāyave kubarāya īśānāya brahmaṇe viṣṇave [pūrve] umāyai (dakṣiṇe) rudrāṇyai (paścime)
bhadrakaryai (uttare) prasthāya (īśāne) svāhāyai (agnaye)
śubhakaryai (nairṛte) gāyai (vāyave) śriyai (ūrdhve) vāgīśvaryai (adhaḥ) lokadhātryai (madhye) vṛkṣāya manmathāya
aśokāya santānāya pārijātāya kalpavṛkṣāya haricandanāya devadārave gajāya erāvatāya puṇḍarīkāya vāmanāya kumudāya añjanāya puṣpadantāya sārvabhaumāya supratīkāya agnyādityābhyāṃ0 brahmaṇe kūrmma0 ihakīladevatābhyaḥ argho namaḥ puṣpaṃ namaḥ || vāsā puṣpamālānāḍībandhanaṃ ca | annaṃ namaḥ | apośānaṃ dakṣiṇā naivedyamapūpāḥ | ākāśamātṛṇāṃ kṣetreśabaliḥ | pūrvavatpṛcchāṃ sampādya | udakatarpaṇaṃ | āpannosmi | kīlohi
bhagavānviṣṇurīśvarāśca prakīrtitāḥ | sthitiṃ kurvantu satatamasminsthāne sadārcitāḥ || āhvānaṃ0 || namo brahmaṇe | iti tarpaṇam || iti ihakīlikāpūjanam
sāmagrī tilāghṛtakṣīradadhidhūpadīpamadhulājākuṃkumasavaum̐ṣadhikuśāyavāsiddhārthakāsindūrāpūpikānāḍībandhanasauvarṇapatrapuṣpārghapuṣpamālikādhānyakañcukarasatīrthamṛttikātīrthajalavalmīkamṛttikāśaṃkhauṣadhayaśca
(namaskārakaro) śrīmadbhāgāyatryai namaḥ | sāvitryai
35.p3.3
namaḥ | sarasvatyai namaḥ || oṃpraṇavasya ṛṣirbrahmā, gāyatraṃ chanda eva ca | devo'gnirvyāhṛtiṣu ca, viniyogaḥ prakīrtitaḥ || prajāpatervyāhṛtayaḥ, pūrvasya parameṣṭhinaḥ | vyastāścaiva samastāśca, brāhmama'kṣaramomiti || vyāhṛtīnāṃ samastānāṃ, daivataṃ tu prajāpatiḥ | vyastānām'yama'gniśca, vāyuḥ sūryyaśca devatāḥ || chandaśca vyāhṛtīnāmekā'kṣarāṇāmuktākhyaṃ, dvyakṣarāṇāma'tyuktākhyam | viśvāmitra ṛṣiścchando, gāyatraṃ savitā tathā || devatopanaye japye, gāyatryā yoga ucyate | āvāhayāmi
gāyatrīṃ, sarvapāpapraṇāśinīm || na gāyatryā paraṃ japyaṃ, na vyāhṛtisamaṃ hutam | āgaccha varade devi,
japye me sannidhau bhava || gāyantaṃ trāyase yasmādvāyatrī
tvaṃ tataḥ smṛtā | agniṃrvāyuśca sūryyaśca bṛhaspatyāpa eva
ca || indraśca viśvedevāśca devatāḥ samudāhṛtāḥ | evamā''rṣaṃ chando daivataṃ, viniyogaṃ cā'nusmṛtya || gāyatryā
śikhāmā'badhya, gāyatryaiva samantataḥ | ātmanaścāpaḥ parikṣipya, prāṇāyāmaṃ kuryāt || (apane āpa ke chaḍaka karake
añjali karanā) ojo'sīti gāyatrīmā''vāhya devānāmā'rṣaṃ ojo'si saho'si balama'si bhrājo'si devānāṃdhāma
nāmāsi | viśvama'si viśvāyuḥ sarvama'si sarvvāyura'bhibhūḥ || (prāṇāyāmakā maṃtra) oṃbhūḥ oṃbhuvaḥ oṃsvaḥ
oṃmahaḥ oṃjanaḥ oṃtapaḥ oṃsatyaṃ oṃtatsaviturvareṇyaṃ,
bhargo devasya dhīmahi, dhiyo yo naḥ pracodayāt oṃāpo
jyotīraso'mṛtaṃ brahma bhūrbhuvaḥ svarom || (sāyaṃ kī
35.p3.4
tīna ācamana karanā) oṃagniśca mā manyuśca, manyupatayaśca manyukṛtebhyaḥ pāpebhyo rakṣantām | yadahnā pāpama'kārṣaṃ, manasā vācā hastābhyāṃ, padbhyāmudareṇa śiśnā | ahastada'valumpatu, yatkiṃcidduritaṃ mayīdama'hamā'po'mṛtayonau satye jyotiṣi juhomi svāhā
(prātaḥ kī tīna ācamana) oṃsūryyaśca mā manyuśca,
manyupatayaśca manyukṛtebhyaḥ pāpebhyo rakṣantām | yadrātrā
pāpamakārṣaṃ, manasā vācā hastābhyāṃ, padbhyāmudareṇa śiśnā | rātristada'valumpatu, yatkiṃcidduritaṃ mayīdama'hamā''po'mṛtayonau | sūrye jyotiṣi juhomi svāhā
(madhyāhna kī tīna ācamana) oṃāpaḥ punantu pṛthivīṃ,
pṛthivī pūtā punātu mām | punātu brahmaṇaspatirbrahma
pūtaṃ punātu mām || yaducchiṣṭama'bhojyaṃ vā, yadvā
duścaritaṃ mama | sarvaṃ punantu māmā''po'satāṃ ca pratigrahaṃ juhomi svāhā || [chāteko chiḍakanā] āpo hiṣṭhā mayobhuva- [pairoṃ ko] stā na ūrje dadhāta na
[sirako] mahe raṇāya cakṣase [chāte ko] yo vaḥ
śivatamo rasa- [pairoṃ ko] stasya bhājayate hanaḥ [sira
ko] uśatīriva mātaraḥ [sira ko] tasmā araṃgamāma
vo [chāte ko] yasya kṣayāya jinvatha [pairoṃ ko]
āpo janayathā ca naḥ || [chāte aura sirako phī
maṃtra se chaḍakanā] hiraṇyavarṇāḥ śucayaḥ pāvakā, yāsu
jātā kaśyapo yāsvindraḥ | yā agniṃ garbhaṃ dadhire virūpāstā na āpaḥ śaṃsyonā bhavantu || oṃyāsāṃ devā
divi kṛṇvaṃti bhakṣyaṃ, yā antarikṣe bahudhā bhavanti
yā0 || oṃyāsāṃ rājā varuṇo yāti madhye, satyā'nṛte
avapaśyañjanānām | yā0 || oṃśivena mā cakṣuṣā paśyatā''paḥ śivayā tanvopaspṛśata tvacaṃ me | madhuścyutaḥ
35.p3.5
śucayo yāḥ pāvakāstā na āpaḥ śaṃsyonā bhavantu
oṃśanno devīra'bhīṣṭaye āpo bhavantu pītaye, śaṃyyora'bhisravantu naḥ || oṃśanna āpo dhanvanthāḥ, śannaḥ santva'nūpyāḥ | śannaḥ samudriyā na āpaḥ śamunaḥ santu
kūpyāḥ || āpo asmānmātaraḥ śundhayantu ghṛtena mā
ghṛtapāḥ punantu | viśvaṃ hirimraṃ pravahantu devīrudidābhyaḥ
śucirāpūta emi || idamāpaḥ pravahata yatkiñcidduritaṃ
mayi | yadvāhamābhidadroha yadvā śepa utānṛtam || muñcantu mā śapathyāda'tho vāruṇyāduta | yatho yamasya paḍvīśātsarvvasmāddeva kilviṣāt || yajjāgradyatsuptaḥ pāpamabhijagāma | sarvvasmānmā tasmādenasaḥ pramuñcatu || dadhikrāvṇo akāriṣaṃ jiṣṇoraśvasya vājinaḥ | surabhi
no mukhākaratprāṇa āyūṃṣi tāriṣat || [bāhe tarapha
tīna jalāñjali sam̐ga ke choḍanā] oṃdrupadādivonmumucānaḥ, svinnaḥ snātvī malādiva | pūtaṃ pavitreṇevā'jyamā''paḥ śundhantu mainasaḥ || [pānī meṃ dono hāthoṃ
se tīna āvartana karanā] oṃṛtaṃ ca satyaṃ cābhīddhāttapaso'dhya'jāyata | tato rātrira'jāyata, tataḥ samudro arṇavaḥ || samudrādarṇavādadhi, saṃvatsaro ajāyata | ahorātrāṇi vyadadhādviśvasya miṣato vaśī
sūryācandramasau dhātā, yathāpūrvamakalpayat | divaṃ ca
pṛthivīṃ, cā'ntarikṣama'tho svaḥ || [sirako chaḍakanā]
oṃbhūḥ oṃbhuvaḥ oॅsvaḥ oṃmahaḥ oॅjanaḥ oṃṃtapaḥ oṃṃsatyam | [tīna ācamana karanā] oṃantaścarasi bhūteṣu,
guhāyāṃ viśvato mukhaḥ | tvaṃ yajñastvaṃ vaṣaṭkāra, āpo
jyotīraso'mṛtaṃ brahma bhūrbhuvaḥ svarom || [prāṇāyāma
karake sūryake saṃmukha tīna jalāñjali choḍanā]
oṃbhūrbhuvaḥsvastatsavitu0 3 || [upasthāna karanā]
35.p3.6
oṃudvayantamasaspari, jyotiṣpaśyanta uttaram | devaṃ devatrāḥ sūryyama'ganma jyotiruttamam || oṃudutyaṃ jātavedasaṃ, devaṃ vahanti ketavaḥ | dṛśe viśvāya sūryyam
oṃcitrandevānāmudagādanīkaṃ, cakṣurmitrasya varuṇasyā'gneḥ
ā prā dyāvāpṛthivī antarikṣaṃ, sūrya ātmā jagatastasthuṣaśca || oṃṃtaccakṣurdevahitaṃ, purastācchukramuccarat | paśyema śaradaḥ śataṃ, jīvema śaradaḥ śatam || oṃ haṃsaḥ
śuciṣadvasurantarikṣasaddhotā vediṣadatithirduroṇasat
nṛṣadvarasaddatasadvyomasadabjā gojā ṛtajā adrijā ṛtam || oṃvibhrāḍbṛhatpivatu, sobhyaṃ madhvāyurdadhadyajñapatāvavihutam | vāta jūtoyo, abhirakṣatyātmanā, prajā
pipartti bahudhā virājati || [viṣṇu kā dhyāna karanā]
oṃanuṣṭubhasya sūktasya, triṣṭuba'ntasya devatā | viśvātmā
puruṣaḥ sākṣādṛṣirnārāyaṇaḥ smṛtaḥ || "oṃ puruṣamedhāḥ
puruṣasya nārāyaṇasyā''rṣam ||” oṃ sahasraśīrṣāḥ puruṣaḥ
sahasrākṣaḥ sahasrapāt | sa bhūmiṃ viśvato vṛtvā''tyatiṣṭhaddaśāṃgulam || puruṣa evedaṃ sarvaṃ, yadbhūtaṃ yacca bhavyam
utā'mṛtatvasyeśāno, yada'nnenā'tirohati || etāvāna'sya mahimā'to jyāyāṃśca pūruṣaḥ | pādo'sya viśvā
bhūtāni tripāda'syā'mṛtaṃ divi || tripādūrdhva udaiṭpuruṣaḥ, pādo'syehā'bhavatpunaḥ | tato viśvaṃ vyakrāmatsāśanānaśane abhi || tasmādvirāḍa'jāyata virājo
adhipūruṣaḥ | sa jāto atyaricyata paścādbhūmima'tho
puraḥ || yatpuruṣeṇa haviṣā devā yajñamatanvata | vasanto asyā''sīdā''jyaṃ, grīṣma idhmaḥ śaraddhaviḥ
taṃ yajñaṃ barhiṣi praukṣanpuruṣaṃ jātama'grataḥ | tena devā
ayajanta, sādhyā ṛṣayaśca ye || tasmādyajñātsarvahutaḥ,
35.p3.7
saṃbhṛtaṃ pṛṣadā''jyam | paśūṃstāṃścakre vāyavyānā''raṇyāngrāmyāṃcca ye || tasmādyajñātsarvahuta ṛcaḥ sāmāni jajñire | chandāṃsi jajñire tasmādyajustasmāda'jāyata || tasmāda'śvā ajāyanta, ye ke cobhayādataḥ
gāvo ha jajñire tasmāttasmājjātā ajāvayaḥ || yatpuruṣaṃ vyadadhuḥ, katidhā vyakalpayan | mukhaṃ kima'sya kau
bāhū, kā ūrū pādā ucyete || brāhmaṇo'sya mukhamā''sīdbāhū rājanyaḥ kṛtaḥ | ūrū tada'sya yadvaiśyaḥ,
padbhyāṃ śūdro ajāyata || candramā manaso jātaścakṣuḥ
sūryo ajāyata | mukhādindraścāgniśca, prāṇādvāyura'jāyata || nābhyā āsīda'ntarikṣaṃ, śīrṣṇo dyauḥ samavartata | padbhyāṃ bhūmirdiśaḥ śrotrāttathā lokāna'kalpayan || saptā'syā''sanparidhayastriḥ sapta samidhaḥ kṛtāḥ
devā yadyajñaṃ tanvānā, abadhnanpuruṣaṃ paśum || yajñena yajñama'yajanta devāstāni dharmāṇi prathamānyā''san
te ha nākaṃ mahimānaḥ sacanta, yatra pūrve sādhyāḥ santi devāḥ || [saṃhāramudrā karake śivakā dhyāna karanā] oṃyajjāgrato dūramudaiti daivaṃ, tadu suptasya tathaivaiti | dūraṃgamaṃ jyotiṣāṃ jyotirekaṃ, tanme manaḥ śivasaṃkalpama'stu || yena karmāṇya'paso manīṣiṇo, yajñe
kṛṇvanti vidatheṣu dhīrāḥ | yada'pūrvaṃ yakṣama'ntaḥ prajānāṃ tanme ma0 || yatprajñānamuta ceto dhṛtiśca, yajjyotira'ntara'mṛtaṃ prajāsu | yasmānna ṛte kiñcana
35.p3.8
karma kriyate, tanme ma0 || yenedaṃ bhūtaṃ bhuvanaṃ bhaviṣyatparigṛhītama'mṛtena sarvam | yena yajñastāyate saptahotā, tanme ma0 || yasminnṛcaḥ sāma yajūṃṣi yasminpratiṣṭhitā rathanābhāvivā'rāḥ | yasmiṃścittaṃ sarvamotaṃ prajānāṃ, tanme ma0 || suṣārathiraśvāniva yanmanuṣyānnenīyate'bhīṃśubhirvājina iva | hṛtpratiṣṭhaṃ yadajaraṃ yaviṣṭhaṃ,
tanme ma0 || atha ya eṣa etasminmaṇḍale, puruṣo
yaścaiṣa hiraṇmayaḥ puruṣaḥ | atha ya eṣa etasminmaṇḍale, puruṣo'yameva soyaṃ dakṣiṇe'kṣanpuruṣaḥ || [upasthāna
karanā] śukriyaṃ rudrasya || ya udagātpurastānmahato
arvāddibhrājamānaḥ sarirasya madhye | sa māmṛṣabho rohitākṣaḥ, sūryo vipaścinmanasā punātu | yadrahmā'vādiṣma tanmā mā hiṃsītsūryāya vibhrājāya vai namo
namaḥ || (nyāsa karanā) a nābhau | u hṛdi | ma
śirasi || bhūḥ pādayo | bhuvaḥ hṛdi | svaḥ śirasi || oṃbhūḥ aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ | bhuvar tarjanībhyāṃ
namaḥ | svaḥ madhyamābhyāṃ namaḥ | mahaḥ anāmikābhyāṃ
namaḥ | janaḥ kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ | tapaḥ satyaṃ karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ || bhūḥ pādayoḥ | bhuvaḥ jānvoḥ | svaḥ guhye | mahaḥ nābhau | janaḥ hṛdi
tapaḥ kaṇṭhe | satyaṃ śirasi || oṃbhūḥ hṛdayāya namaḥ
bhuvaḥ śirase svāhā | svaḥ śikhāyai vaṣaṭ | mahaḥ
kavacāya hūm̐ | janaḥ netrābhyāṃ vauṣaṭ | tapaḥ satyama'strāya phaṭ || tatsavituraṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ | vareṇyaṃ tarjjanībhyāṃ namaḥ | bhargo devasya madhyamābhyāṃ namaḥ
dhīmahi anāmikābhyāṃ namaḥ | dhiyo yonaḥ kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ || pracodayāt karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ
tatpādayoḥ | saviturjānvoḥ | vareṇyaṃ kaṭyāṃ | bhargo
35.p3.9
nābhau | devasya hṛdaye | dhīmahi kaṇṭhe | dhiyo nāsikāyāṃ | yaścakṣuṣe | naḥ lalāṭe | pracodayāt
śirasi || tatsaviturhṛdayāya namaḥ | vareṇyaṃ śirase
svāhā | bhargo devasya śikhāyai vaṣaṭ | dhīmahi kavacāya hūm̐ | dhiyo yonaḥ netrābhyāṃ vauṣaṭ | pracodayāda'strāya phaṭ || oṃāpastanayoḥ | jyotirnetrayoḥ
raso mukhe | amṛtaṃ lalāṭe | brahmabhūrbhuvaḥ svarroṃ śirasi || (mudrā karanā) tatsamāya namaḥ | saṃ saṃpuṭāya
namaḥ | vi vitatāya namaḥ | turvistīrṇāya0 | va
dvimukhāya0 | re trimukhāya0 | ṇyaṃ caturmukhāya0
bhraṃ paṃcamukhāya0 | rgo ṣaṇmukhāya0 | rgo adhomukhāya0
devyāpakāñjalaye0 | va śakaṭāya0 | sya yamapāśāya0 | dhī granthikāyai0 | ma saṃmukhonmukhāya0 | hi
vilambāya0 | dhī muṣṭikāyai0 | yo mīnāya0 | yo
kūrmāya0 | naḥ varāhāya0 | pra siṃhākrāntāya0
co mahākrāntāya0 | da mudgarāya0 | yātpallavāya0
[prāṇāyāma karake saṃkalpa choḍanā] asyaśrī mahāgāyatrīśāpoddhāramantrasya viśvāmitra ṛṣiḥ, viṣṭārapaṃktigāyatraṃ chandaḥ, savitā devatā śāpoddhāre viniyogaḥ || oṃbrahmaṇāgniḥ saṃvidhāno rakṣohā bādhatāmitaḥ | amīvāyuste garbhaṃ durnāmā yonimāśaye 10
"ṛgvede" | hiraṇyagarbhāḥ0 10 "yajurvede" oṃ
āvāyavya yāvāyavyā yānyaurvāyāyavaḥ oṃharosi pāpmānaṃ me viddhi 10 "sāmavede" subhadrā pāvanī
sudhā gāyatrī viśvabheṣajam | viśāpāmenāṃ kṛtvā yathāstaṃ viparītana 10 “atharvaveda0” tatsavituriti
maṃtrasya viśvāmitra ṛṣiḥ | gāyatraṃ chaṃdaḥ | savitā
devatā | ātmano vāṅmanaḥkāyopārjitapāpanivāraṇārthaṃ
nityakarmanimittaṃ caturvargasiddhyarthe jape viniyogaḥ
35.p3.10
[mahāgāyatrī kā dhyāna karanā] muktāvidrumahemanīladhavalacchāyairmukhaistrīkṣaṇairyuktāmindunibaddharatnamukuṭāṃ, tattvā''tmavarṇātmikām | gāyatrīṃ varadā'bhayā'ṅkuśakarāṃ,
śūlaṃ kapālaṃ guṇaṃ śaṅkhaṃ cakrama'thā'ravinduyugalaṃ hastairvahantīṃ bhaje || [prārthanā karanā] oṃdurnivārabhavadhvāntadhvaṃsanaikakṛtekṣaṇām | naumi mohavināśāya bhīto
brahmādidaivatām 1 durgatiṃ hara me devi bahujanmaśatārjitām | prāpya kalpatarucchāyāṃ kathaṃ santapyate janaiḥ || paśya māmā'śu gāyatri bibhyataṃ snigdhacakṣuṣā
na bālama'balaṃ putraṃ muñcatyagragama'mbikā 3 || ehi
māṃ pāṇipadmena dehi tūrṇaṃ varaṃ śubham | mahāmohākulaṃ dīnamehi māṃ sparśa nityaśaḥ 4 || prātaḥ pratīkṣate nā'rtto yattadāśu prasīda me | hitvā'kṣasūtraṃ sāvitri nirvighnaṃ paśya mā miha 5 || śṛṇavato nā'nyakṛtyaṃ syāttattvaṃ parahitaṃ kuru | brahmaviṣṇuharādyāstvāmā''śrayante sureśvari 6 || āgaccha varade devi, tryakṣare brahmavādini | gāyatri chandasāṃ mātarbrahmayone
namo'stu te 3 || [mūlamaṃtra kā japa karanā ] oṃ
kāraṃ pūrvamuccārya vyāhṛtīstadanantaram | gāyatrīṃ praṇavaṃ
cānte japa evamudāhṛtam || oṃbhūrbhuvaḥ svastatsaviturvareṇyaṃ, bhargo devasya dhīmahi, dhiyo yo naḥ pracodayādoṃ 108 || ( prāṇāyāma karake tarpaṇa karanā )
daśabhirjanmacaritaṃ, śatena ca purā kṛtam | triyugotthaṃ sahasreṇa, gāyatrī hanti kilviṣam || devā gātu
śrotriyāḥ , | devā gātuvido, gātuṃ vittvā gātumitamanasaspata imaṃ devayajñaṃ svāhā, vāce svāhā vāte
dhāḥ || [diśāoṃ kā praṇāma karanā] [pūrva ko]
35.p3.11
oṃnamaḥ prācyai diśe yāśca devatā, etasyāṃ prativasanti, etābhyaśca vo namaḥ 1 || [agnikoṇako] namo'vāntarāyai diśe0 (dakṣiṇa ko) namo dakṣiṇāyai (naiṛta koṇa ko) namo'vāntarāyai [paścima ko] namaḥ
pratīcyai [vāyavya koṇa ko] namo'vāntarāyai [uttara ko]
nama udīcyai [īśānakoṇa ko] namo'vāntarāyai [ūpara ko]
nama ūrdhvāyai [nīce ko] namo dharāyai || [tarpaṇa karanā]
namo brahmaṇe namo astvagnaye namaḥ pṛthivyai nama oṣadhībhyaḥ namo vāce namo vācaspataye namo viṣṇave bṛhate kṛṇomi ityetāsāmeva devatānāṃ sārṭi sāyujyaṃ
salokatāṃ sāmīpyamāpnoti ya evaṃ vidvān svādhyāyamadhīte || oṃ namo devyebhyaḥ kaṇṭhopavītī svāhā ṛṣibhyaḥ apasavyena svadhāpitṛbhyaḥ savyena ābrahmastambaparyantaṃ brahmāṇḍaṃ sacarācaraṃ jagattṛpyatu 3
35.p4
iti sandhyopāsanavidhiḥ
Linked texts (2)
- Nityakarmavidhi (Laugākṣi) — Laugākṣi, Sanskrit
- Kanyāsaṃskāra — Sanskrit