Pramāṇa · Search · About · API

Prayogaratna 36.1

Prayogaratna 36.1

Language
Sanskrit

36.1.1

athapalyāḥprakṣāliteṃjalaupatirājyenopastīryadvirlājāṃnogyapaṃcāvattītutrirāpyaśūrpasthānabhidhāryaaṃjalisthānapyabhidhāryatiṣṭhan
tiṣṭhaṃtyāaṃjalisvakarābhyāṃdhṛtvāaryamaṇaṃvaruṇaṃpūṣaṇamititisṛṇāṃvāmadevoryamāgnirvaruṇāgniḥpūṣāgniranuṣṭup | gṛhyāgnipunaḥsaṃ
dhānalājahomevi0 | aryamaṇa̍nude̱vaṃka̱nyā̍a̱gnima̍yakṣata | sai̱māṃde̱voa̍rya̱māpretomu̍ṃcā̱tanāma̱muta̱svāhā̍ | itipaṭhitamaṃtrāṃte
aṃjalimāvicchiṃdaṃtī aṃgulyagreraṃgulivāmapārśvenavāpalīṃjuhuyāt | aryamnaidamagnayaidaṃ0 evamagrepi | oṃ varu̍ṇanu̍de̱vaṃka̱nyāa̱gni
ma̍yakṣata | sai̱māṃde̱vovaru̍ṇaḥpretomu̍ṃcātu̱māmuta̱svāhā̍ | varuṇāgnayaidaṃ0 | oṃ pū̱ṣaṇaṃnu̍de̱vaṃka̱nyāa̱gnima̍yakṣata | sai̱māṃde̱vaḥpū̱ṣā
pretomu̍ṃcātu̱māmuta̱svāhā̍ | pūṣāgnayaidaṃ0 | tataḥśūrpakoṇenaśiṣṭānsām̐llājānpatiḥpatnyaṃjalauvābhyāṃtaṃprajāpatiṃdhyāyanjuhuyāt
prajāpatayaidaṃ0 | lājānāṃsviṣṭakṛnnāsti | tata upaviśyā'jyenaṃpatirjuhuyāt | ātaḥprajāmiticatasṛṇāṃsūryāsāvitrīsūryāsā
vitrīādyājagatīdvitīyātriṣṭubaṃtyeanuṣṭubhau | punaḥsaṃdhānājyahomevi0 | oṃ ārnaḥpra̱jāṃja̍nayatupra̱jāpa̍tirājara̱sāya̱sama̍na
ktvarya̱mā | adu̍rmaṃga̱līḥpa̍tilo̱kamāvi̍śa̱śaṃno̍bhavadvi̱pade̱śaṃcatu̍ṣpade̱svāhā̍ | sūryāsāvitryāidaṃ0 | oṃ agho̍racakṣurapa̍tighnye
dhi̍śi̱vāpa̱śubhya̍ḥsu̱manā̍ḥsu̱varcā̍ḥ | vī̱ra̱sūrde̱vakā̍māsyo̱nāśaṃno̍bhavadvi̱pade̱śaṃcatu̍ṣpade̱svāhā̍ | sūryāsāvitryāidaṃnamama | oṃ i̱māṃ
tvami̍ṃdramīḍhvaḥsupu̱trāṃsu̱bhagā̍ṃkṛṇu | daśā̍syāṃpu̱trānādhe̍hi̱pati̍mekāda̱śaṃkṛ̍dhi̱svāhā̍ | sūryāsāvitryāidaṃnamama | oṃ sa̱mrājñī̱śvaśu̍

36.1.2

rebhavasa̱mrājñī̍śva̱śvāṃma̍va | nanā̍ṃdarisa̱mrājñī̍bhavasa̱mrājñī̱adhi̍de̱vṛṣu̱svāhā̍ | sūryāsāvitryāidaṃ0 | samaṃjaṃtvityasyasūryāsāvi
trīsūryāsāvitryanuṣṭup | dadhiprāśanevi0 ājyaśeṣeṇahṛdayāṃjanevāvi0 | oṃ samaṃjaṃtu̱viśve̍de̱vāḥsamāpo̱hṛda̍yāni̱nau | saṃmā̍ta̱
riśvā̱saṃghā̱tāsamudeṣṭrī̍dadhātunau | etenasvayaṃdadhiprāśnīyāt | ājyaśeṣeṇahṛdayāṃjanaṃvākuryāt | patnyaicadadhiprayacchet
sācatūṣṇīṃprāśnīyāt | svahṛdayāṃjanapakṣepatnyāapitūṣṇīṃhṛdayāṃjanam | athājyenayadasyakarmaṇaitisviṣṭakṛtaṃhutvāidhmasaṃnaha
nādikarmaśeṣaṃsamāpayet | atrakārikā | upalepādikaṃkuryādāghārāṃtaṃvivāhavat | vivāhājyāhutīrhutvālājahomaṃbhavaidiha
gṛhapraveśanīyāścahutvāsthāddhṛdayāṃjanam | pariṇīyādināstyatralājānāvapatisvayam || itipra0 gṛhyāgnipunaḥsaṃdhānaprayogaḥ
athanāstikyādvisṛṣṭāgneḥpunaḥsaṃdhānam || || tatrakartāsaṃkalpapūrvakaṃkriyāsahopopyāparedyuḥkṛtanityakriyaḥsaṃkalpapūrvakaṃ
prāyaścittaṃkuryāt | tadyathā | dvādaśāhaparyaṃtaṃyathāśaktisuvarṇadānam | māsadvayaparyaṃtaṃkṛcchram | māsacatuṣṭayaparyaṃtamatikṛcchram
ṣaṇmāsaparyaṃtaṃparākaḥ | tatobdaparyaṃtaṃmāsāṃpayovratam | abdepūrṇetraimāsikaṃvratam | tataḥprativarṣaṃtraimāsikāvṛttiriti | tataḥkā
lagaṇanayāsāyaṃprātarhomadaśapūrṇamāsasthālīpākahomadravyadānam | tataḥśubhadine'parāhṇesabhāryādeśakālausaṃkīrtyanāstikyādvi
sṛṣṭāgneḥpunaḥsaṃdhānaṃkariṣyaitisaṃkalpya | āyatanopalepanādiyathāmīlitasaṃbhāranidhānāṃtaṃkuryāt | saṃbhārāśca | palāśoduṃba

36.1.3

rāśvatthaśamīvaṃkakaṃtāṃbujam | valmīkokharavārāhamūṣakotkhātamṛttikāḥ | śarkarāḥsikatāḥsūdāṃśapādhvastatarutvacaḥ | yathā
lābhaṃsamākīryapāvanāgniṃsamuddharediti | tataḥ | oṃ idaṃtaekaṃparaūtaekaṃtṛtīyenajyotiṣāsaṃviśasva | saṃveśanastanva1ścāruredhi
priyodevānāṃparamejanitre | itimaṃtreṇa oṃ bhūrbhuvaḥsvarityāgniṃpratiṣṭhāpya samiddhayamādāyapunardeśakālausaṃkīrtya nāstikyādvisṛ
ṣṭāgneḥpunaḥsaṃdhānāṃgabhūtamanvādhānaṃkariṣye'sminnanvāhitegnāvityādiādhārauvājyabhāgaucaājyenetyaṃtamuktvāatrapradhānaṃ agni
maṣṭavāraṃagniṃpavamānamagniṃpāvakamagniṃśucimagniṃpathikṛttamagniṃtaṃtumaṃtaṃcājyena śeṣeṇasviṣṭakṛtamityādisadyoyakṣyaityaṃtamuktvā
samiddhayamāvādhāya parisamūhana|dyājyabhāgāṃtaṃkṛtvā sruveṇasrucyājyaṃcaturgṛhītvā | tvamagnesaprathāasītyasyātreyaḥsutaṃbharogni
rgāyatrī | nāstikyādvisṛṣṭāgneḥpunaḥsaṃdhānapradhānājyahomevi0 | oṃ tvamagnesaprathāasijuṣṭohotā̱vareṇyaḥ | tvayā̍ya̱jñaṃvita̍nva
te̱svāhā̍ | a̱gnayai̱daṃnamama | yoa̱gnimi̍tyasyakaṇvomedhātithirvāgnirgāyatrī | nāstikyādisṛṣṭāgneḥpunaḥsaṃdhānapradhānājyaho
mevi0 | oṃ yoa̱gniṃde̱vavī̍tayeha̱viṣmām̐āvivā̍sati | tasmai̍pāvaka mṛḷaya̱svāhā̍ | agnayaidaṃnamama | taṃtuṃtanvannityasyavāmade
vobhirjagatī | nāsti0 punaḥsaṃ0 | oṃ taṃtu̍tanva̱nraja̍sobhā̱numanvi̍hi̱jyoti̍ṣmataḥpa̱thora̍kṣadhiyākṛ̱tān | anulba̱ṇaṃva̍yatajo
guvāma̱pomanu̍rbhavaja̱nayā̱daivya̱ṃjana̱ṃsvāhā̍ | agnayaidaṃ0 | tvaṃnoagnaityasyāṃgirasohiraṇyastūpobhirjagatī | nāsti0 punaḥsaṃ0

36.1.4

oṃ tvaṃno̍agne̱tava̍de̱vapā̱yubhi̍rma̱ghono̍rakṣata̱nva̍ścavaṃdya | trā̱tāto̱kasya̱tana̍ye̱gavā̍ma̱syani̍meṣa̱ṃrakṣa̍māṇa̱stavra̱tesvāhā̍ | agnayaidaṃ0
tvaṃnoagnevaruṇasyetyasyagautamovāmadevognīvaruṇautriṣṭup | nāstikyā0 punaḥsaṃ0 | oṃ tvaṃno̍agne̱varu̍ṇasyavi̱dvānde̱vasya̱heḷo
va̍yāsisīṣṭhāḥ | yaji̍ṣṭhovahni̍ta̱maḥśośu̍cāno̱viśvā̱dveṣā̍m̐si̱pramu̍mugdhya̱smatsvāhā̍ | agnayaidaṃ0 | satvaṃnoagnaityasyagautamovāma
devognīvaruṇautriṣṭup | nāstikyādisṛṣṭāgneḥpunaḥsaṃdhānapradhānājyahome0 | oṃ satvaṃno̍agneva̱mobha̍vo̱tīnedi̍ṣṭhoa̱syāu̱ṣaso
vyu̍ṣṭau | ava̍yakṣvano̱varu̍ṇa̱rarā̍ṇovī̱himu̍ḷī̱kaṃsu̱havo̍nae̱dhisvāhā̍ | agnayaidaṃ0 | oṃ mano̱jyoti̍rjuṣatā̱mājya̱ṃvicchi̍nnaṃya̱jñam̐
sami̱ma̍ṃdadhātu | yāi̱ṣṭāu̱ṣaso̱nimru̍caśca̱tāḥsaṃda̍dhāmiha̱viṣā̍ghṛ̱tena̱svāhā̍ | agnayaidaṃ0 | puna̍stvādi̱tyāru̱drāvasa̍va̱ḥsami̍ṃdhatāṃ
puna̍rbra̱hmāṇo̍vasunīthaya̱jñaiḥ | ghṛ̱tena̱tvaṃta̱nuvo̍vardhayasvasa̱tyāḥsaṃtu̱yaja̍mānasya̱kāmā̱ḥsvāhā̍ | agnayaidaṃ0 | etairmaṃtraiḥsrucāpratyāhu
ticaturgṛhītenājyenāṣṭāvāhutīrhutvā sruveṇasthālyāājyamādāya | oṃ agnayepavamānāyasvāhā ! agnayepavamānāyedaṃ0
oṃ agnayepāvakāyasvāhā | agnayepāvakāyedaṃ0 | oṃ agnayeśucayesvāhā | agnayeśucayeidaṃ0 | oṃ agnayepathikṛtesvāhā
agnayepathikṛtaidaṃ0 | oṃ agnayetaṃtumatesvāhā | agnayetaṃtumataidaṃ | evaṃpaṃcājyāhutīrhutvā devatābhyastyaktvāsviṣṭakṛdādiho
maśeṣaṃsamāpyāhitāgnaye'naḍuhaṃdakṣiṇāṃdadyāditi | athāpatnīkopāsanaprayogaḥ | svataḥpūrvamṛtāpatnyaidāhāyāgniṃpradatvāśiṣṭā

36.1.5

gnāvāpūrvavatsāyaṃprātarhomākuryāt | iṣṭistukāryāvānavā
athavivāhottaraṃdaṃpatyorgṛhapraveśaḥ || || gṛhapraveśahomādinādārabhyadaśasaṃkrāṃtivyatīpātaviṣṭiādidoṣarahitecaturthādaumohu
rtikerkeśubhadinegṛhapraveśaṃkāriṣyamāṇaḥśvaśuragṛhebhyajyasnātvā rātrausvadeśācārānusāreṇanāgabalyādikṛtvā śvaśuradattadā
sīdāsaparyaṃkādiyutasuvāsinīkṛtanīrājanaḥśvaśurādibhyo gṛhītabrahmāśīrvacanaḥsvalaṃkṛtaḥsvalaṃkṛtayāvadhvāsahavivāhāgniṃśakaṭaṃ
vasthāpyāṃjasaṃnayan | pūṣātvetyasyasūryāsāvitrīsūryāsāvitrītriṣṭup | vadhvāyānānārohaṇevi0 | oṃ pūṣātve̱taścyā̍vayatupravi̱
dvānana̍ṣṭapaśu̱rbhuva̍nasyago̱pāḥ | satvai̱tebhya̱ḥpari̍dadatpi̱tṛbhyo̱gnirde̱vebhya̍ḥsuvi̱datri̍yebhyaḥ | anenayathāvibhavaṃgajāśvādiyānamā
rohayet | yānaprayāṇeevāsau niyamaḥ | yānādanyenaśibikādināprayāṇemaṃtraḥ | svagrāmavivāhapakṣesvagṛhagamanenāyaṃtraḥ
gamaneyadyaṃtarānā vyādisyāttadāśmanvatīrīyateitiṛcauṃdhanvadhūṃnāvamārohayet | atrājahāmayetyuttarārdhenaudakāduttārayet
aśmanvatīrityasyadevaśravāṛṣiragnistriṣṭup | pūrvārdhasyavadhvānāvamārohaṇeuttarārdhasyodakāduttāraṇevini0 | oṃ aśma̍nvatī
rī̍yate̱saṃbha̍dhva̱mutti̍ṣṭhata̱prata̍ratāsakhāyaḥ | atrā̍jahāma̱yeasa̍nnaśe̱vāḥśi̱vānva̱yamutta̍remā̱bhivājā̍n | nauyamānābadhūryadibaṃdhuvi
yogādinā roditi tadājīvaṃrudaṃtītiṛcaṃjapet | jīvaṃrudaṃtītyasyakākṣīvatīghoṣā'śvinaujagatī | japevi0 | oṃ jī̱vaṃru̍daṃ
tivi̱maya̍ṃteadhva̱redī̱rghāmanu̱prasi̍tiṃdī̱dhiyu̍rna̱raḥ | vā̱maṃpi̱tṛbhyo̍ya̱idaṃsa̍meri̱remaya̱ḥpati̍bhyo̱jana̍yaḥpariṣva̱je | iti | ayaṃvidhiḥ

36.1.6

svagrāmepibhavatyaviśeṣān | śobhanebuddheśavakṣacatuṣpatheṣumāvidanparipaṃthinaitijapet | māvidannityasyasūryāsāvitrīsūryāsā
vitryanuṣṭupjapevi0 | oṃ māvi̍danpari̱paṃthino̱yaāsī̍daṃti̱daṃpa̍tī | su̱gebhi̍rdu̱rgamatī̍tā̱mapa̍drā̱ṃtvarā̍tayaḥ | vasatauvasatavīkṣakāḥ
saṃticetsumaṃgalīriyaṃvadhūrityūcekṣeta | sumaṃgalīrityasyasūryāsāvitrīsūryāsāvitryanuṣṭup | japevi0 | oṃ su̱maṃga̍līri̱yaṃva̱dhūri̱
māṃsame̍ta̱paśya̍ta | saubhā̍gyamasyaida̱ttvāyāthāsta̱ṃvipa̍retana | ihapriyaṃityanayāgṛhaṃpraveśayedvadhūm | ayaṃvidhiḥsvagrāmavivāhepi
bhavati || || atrāyamanuṣṭhānakramaḥ | varovadhūmṛkmaṃtreṇayathārhayānamāropyavivāhānniśakaṭāropitamajastramagratonayansumaṃga
līsūktaṃpaṭhadbhirviprairbaṃdhubhiḥsuvāsinībhiriṣṭamaṃgalasaṃjñakadarpaṇapūrṇakalaśakanyāpuṣpākṣatadīpamālādhvajalājairmaṃgalatūryavādyaiścasa
hitaḥsitacchatrayutaḥsvagṛhadvāresuvāsinībhirnīrājitavigrahovadhūṃpāṇaugṛhītvāśubhamuhūrte | oṃ i̱hapri̱yaṃpra̱jayā̍te̱samṛ̍dhyatāma̱smi
ngṛ̱hegārha̍patyāyajāgṛhi | e̱nāpatyā̍ta̱nvaṃ1̱saṃsṛ̍jasvā̱thāji̍trīvi̱datha̱māva̍dāthaḥ | ityanenamaṃtreṇasvagṛhaṃpraveśyasvayaṃcapraviśyataṃ
ḍulacatuṣkaṣukuladevatā lakṣmīṃcasaṃpūjyavipraiḥpuṇyāhaṃvācayet | tataḥgṛhapraveśanīyahomaḥkāryaḥ | asmābhistvācārānusāreṇa
pūrvakaṃrtavyatayoktaḥ | tataḥśubhadinesvastyādivācayitvāsvalaṃkṛtaḥsvalaṃkṛtavadhūṃrātrāvupagacchet | nāgavallīstaṃbhavalliprayogastu
sarvedeśeṣvanuṣṭhānābhāvānnoktaḥ || || itiśrīrāmeśvarasutabhaṭṭanārāyaṇakṛteprayogaratnevadhūsahitasvavarasyagṛhapraveśavidhiḥ

36.1.7

avasitāaṣṭādaśaprayogāḥ | agresaptapākasaṃsthāḥ
athasaptapākasaṃsthāḥ || || āśvalāyanamācāryapraṇamyapitaraṃgurum | bhaṭṭarāmeśvarasutobhaṭṭanārāyaṇaḥsudhīḥ

Linked texts (6)