Varahagrihyasutra 7
Vārāhagṛhyasūtra (another edition) 7
- Language
- Sanskrit
7.1
||iti vārāhagṛhye caturthaḥ khaṇḍaḥ|| upanayanam| garbhāṣṭame brāhmaṇamupanayet| ṣaṣṭhe saptame pañcame vā| tato garbhaikādaśeṣu kṣatriyaṃ garbhadvādaśeṣu vaiśyaṃ| prāk ṣoḍaśādvarṣāt brāhmaṇasyāpatitā sāvitrī| ādviṃśāt kṣatriyasya| ācaturviśādvaiśyasya| ataūrdhvaṃ patitasāvitrīkā bhavanti| nainānyājayeyuḥ nādhyāpayeyurnavivāheyuḥ| abhyantaraṃ jaṭākaraṇaṃ bahirupanayanamukto'gnisaṃskāraraḥ| brāhmaṇasya kumāraṃ paryuptinaṃ snātamabhyaktaśirasamupasparśanakalpenopaspṛṣṭamagrerdakṣiṇato'vasthāpya dadhikrāvṇo akāriṣamiti kumāraṃ dadhi triḥ prāśayet| iyaṃ duriktā paribādhamānā varuṇaṃ pavitraṃpunatī na āgāt| prāṇāpānābhyāṃ balamābhajantīśivā devī subhagā mekhaleyaṃ| ṛtasya goptrī tapasaścaritrī ghnatī rakṣaḥ sahamānā arātīḥ| sā mā samantamanuparyehi bhadre dharttāraste subhage meśale māriṣāmeti mauñjīṃ triguṇāṃ triparivītāṃ mekhalamābadhnīta maurvīdhanurjyāṃ kṣatriyasya śāṇīṃ vaiśyasya| upavītamasi yajñasya tvopavītenopavyayāmīti yajñopavītaṃ |yā akṛntanyā atanvanyāvanyā vāharan| yāścāgnyā devyontānabhito tatantā| tāstvā devyo jarase saṃvyayantvāyuṣmannidaṃ paridhatsva vāsaḥ|| paridhatta varcaḥ śatāyuṣaṃ dīrghamāyuḥ| śataṃ ca jīva śaradaṃ purūcīḥ sūnicāyyo vibhajā yajīyān|| ityahataṃ vāsa ācchāya-mitrarā cakṣurdharuṇaṃ balīyastejo yaśaḥśrīsthaviraṃ samiddaṃ| ānāhanasyaṃ vasanaṃ jariṣṇuṃ parīdaṃ vājyajinaṃ dadhehamiti kṛṣṇājinaṃ ca| ājyaṃ saṃskṛtya brāhmaṇamāmantrya samidhāmādhāyādhārāvādhāryājyabhāgau hutvāṣṭau jaṭākaraṇīyān juhuyāt| vyāhṛtibhaścoktaḥ karmāntaḥ pūrveṇa|
7.2
kālāya vāṃ gotrāya vāṃ jaitrāya vāṃ maitrāya vāmannādyāya vāṃ avanenijemītyudakenāñjaliṃ pūrayitvā sukṛtāya vāmiti pāṇī prakṣālya idamahaṃ duryamanyāni plāvayāmityācamya niṣṭhīvati| bhrātṛvyāṇāṃ sapatnānāmahaṃ bhūyāsamiti dvitīyaṃ| prātarjitaṃ bhagamugraṃ huvema vayaṃ putramaditeyo vidhartā| ārdrāścidyanmanyamānastiraścidrājācidyanbhagaṃ bhakṣīmahītyāhetyādityamupatiṣṭheta| brahmacaryamupāgāmupamāhūyasyeti brūyāt| ehi brahmapedi brahma brahma tvā saṃbrahma santamupanayāmyahamasāviti| athāsyābhivādanīyaṃ nāma gṛhṇāti| devasya tveti hastaṃ gṛhṇābhyahamasāvityasya hastaṃ dakṣiṇena dakṣiṇamuttānamabhi vāṅaguchṭhamabhi vā lomāni gṛhmīyāt| mamevānvetu te mano māmevā'pi tvamanvihi| agnau ghṛtamiva dīpyatāṃ hṛdayaṃ tava yanmayi|| ityenaṃ saṃprekṣamāṇaṃ samīkṣate| pṛṣṭhato'sya pāṇimanvādṛtya hṛdayadeśamanvārabhya japati prāṇānāṃ granthirasi sa te mā visrasaditi| brahmaṇo granthirasi iti nābhideśaṃ| gaṇānāṃ tvā gaṇapatiṃ havāmahe kaviṃ kavīnāmupamaśravastamaṃ| jyeṣṭharājaṃ brāhmaṇāṃ brahmaṇaspata ā naḥ ṛṇvannūtibhiḥ sīda sādanaṃ | iti pradakṣiṇamagniṃ
7.3
pariṇayet| paścādagneḥ darbheṣūpaviśati dakṣiṇataśca brahmacārī--adhīhi bhoḥ| ityupaviśya japati| prabhujya dakṣiṇaṃ jānuṃ pāṇī saṃghāya darbhahastāvomityuktvā vyāhṛtibhiḥ sāvitrīṃ cānubrūyāt| evaṃ kāṇḍānuvacaneṣu || tatsaviturvareṇyamiti gāyatrīṃ brāhmaṇāya, devo yāti savitā suratna iti triṣṭubhaṃ kṣatriyāya, yuṃjate mana jāgatīṃ vaiśyāya pacchordharcaśaḥ sarvāmantataḥ| pālāśaṃ daṇḍaṃ brāhmaṇāya prayacchati naiyagrodhaṃ kṣatriyāya āśvatthaṃ vaiśyāya| suśravaḥ suśravasaṃ māṃ kuru yathā tvaṃ suśravaḥ suśravā asyevamahaṃ suśravaḥ suśravā bhūyāsaṃ| yathā tvaṃ devānāṃ vedasya nidhigoposyevamahaṃ manuṣyāṇāṃ brahmaṇo nidhigopo bhūyāsamiti daṇḍaṃ pratigṛhṇāti| ūrdhvakapālo brāhmaṇasya kamaṇḍaluḥ parimaṇḍalaḥ kṣatriyasya nicalakalo vaiśyasya| imā āpaḥ prabharāmyayakṣmāya yakṣmācātanīḥ| ṛtenāpaḥ prabharāmyāmṛtena sahāyuṣā | iti pratigṛhṇāmīti pratigṛhya bhaikṣyacaryaṃ caret| --oṃ bhavati bhikṣāṃ dehīti brāhmaṇaḥ| bhavatimadhyāṃ kṣatriyaḥ| bhavatyantāṃ vaiśyaḥ| catasraṣṣaḍaṣṭau vā'vidhavā apratyākhyāyinyo mātaraṃ prathamameke| gurave nivedya vāg.taḥ prāggrāmāt sandhyamupāste| tiṣṭhan pūrvāṃ sāvitrīṃ triradhītya adhvānamadhvapate śraiṣṭhyaḥ svastyasyādhvānaḥ parāmaśīya| taccakṣurdevahitaṃ purastācchukramuccarat| paśyema śaradaḥ śataṃ jīvema śaradaḥ śataṃ adīnāḥ syāma śaradaḥ śataṃ| bhūyaśca śaradaḥ śatāt| yā meghā apsarassu gandharveṣu ca yanmanaḥ| daivī yā mānuṣī meghā sā mā māviśatāmihaiveti pratyetyāgniṃ
7.4
paricaret| imaṃ stomamarhata iti parisamūhet| edhosyedhiṣīmahī samidhamādadhāti|samidhasi samedhiṣīmahīti dvitīyaṃ|| āpo adyānvacāriṣamityupatiṣṭhate | mā saṃsṛja varcaseti mukhaṃ parimṛjīta yadagre tapasā tapo brahmacaryamupeyasi| priyā śrutasya bhūyāsamāyuṣmaṃtaḥ sumedhasaḥ| agne samidhamahāriṣaṃ bṛhate jātavedase| sa me śraddhāṃ ca meghāṃ ca jātavedāḥ prayacchatu svāheti samidhamādadhāti| tejasā mā samaṅgdhi varcasā mā samaṅgdhi brahmavarcasena mā samaṅgdhi iti mukhaṃ parimṛjīta| āyurdā agne'sīti ca yathārūpaṃ gātrāṇi saṃmṛśati iha dhṛtiriti paryāyaiḥ aṃsagrīvāśca trirālabhya ṛcaṃ no dhehīti lalāṭamabhimṛśet| ādyantayoḥ paryukṣaṇaṃ| gurave brāhmaṇe ca varamuttarāsaṅgaṃca dadāti| dvādaśarātramakṣāralavaṇamāśedakṣārameke| vyuṣṭe dvādaśarātre ṣaḍātre vā grāmātprācīṃ vodīcīṃ vā diśamupaniṣkramya paścātpālāśasya yajñiyasya vā vṛkṣasya sāvitreṇa sthālīpākeneṣṭvā jayaprabhṛtibhyaścājyasya purastātsviṣṭakṛto mokhalāṃ daṇḍaṃ cāpsu prāsyet| tatraiva haviśśoṣaṃ bhuṃjīteti śrutiḥ||
Linked texts (3)
- Mānavagṛhyasūtra — Sanskrit
- Śaunakasaṃhitā — Sanskrit
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit