Vedamrita 11.12.p7

11.12.p7

૩ iḷā bhāratī mahī:—
have ṛgvedanā mukhya vaktavya sāthe sarasvatīno śo saṃbaṃdha
che te āpaṇe tapāsīe. paraṃtu prathama ṛgvedamāṃ evuṃ pradhāna
vaktavya che kharūṃ ? jhīṇī vigato, kathāo, saṃvādo vagere gauṇa
bābato bāda karatāṃ ṛgvedamāṃ vaktavyanī ekatā āpaṇane āścarya
pamāḍe tevī che.
ṛgvedamāṃ dase maṃḍaḻamāṃ judā judā ṛṣio ārya devonī
prārthanā kare che. e devo martya mānavanā mitro ane sahāyako che
evuṃ ṛcāo parathī spaṣṭa jaṇāya che. agni, indra, sūrya, vāyu,
mitrāvaruṇa, uṣā, aśvino, viśvadevo vagere mukhya ārya devatāo
che. ( viṣṇu, rudra, ṛbhu, saptanadya, sarasvatī vagere gauṇa sthāne che ).
vaidika ṛṣio keṭalāṃka varaiṣṭa hetuo sādhavā māṭe potānī
ṛcāomāṃ prārthanā kare che. ane devatāonī sahāya māge che.
ṛṣionā iṣṭa vara rayi athavā rādhas-nī sukhapūrṇa ānaṃdamaya sthitinī prāpti che. āryane jyāre viśiṣṭa prakāranī saṃpattiādhyātmika ke bhautika-prāpta thāya che tyāre te rayi bhogavī śake che.
paraṃtu āryonī ā prārthanā pūrī śī rīte paḍe ? devonī
svacchaṃda kṛpāthī kevaḻa ? nā. ṛṣio to ṛtaṃ svayaṃbhū viśvaniyatimāṃ-viśvamāṃ kārya karī rahela sakriya niyama rūpī satyamāṃmāne che. eṭale yajñanī kriyā vaḍe devatāone āhūti āpavāmāṃ
āve to āryonī prārthanā phaḻe evī mānyatā che. vaḻī, e
iṣṭa vara prāpta karavā māṭe mānavane ṛcānā maṃtro, brahmā-yajñamāṃ
homavā māṭe āvaśyaka soma ane dhṛta potānā taraphathī
lāvavāṃ paḍe che.
'e yajñane pariṇāme tene go, aśva, hiraṇya, vīra-ratha ane
prajā vagere īṣṭa padārtho-saṃpattināṃ sādhano prāpta thāya che. paṇa
vedanī eka sādhāraṇa mānyatā e paṇa jaṇāya che ke yajña karavānāṃ
sādhano jevāṃ ke agni, soma, ane ghṛta paṇa devatāo taraphathī
mānavane āpavāmāṃ āve che. eṭaluṃ ja nahi paraṃtu devatāo
pote mānavanā yajñamāṃ purohita thāya che. teo mānavanā yajñanī
ane hutadravyanī śuddhi kare che ane yajñane dhāraṇa karī ṭakāvī rākhe
che. devo āryanā yuddhamāṃ bhāga le che.
paṇa devone yuddhamāṃ śā māṭe ūtaravuṃ paḍe ? konī sāme ūtaravuṃ paḍe ? yajñano dveṣa karanāra anāryo, dāso, vṛtro, vaḻā vagere
virodhīo āryane naḍe che, harakata kare che tethī devatāone temanī
sāme ūtaravuṃ paḍe che. e virodhīo yajamānanā upara humalā kare
che ane temanī saṃpatti harī jāya che. paraṃtu āryane e iṣṭa
saṃpattio prāpta thatāṃ pūrve uṣāno ane sūryano udaya thavānī
āvaśyakatā hoya che. ākāśamāṃthī—svaramāṃthī parajanyanā ane saptanadīonā vegavāna pravāho ūtarī āve te jarūranuṃ che.
vaḻī upara jaṇāvelā go, aśva vagere saṃpattinī prāpti e
kāṃī āryanā jīvanano aṃtima uddeśa nathī. e saṃpatti maḻatāṃ
āryane svar lokanī prāpti thāya che. vedanī bhāṣāmāṃ ārya
svarjit bane che. satya ane jyotinā mārganuṃ anusaraṇa karato
ārya aṃte ānaṃdamaya lokane prāpta kare che,—te amṛtatvane pāme che.
ṛṣio devatāo pāsethī māge che:—
1 go 2 āpa: ane 3 svar.
1 go arthāt gāyo ( sthūla arthamāṃ );
2 āpa: eṭale jala: jaḻasroto ( kadāca nadīonāṃ vaheṇa,
kadāca varasāda ), ane 3 svar lokanī prāpti eṭale sūrya lokanī prāpti.
ṛgvedamāṃ vaktavyanī aikatā nathī evī phariyāda karanārane
upara pramāṇe vedamāṃ rahelī aikatā jotāṃ āścarya lāgaśe. paraṃtu
vedano samagrarūpe abhyāsa karatāṃ upara jaṇāvelo ati saṃkṣipta
sāra rajū karī śakāya tema che.
to pachī, ‘śuṃ āryoṃnā apauruṣeya manātā, vedāṃta, upaniṣad
vageree pramāṇa gaṇelā ane hajāro varṣothī jenā udātta, anudātta,
svaro suddhāṃ ārya prajāe moḍhe jāḻavī rākhyā e ṛgvedano
āṭalo ja sāra che ? ’ evo praśna thavāno saṃbhava che. e praśnano
uttara āpatāṃ pahelāṃ āpaṇe uparanī traṇe vastuonā arthano
vicāra karavo jarūrano che
kāraṇa ke, ṛgvedamāṃ vaparāyelā śabdonā artha pāchaḻathī
thaelā artha pramāṇe levānā hotā nathī eṭaluṃ to suvidita che.1
ane veda pote paṇa koi koi sthaḻe śuṃ kahe che ?—
(૧) sthāṇurayaṃ bhārahāraḥ kilābhūdadhītya vedaṃ na vijānāti yo'rtham
yo'rthajña itsakalaṃ bhadramaśnute nākamati jñānavidhūtapāpmā