Atharvanaparishishta 71
Ātharvaṇapariśiṣṭa 71
- Language
- Sanskrit
71.1
bhārgavīyāṇi
70.1.1. oṃ saṃpūjya vidhivatprājñaṃ vidrāṃso munayaḥ purā
apṛcchanbhṛgumavyagraṃ sarvasattvahite ratam
2. lokatrayaniviṣṭānāmutpātānāmanekadhā
bhinnānāṃ śamanaṃ noktaṃ vada tvasaṃśayaṃ mune
70.1.3. pratyuvāca bhṛgurviprāṃśchṛṇutāhitamānasaḥ
utpātaśamanatritvaṃ kathyamānamasaṃśayam
4. tatra viprānpravakṣyāmi duritaśamanakṣamān
atharvāṅgiraso vede vidhijñānsarvakarmaṇām
5. ahiṃsā satyadākṣiṇyaśaucaśraddhāsamanvitāḥ
śrutismṛtisadācārāḥ kulaśīlavayo'nvitāḥ
6. teṣāmekaḥ pradhānatve yaḥ śanto dvijasattamaḥ
bhṛgvaṅgirovidatyarthaṃ śuciḥ syātsādhusaṃmataḥ
7. brāhmāṇaṃ taṃ nṛpaḥ kuryādghotāraṃ sarvavedinam
evamukke bhṛguṃ viprāḥ procurvigatakalmaṣam
8. hotāro bhūmibhartṛṇāṃ mahāśānteḥ prakīrtitāḥ
nanu kṣīṇe nṛpe vidvānsvadharmapracyute'pi vā
9. tatra śāntau prayuktāyāṃ kasya śāntiphalaṃ bhavet
nṛyo'pyadhārmikaḥ kuryādbrahmaṇastarpaṇaṃ purā
10. tataḥ kṛtā mahāśāntī rājānaṃ pāti sarvataḥ
sa vrataḥ pāvanaṃ gacchedvijānāṃ pāvanāya vai
11. dvādaśāhaṃ vrataṃ tatra payomūlaphalāśanaiḥ
71.2
2.1. trīṇi tryahāni kurvīta payomūlaphalaiḥ śubhaiḥ
anuhnaṃśca tryahaṃ dhīraḥ sa puraścaraṇo bhavet
2. tathaikonaṃ śataṃ nṝṇāṃ śuśrūṣūṇāmakalmaṣam
anuktavacca tryahaṃ tatkarmaṇaḥ karaṇe kṣamam
3. kṛcchraṃ cāpi hitaṃ kṛtvā kuryuḥ karma samāhitāḥ
śuddhātmāno japairhomairdikairvītamatsarāḥ
4. tataḥ paraṃ purodhaḥsu divyaṃ tantramavāpnuyāt
prahātithyaṃ ca saṃrabhya diśāṃ yāgaṃ ca sarvataḥ
70.2.5. nakṣatreṣu ca sarveṣu yāgaṃ kṛtvā vidhānataḥ
tato'mṛtāmahāśāntyā syāpayetpadmasaṃbhavan
71.3
3. 1. sāvitryā lakṣahomaṃ tu bhaume tiṣṭhedviśāradaḥ
kuryu deyaṃ ca dānānāṃ viprebhyo yasya yatpriyam
2. gobhūmikāśvanāśvānāṃ ratnānāṃ dhānyavāsasām
rathānāṃ vāraṇānāṃ ca dānaṃ kāmamataḥ param
3. tuṣyeyuryena vā viprāḥ saṃbhavo yasyayasya hi
tattatsarvamupādeyameṣa dānavidhiḥ smṛtaḥ
4. dadyācca gurave grāmaṃ dhenuṃ vāsoyugaṃ tathā
alaṃkāraiśca saṃpūjya śrīṇayetprītamānasaḥ
5. anena vidhinā bhaumamadbhutaṃ śamayedguruḥ
eṣa eva vidhirjñeyo viyatye'pyadbhutāśraye
71.4
4. 1. viśeṣo'yaṃ tu sāvitryā daśalakṣāṃstu homayet
homasamāhitamanāḥ kuryācca ghṛtakaṃbalam
2. dhenūnāṃ dvādaśaṃ deyaṃ śataniṣkasamanvitam
gurave dīyamānaṃ tacchamayatyambarādbhutam
3. divyādbhuteṣu kartavyaḥ koṭihomasamanvitaiḥ
gosahasraṃ ca dātavyaṃ gurave dakṣiṇāvidhiḥ
4. eṣa prokto vidhiḥ samyagdivyāniṣṭavipatkare
subhikṣakṣemasaṃpanyā prajānāṃ puṣṭivardhanaḥ
5. koṭihomeṣu sarveṣu dravyabhedāśrayaṃ phalam
śāntipuṣṭyabhicārārthaṃ tanme nigadataḥ śṛṇu
6. saumyavṛkṣāśrayāḥ kāryāḥ samidhaḥ śāntimicchatā
arkakāśmaryanimbānāṃ samidbhiḥ śatruśātanam
7. durnāmakaṇṭakambūnāṃ samidbhiśca viśeṣataḥ
bhagnasphuṭitavṛkṣāṇāṃ phalaṃ śatrunibarhaṇam
70.4.8. bilvapadmotpalānāṃ tu śucideśaprarohiṇām
sarvadā sarvakāmāṃstu homaiḥ prāpnoti mānavaḥ
9. tilavrīhiyavādīnāṃ dadhno madhughṛtasya ca
payogodhūmaśālīnāṃ hotā śāntiṃ samārabhet
10. sarveṣāṃ haviṣāṃ caiva ghṛtaṃ śāntiraṃ smṛtam
sarvadravye ghṛtaṃ tasmāddhome prakṣepamarhati
71.5
5.1. yajñopavītinā kāryaṃ śāntikarma vipaścitā
upavītaṃ tu pitryeṣu sarveṣveva samārabhet
2. madhvājyadadhidugdheṣu bhakṣyamāṇe vilepane
yantravāhanaśastreṣu bhavaneṣvāyudheṣu ca
3. darpaṇe bhaktapātre ca maṇimuktāphaleṣu ca
bhūṣaṇeṣu tathānyeṣu śayyāyāmāsaneṣu ca
4. kākolūkakapotānāṃ madhorvā darśanaṃ bhavet
anyeṣāṃ cāpraśastānāmāgamo mṛgapakṣiṇām
5. aśvetānāṃ ca puṣpānāṃ sarīsṛpagaṇasya ca
vasālohitamāṃsānāmasthimajjāśiroruhām
71.6
6.1. akasmāccaiva saṃghāte darśane nakhabhasmanām
rasānyatve rasānāṃ ca durgandhe vānimittaje
2. padmapuṣpākṛtiryatra dṛśyate madhusarpiṣi
kṣarāpāyase caiva kṣayastasya dhanāyupoḥ
3. ghṛte vā madhudadhni vā yadā padmākṛtirbhavet
svastiko vāpi dṛśyeta tadā maraṇamādiśet
4. vikāro yatra dṛśyeta kṣīrodanahaviḥṣu vā
śrotriyāya tu tadyāttrāvaiva śamayennaraḥ
5. yatrasthaṃ cādbhutaṃ paśyettatrāpi pratipādayet
kuryādvā vāruṇīṃ śāntiṃ parameṇa samādhinā
71.7
70.7.1. anyākrāntiṣu vāpyetadye sthāne śāntikārakāḥ
teṣāmathākṣayaṃ vidyādāyuṣyārthadhanena vā
2. calite jvalite pāte sphurite utpatite tathā
mahājanagajāśvānāṃ sthāne vidyānmahadbhayam
3. tatra yudhyanti jātīnāṃ bhayaṃ tatsyādasaṃśayam
tatrāpi cārthanicayaiḥ paśubhirvidyayā api vā
4. utpātaśamanārthaṃ tu ye kriyā na prayuñjate
narāḥ kṣipraṃ vinaśyante sānvayāḥ saparicchadāḥ
5. viprāṇāṃ bhojanaṃ kāryaṃ sahasrasyāyutasya vā
balipuṣpopahāraiśca devatānāṃ prasādanam
6. kartavyaṃ ca yathānyāyaṃ śāntikarma vipaścitā
evaṃ kṛte bhayaṃ sarvaṃ tatkṣaṇādeva naśyati
71.8
8.1. śubhāśubhasthitaṃ caiva munayo bhṛgumabruvan
sa pratyuvāca puruṣe saṃvatsarasamāśraye
2. śītoṣṇavṛṣṭikāleṣu vītadoṣeṣu sarvadā
saṃvatsarākhyaḥ puruṣe nirupadrava ucyate
3. yadinirghātabhūkampa digdāhādi vivarjitaḥ
ketubhiścaiva yujyeta yadi vādityakīlakaiḥ
4. anyairvā lokanāśārthairadbhutairnāśanākulaiḥ
tata eṣa viśuddhātmā puruṣaḥ sukhamedhate
5. atha cetsa bahuvidhairadbhutaiḥ parisaṃyutaḥ
saṃvatsaraṃ bhavecchīghraṃ kuryustacchamanaṃ budhāḥ
71.9
9.1. tatra śāntiṃ pravakṣyāmi sarvapāpapraṇāśinīm
divyatantravidācāryo yayā phalamavāpnuyāt
2. pūrvaṃ tāvadviśuddhātmā sa puraścaraṇo bhavet
devatānāṃ tato yāgaṃ yathāśruti samācaret
70.9.3. yāgaṃ kṛtvā grahāṇāṃ tu nakṣatrāṇāṃ tataḥ param
ṛtūnathārtavāṃścaiva mahādevagaṇādhipān
4. diśaśca vidiśaścaiva yamendravaruṇāṃstathā
viśveśvaraṃ ca viṣṇuṃ ca yajetādbhutakarma ca
5. sūryācandramasāvagniṃ sarvāngrahagaṇāṃstathā
vāyuṃ tathāśvinau caiva mahāśāntiṃ vidhānataḥ
6. kuryādevādyato dhīmānevaṃ doṣaḥ praśāmyati
71.10
10. 1. śvetaṃ vā bhavati payo vilohitaṃ vā
pītaṃ vā bhavati hi kṛṣṇapiṅgalaṃ vā
utpātaḥ phalati yathā catuḥprakārastatsarvaṃ śṛṇuta samāsato mayoktam
2. viprāṇāṃ bhavati hi śuklamambudoṣe
rājānaṃ sapadi nihanti lohitaṃ ca
pītaṃ cedbhavati nihanti vaiśyavargaṃ
śūdrāṇāṃ bhavati hi kṛṣṇapiṅgadeṣe
3. bījaṃ yatra praroheta phalamatha pramādataḥ
etadatyadbhutaṃ nāma dampatyostu vināśanam
4. apūjanāttu pūjyasya tathāpūjyasya pūjanāt
antaḥkaraṇadoṣācca hetoḥ śāntirna jāyate
5. tasmādvedārthaśāstrajñānvītarāgānamatsarān
paricārakamukhyāṃśca kārayetkuśalāndvijān
71.11
11.1. vicāritaṃ ca vidvadbhirniścitaṃ sudhiyā punaḥ
deśakālasamāyuktaṃ karma kuryādvicakṣaṇaḥ
2. codite karmaṇyanyasminnānyatkuryādvidhānavit
na ca prārabhya karmāṇi sthātavyaṃ kavacidantare
70.11.3. nāpi kurvīta matimānkadācitkarmasaṃkaram
kurvaṃstu na tathā karma doṣamutpādayedbhṛśam
4. anyathākaraṇe doṣānsamīkṣya tu bahūniha
saṃkalpavānna samāptiḥ sārvīryakṛtikarmaṇi
5. dṛṣṭvādbhutaṃ tu kātsnryena tataḥ śāntiṃ samārabhet
asamīkṣya tu kurvāṇo na śāntiṃ labhate naraḥ
71.12
12.1. vātikasya yathā vaidyaḥ paittikasya ca niścaye
rogasya bhaiṣaje datte karmasiddhimavāpnuyāt
2. tasmāttāvatparīkṣeta yāvacchiṣyannamadbhutam
asadasyasadasyānāṃ kartuḥ kārayitustathā
3. viguṇaṃ kriyamāṇaṃ tu karma kuryādupadravam
viśeṣato nihanyeta kartāraṃ sa paricchadam
70.12.4. hetuśrutaṃ ca dṛṣṭaṃ ca tatmātsāguṇyamācaret
saguṇe ca kṛte tasminsarvasaṃpadyate dhruvam
5. aśokapuṣpairhome tu madhukṣīrasamanvitaiḥ
prāpnoti sukṛtairvipro gandharvapadamuttamam
6. brahmādi stambaparyantaṃ yaṃ yaṃ kāmaṃ samīhate
tattatprāpnotyayatnena satyametaddvijottamāḥ
satyametaddvijottamāḥ
71.50
iti bhārgavīyāṇi samāptāni
Linked texts (2)
- Atharvavedapariśiṣṭa — Sanskrit
- Bhārgavīyāṇi — Sanskrit