Vedamrita 17.6
Vedāmṛta 17.6
- Language
- Sanskrit
17.6.1
)
eka hindu, āryanuṃ jīvana e ṛṇamaya tathā vratamaya
jīvana che. +
have āpaṇe e jovāne prayatna karīe ke, baṃne bhāva
( āstikatā tathā kṛtajñatā ) śrāddha ane tarpaṇamāṃ kai rīte
kāma kare che.
pahelāṃ to śrāddha śabdano arthaja e sūcana kare che ke,
śrāddhamāṃ śraddhā arthāt āstikaya bhāva ṭhasī ṭhasīne bharelo che.
have, jarā enuṃ viśleṣaṇa karīne joie.
śrāddhano vyutpatti-artha yā yaugika artha e che ke śraddhāthī
je karma karavāmāṃ āve, e śrāddha che. jo ke bījā paṇa aneka
karma śraddhāthī karavāmāṃ āve che. paraṃtu ā śrāddha śabda mṛta
pitṛo tathā divya pitṛonā uddeśyathī je karma karavāmāṃ āve
che, temāṃ ja rūḍha thaī gayo che, arthāt bījā karmone choḍīne
( exclusively ) kevaḻa ā karmane ja lāgu thāya che. bahudhā
yaugika artha rūḍhi thai jāya che. vākayono artha karatī vakhate
āpaṇe śabdano rūḍha artha ja levo paḍe che. 'go' śabdano
yaugika artha che, calāvanāra. paraṃtu ā śabda viśeṣa rūpathī
paśuviśeṣa 'gāya' tathā kadī kadī indriya, vāṇī, ane pṛthivīmāṃ
paṇa rūḍha thaī gayo, artha karatī vakhate prasaṃgane anusāra rūḍha
artha levāmāṃ āve che.
oṃ agne vratapate vrataṃ cariṣyāmi tatte
prabravīmi tacchakeyam
tenardhyāsamidamahamamṛtātsatyamupaimi
yaugika arthane mukhya rākhīne jo āpaṇe maṃtronā artha
karīe teā bahudhā anavasthādoṣa āvī jaśe. kāraṇa ke kīḍī paṇa
cāle che, bakarī ane bheṃsa paṇa cāle che ane sarvathī adhika
cālanārī teā rela che. paraṃtu emāṃthī koine paṇa ‘gā’ na
kahī śakīe.
evī ja śraddhāthī nāmakaraṇa, upanayana, vivāhādi saṃskāra
17.6.2
karavāmāṃ āve che, paraṃtu āja sudhī emāṃthī kāine paṇa
‘śrāddha’ nāma apāyuṃ hāya, evuṃ sāṃbhaḻyuṃ nathī.
pratyeka hindune e viśvāsa āpavāmāṃ āve che ke, manuṣya
kevaḻa śarīra ja nathī, śarīra teā kevaḻa andara rahenāra jīvātmānuṃ
ghara che. ā śarīrane e evī rīte utārī nākhe che ke jema koṭa
athavā bījā kapaḍāṃne utārī nākhatā hāya. enā śāstroe ene
e paṇa samajāvyuṃ che ke ātmā amara che, acala che, śāśvata
(sadā rahenāro) che; ane ā śarīranā maravāthī enuṃ mṛtyu
thatuṃ nathī, ulaṭa e peātānī ‘ jīva-yātrā’ (Soul-life)
ne cālu rākhe che. athavā teā bhautika śarīrane choḍīne sīdho
mokṣe jaśe. athavā devayāna-rastethī krama-mokṣane prāpta thāya che.
athavā potānā īṣṭāpūrta karmabaḻathī prerita thaine pitṛyānane
pāme che, agara to keṭalāka kāḻa aṃtarikṣamāṃ rahīne pachī bhūlokamāṃ
janma le che.✖
ā āstikya bhāvanī sāthe jyāre kṛtajñatāno bhāva paṇa
maḻī jāya che, tyāre ā dhārmika bhāvothī yukta hindu samaje che
ke, māre māṭe ucita nathī ke huṃ mārā mātāpitādi saṃbaṃdhīone
mṛtyu pachī loṣṭhakāṣṭanī māphaka pheṃkīne emanuṃ vismaraṇa karī dauṃ.
mātāpitāe mane janma āpyo che eṭaluṃ ja nahi paṇa
nānapaṇamāṃ māruṃ pālanapoṣaṇa paṇa karyuṃ che, jarā moṭā thayā
pachī mane vidyā, śikṣā, sadācārādi aneka bahumūlya guṇothī
alaṃkṛta karyo che. mārā māṭe dhana, dhānya, vastra, bhūmi, makāna
ityādi sāmagrī saṃpādana karīne mārā jīvanane sukhamaya banāvavāne
pūro prayatna karyo che, emane huṃ yāda karūṃ eṭaluṃ ja nahi paṇa
emanāmāṃ śraddhā karūṃ ke jethī emanā śubha guṇa paṇa mārāmāṃ
17.6.3
āve, e māro dharma che. kāraṇa ke ‘यो यच्छ्रद्धः स एव सः’ '
eṭale te potānuṃ kartavya samaje che ke potānī mānasika śaktidvārā
vedamaṃtronī sahāya tathā brāhmaṇonā āśīrvādathī teonā mṛtyu
pachī paṇa teone pote kaṃīka sahāya pahoṃcāḍe. bhāvajña ane
marmajña manuṣyane lāge ke have enuṃ śarīra avaśya chūṭaśe eṭale e
potānī sahāyano prabandha karavā māṃḍe che. potānā hāthathī dānapuṇyādi karāve che, koi śrotriya ane brahmaniṣṭa vyaktidvārā upaniṣad yā gītādi dharma pustakono pāṭha karāve che,+
jyāre te marī jāya che tyāre enī preta saṃjñā thāya che.×
dasa divasa sudhī jyāre te preta sūkṣma śarīramāṃ lapaṭāyelo
hoya che, tyāre, te potānī koi manda vāsanāne līdhe āgaḻa
śrāddhakarma dakṣiṇābhimukha thaine karavāmāṃ āve che. brāhmaṇone
madhyāhnakāḻamāṃ bhojana karāvāya che, ityādi aneka viṣaya che, je
pāṭhaka svayaṃ anya graṃthomāṃ joi śake che.
eṭaluṃ ja nahi balke kadī kadī ānandanā prasaṃge paṇa śrāddha
karavāmāṃ āve che, jevī rīte nāmakaraṇāṃdi utsavopara āpaṇe
āpaṇā bhūlokavāsī iṣṭamitrone bolāvīe chīe, evī ja rīte
śrāddhamāṃ viśvāsa rākhanāra hindu ā prasaṃge keṭalāka divasa pahelāṃ
śrāddha karīne pitṛlokavāsī pitṛone paṇa bolāve che. emanī
prasannatā tathā emanā āśīrvāda cāhe che. ā śrāddhane nāndīmukha
( ānandī mukhavāḻuṃ ) śrāddha kahe che.
kiṃgbahunā, eka hindu e samaje che ke, pote bhūlokamāṃ hovā
chatāṃ bhuvarlokavāsī pitṛlokādimāṃ paṇa potānī gati ( pahoṃca )
karī śake che, tathā eomāṃ potānī śraddhāne dṛḍha karīne potānā
17.6.4
ācaraṇamāṃ emanā śubha guṇone saṃpādana karī śake che.
ā bījo bhāva to lagabhaga badhī jātiomāṃ maḻī śake che.
śraddheya puruṣonī smṛti ujavavī, emanī kabaro athavā bhasma upara
makabarā tathā samādhio banāvavī, emanā nāma upara kūvā,
taḻāva, haૉspīṭala, skūla, kaૉleja, sadāvrata ādi aneka saṃsthāo
kāyama karavī e ā ja bhāvane prakaṭa kare che.
ā kṛtajñatāno bhāva sarva manuṣyomāṃ koi ne koī rūpamāṃ
avaśya prakaṭa thaśe. hā je hṛdaya ā bhāvathī śūnya che, te vāstavamāṃ manuṣya hṛdaya ja nathī. ane je puruṣo potānā mātādinī
kṛtajñatā nathī mānatā, teo bhalā pachī konī kṛtajñatāno svīkāra
na jāya ane ā bhūlokamāṃ ja potānī atṛpta vāsanāone tṛpta
karavānī icchāthī bhamato phare, ane potānā saṃbaṃdhīonā sūkṣma
śarīro sāthe maḻatojhulato rahe evo saṃbhava rahe che, eṭale e
kuṭuṃbamāṃ preta aśuddhi athavā pātaka aśuddhi samajavāmāṃ āve che.†
ane je kriyā ā divasamāṃ karavāmāṃ āve che, e pretakriyā
kahevāya che. agīāramā divase je kriyā thāya che, te pitṛkriyā
kahevāya che, jene sapiṃḍīkaraṇa paṇa kahe che, pretakriyānuṃ prayojana
e hoya che ke pretātmā jo e daśāmāṃ potānī bhūlokābhimukhī
vāsanāone kāraṇe talapato pharato hoya tene śānti āpavī, ane
sūkṣma śarīrane jaladīthī vikīrṇa karavāmāṃ sahāyatā āpavī.
pitṛkriyānuṃ prayojana e che ke e pretātmāne potānā prathama
pitaromāṃ sāmela karavo ane pitṛlokamāṃ+ pahoṃcāḍavo; ene sapiṃḍa
śrāddha ane je kevaḻa mṛta pitṛo māṭe hoya, ene ekāddiṣṭa kahe
che. ā sivāya paṇa keṭalāka bījāṃ śrāddha che jene pārvaṇa, kṣayī
17.6.5
śrāddhāṃdi nāmothī oḻakhavāmāṃ āve che.×
bhādrapada māsamāṃ soḻa divasamāṃ śrāddha karāya che. e pakṣane
pitṛpakṣa kahe che. e pakṣa phakta pitṛkarmamāṃ ja upayogamāṃ āve.
ā prathā kyārathī cālī, e saṃbaṃdhamāṃ hamaṇā kaṃī kahī śakāya
ema nathī.
karaśe’ ! bhalā mātāpitāthī vadhu āpaṇuṃ koṇa upakārī hoya ?
je ā upakārone yāda nathī rākhatā, teo niścaya paśuothī
paṇa nīca che.
‘ have āpaṇe e jovā icchīe chīe ke ā pahelāṃ hindu
jāti para śuṃ prabhāva paḍyo che.
amane viśvāsa che ke, ā prathāe adhikatara suṃdara prabhāva
pāḍyo che. prathama to pitṛbhaktinī jaḍa evī dṛḍha tathā ūṃḍī
karī che ke evī ame bījī koi jātimāṃ nathī jotā. lākho
varṣanā itihāsamāṃ amane eka paṇa evuṃ udāharaṇa nathī maḻatuṃ,
jyāṃ koi putre rājyalobhamāṃ paḍīne potānā pitāne keda karī
līdho hoya, athavā pitā pāse salāmo bharāvī hoya. ulaṭa āthī
virūddha ema jovāmāṃ āve che ke putroe potānā pitānī prasannatā māṭe moṭī kurrbānio ( svārtha tyāga ) karī che. rājā
purue potānā pitā yayātine prasanna karavā māṭe potānī yuvānī
āpī ghuḍhāpo līdho. śravaṇe potānā aṃdha mātapitāne kāvaḍamāṃ
besāḍī tīrthayātrā karāvī, bhīṣma pitāmahanuṃ ākhā āyuṣyabhara
dasyavasyāpi naicchanna namantuṃ pāpakāriṇam
kravyādā api rājendra kṛtaghnaṃ nopabhuñjate
brahmaghne' ca surāpe ca caure bhagnavrate tathā
niṣkṛtirvihitā rājan | kṛtaghne nāsti niṣkṛtiḥ
mitradrohī kṛtaghnaśca nṛśaṃsaśca narādhamaḥ
kravyādaiḥ kṛmibhiścaiva na bhujyante hi tādṛśāḥ
brahmacarya vrata dhāraṇa karavuṃ; śrīrāmanuṃ rājyābhiṣekanā badale cauda
17.6.6
varṣanā vanavāsane svīkāravuṃ, ityādi evā aneka udāharaṇa che,
je āryajātinā itihāsane ujjavala kare che. jyāṃ sudhī duniyā
kāyama che, jyāṃ sudhī ākāśamāṃ sūrya ane caṃdramā camake che, tyāṃ
sudhī ā mahānubhāvo hindu jātinā itihāsamāṃ camakatā raheśe.
bhalā ethī moṭuṃ kayuṃ praśaṃsāpatra (Certificate) hoī
śake ke je mugala bādaśāha śāhajahāṃe hindu jātine āpyuṃ che?
jyāre śāhajahāṃ potānā putra auraṃgajhebanī kedamāṃ taraphaḍato hato
tyāre enā mukhathī ā prakāranā śabda nīkaḻyā hatā—
e pisara tū ajaba musalamānī-jinde gaurā va
āvatarasaানী āpharī hindu bam̐ārā sadavāra murdagām̐
rā dihanda dayameva āva ..
eno tarajumo ā che—
nirakha beṭā ! ajaba tārī ā musalamānī,
ke de che bāpane duḥkha ane pareśānī.
tujathī bahetara che pelo hindu kāphara,
je arpe che gatātmāne paṇa haṃmeśāṃ pāṇī.
bījo prabhāva je ā sundara prathāno āryajāti para paḍyo
che, te hinduonī prācīnatāpriyatā arthāt prācīna prathāo
taraphano ādara che teo sahelāīthī potānā purāṇā rivājo
choḍatā nathī. ā bhāva teomāṃ na hota to āryajātinuṃ
nāma niśāna paṇa āje na maḻata hajāra bāraso varṣathī paṇa
adhika samaya sudhī videśīya ākramaṇa, videśīya rājyaśāsana, ane
videśīya sabhyatā ane saṃskṛti sāthe vikaṭa saṃgrāma ane saṃparka
rahevā chatāṃ hindu jāti 16 ānāmāṃ 12 ānā peātānī purāṇī
prathāeāne anusare che. ' यथा राजा तथा प्रजा ' e vāta
taddana kharī heāvā chatāṃ paṇa purāṇapriyatānī dīvāleā evī
draḍha nīkaḻī ke bāraseā varṣanī pādākrāṃtatā paṇa hindune peātānā
17.6.7
bāpadādānā mārgathī na caḻāvī śakī. je leākeā jabarajastīthī
athavā praleābhanavaśa musalamāna athavā khristi thayā hatā, teeā
paṇa haju sudhī peātānī purāṇī prathāeāne jāḻavī rahyā che.
āpa kadāca ema kaheā ke, ā kaṃī sārī vāta teā nathī.
ā teā lakīranuṃ phakīra banavānuṃ che. ane unnati ane krāṃtithī
vimukha rahevānuṃ che. ame uttaramāṃ kahīe chīe ke āpanā ā
khyālamāṃ jarā paṇa vajana nathī. lakīranā phakīra teā e bane che
ke je keāī paṇa lakīra ( mārga ) jaṇāya enā upara vagara
vicāre, vinā samaje cālavā māṃḍe, athavā peātānī pahelī lakīra
( mārga ) kharāba sābita thayā chatāṃ na cheāḍe. paraṃtu hindu
jātimāṃ ā baṃne bābateā eṭalā pramāṇamāṃ nathī jeṭalī bījī
jātieāmāṃ jevāmāṃ āve che. keṭalāka aśikṣita hiṃdueāne
cheāḍīne āpaṇe nirbhayatāthī kahī śakīe ke hiṃdueāe sarva
kṣetrāmāṃ ( departments ) unnati karī che. ane eṭalī
karī che ke jeṭalī anya keāī jātie karī nathī. hā, e peātānī
purātana maryādāne ( je hajāreā varṣanā anubhavanī kaseāṭī para pāsa
thaī che ) kāyama rākhīne unnati karavānuṃ jāṇe che. āja paṇa
mahātmā gāṃdhījī peātānī purāṇī laṃgeāṭī ane cādara eāḍhīne
unnatiśīla śreṇīeānī āṃkheāne āṃjī de che. kavirāja ravīndranātha ṭhākura peātānī purātana jhuṃpaḍīmāṃ rahyā rahyā duniyānā mānya
ane pūjyāspada banyā che. śrīmān paṃ. ma. meā. mālavīyajī
peātānā purātana dupaṭṭā ane pheṃṭāmāṃ sajjita thaīne sācā brāhmaṇunā astitvanī gheāṣaṇā karī rahyā che. śrī. pūjyapāda jagadguru
śaṃkarācārya peātānā bhagavāṃ vastronī pāchaḻa paurvātya vidyāonā
17.6.8
agādha sareāvarane chūpāvī rahyā che, kiṃbahunā hamaṇā paṇa evī
hajāre vyaktio meājūda che, je unnatinā śikharapara pahoṃcīne
paṇa peātānī purāṇī maryādāone temanā tatvarūpamāṃ (in spirit)
kāyama rākhe che. basa pāṭhake ! evu hāvā chatāṃ paṇa hiṃduone lakīranā phakīra banāvavā, e hiṃdudharmanā gauravathī peātānī
anabhijñatā sābīta kare che.
bījā paṇa prabhāva heāi śake che paṇa prativādīone saṃtuṣṭa
karavā māṭe ā be prabhāveāne puratā samajīe chīe.
hā, eka be kharāba prabhāva paṇa paḍayā che. te e che ke
kadī kadī śrāddhanī sāthe sāthe mithyā kalpanāo (superstitions)
athavā nakāmā kharacāo paṇa dākhala thaī gayā che. e śāstrokta
na heāvāthī tyājya che.
have e praśna rahyo ke śuṃ ā yuktiyukta che ke ame
martya leākavāsīo mṛta pitṛo sāthe kaṃīka saṃbaṃdha rākhī śakīe,
temane prasanna karī śakīe, athavā temane kaṃī sahāyatā karī
śakīe ?
ene uttara e che ke, eka hiṃdu peātānā ane pitṛleākādi
pareākṣa leākeāmāṃ koi evī rūkāvaṭa ( Barrier ) nathī samajatā
ke je mānasika śaktithī ullaṃghanīya na heāya. beśaka jene vicāraśaktinuṃ mahatva khabara nathī, te ene asaṃbhavita samajaśe, eksarejhaneā prabhāva je nathī jāṇatā, te koi sthūḻa padārthanī pelī
pāranī vastu jevī asaṃbhavita ja kahe che. reḍiyonā āviṣkāra
pahelāṃ keāṇa kahī śakatuṃ hatuṃ ke laṃḍananā broḍakāsṭane ekaja samaye
ākhī duniyānā khuṇe khuṇāmāṃ sāṃbhaḻī śakāya.
vāstavika vāta e che ke manuṣya bhūla e kare che ke daśyamāna
sthūla jagatanī pāchaḻanā sūkṣma jagatanā astitvane te samajate
17.6.9
nathī, paraṃtu enī ā samaja vijñānabuddhithī sarvathā virūddha che.
sāyaṃsa ( bhautika vijñāna ) āpaṇane darśāve che ke, sarva padārtha
śabda athavā rūpa dvārā ja āpaṇā sudhī pahoṃce che. śabda ane
rūpa ā baṃne spandana ( vibration ) athavā laharo che.
ane sāyansa paṇa e darśāve che ke amuka maryādānī aṃdaranā
spaṃdanaja āpaṇī āṃkho athavā kāna upara potānī asara kare che.
ā maryādānī upara agara nīcenā spaṃdana āpaṇī āṃkho athavā
kānone pahoṃcī śakatā nathī.
eṭale te āpaṇāthī parokṣa ( anabhijñāta ) che. paraṃtu
prakriyāviśeṣa dvārā prakaṭa thaī śake che. broḍakāsṭa-seṃṭaramāṃ jyāre
koi manuṣya bole che, tyāre enā śabdonāṃ spaṃdana (Vibrations)
sūkṣma rūpamāṃ ākāśamāṃ ja sthita rahe che. ane punaḥ prakriyāviśeṣathī-jene reḍiyo insṭrumaૅnṭa kahe che-pharīthī maryādita spaṃdanomāṃ
lāvīne prakaṭa karavāmāṃ āve che. hajāro evā spaṃdana thai
rahyāṃ haśe je āpaṇī āṃkho athavā kānonī nikaṭa hovā chatāṃ
paṇa maryādita avasthāthī nīce athavā upara hovāthī āpaṇane
iṃdriyagocara nathī. eṭale ema kahevuṃ ke ā daśyamāna sthūla
jagatathī para bīju sūkṣma jagata nathī e sarvathā nirmūlaja che.
e evuṃ lāge che ke jāṇe koi kahe ke manuṣyaśarīranī tvacā ( je
sarvane dekhāya che ) thī para oja, vīrya, majjā, rakta, hāḍakāṃ,
ādi kaṃī nathī. sarva padārtha sūkṣmāvasthāmāṃthī dhīme dhīme
sthūlatvane prāpta thāya che. arthāt e siddhāṃta sthāpita thāya che
ke dṛśyamāna jagatathī para sūkṣmātisūkṣma aneka loka che. paraṃtu
e kaṃī aneka kaṭorānī māphaka, ekanī aṃdara bījo, bījānī
17.6.10
aṃdara trījo, e māphaka nathī. paraṃtu e ṭhaṃḍāīnā pyālānī
māphaka, jenā kaṇe kaṇamāṃ pāṇī, maracuṃ, īlāyacī, sākara kevaḍo
ādi padārtha miśrita che, eka bījāmāṃ otaprota che. (Interrehave jo koī purūṣanī jībhamāṃ kaśo doṣa hoya, to saṃbhava
che ke ene emāṃ maracāṃno svāda na āve, ane jo koīnā nākamāṃ
kaṃī doṣa hoya to ene kevaḍānī sugaṃdhi na āve. paraṃtu kevaḍo
ane maracuṃ emāṃ jarūra mojūda che. ā pramāṇe āpaṇī iṃdriyo
viśeṣa bahirmukha hovāthī āpaṇane e sūkṣmaloka dṛṣṭimāṃ athavā
śrutimāṃ gocara na thāya, paṇa che jarūra. sarva loka evuṃ māne che ke
jyāre koī prāṇī marī jāya che tyāre eno jīvātmā enā śarīramāṃ
to nathī hoto paraṃtu bilakula naṣṭa paṇa thayelo nathī hoto.
eṭale koī ne koī sūkṣma ( adṛśya-parokṣa ) avasthā hovī
joīe, jyāṃ e te samaye hoya. upaniṣadoe ā samasyā upara
ghaṇo prakāśa nākhyo che. paraṃtu śokanī vāta che ke manuṣya enuṃ
manana nathī karato.
have je pramāṇe jībhanā doṣane dūra karavāthī e manuṣyane
maracāṃno svāda lāgavā māṃḍe che, eja pramāṇe iṃdriyonā bahirmukhatānā doṣane dūra karavāthī sūkṣma jagatamāṃ paṇa rasāida maḻī
śake che. basa ā āntaradṛṣṭi utpanna thavānī ja vāra che. jyāṃ
e utpanna thaī pachī sūkṣma jagata e dṛṣṭine agocara nahi rahe.
pūrva yugomāṃ manuṣya āṭalo sthūla dṛṣṭivāḻo na hato jeṭalo
-āve che. eṭale aneka yugothī sūkṣmaloka ane tyāṃnā vāsīo
sudhī lokonī gati ghaṇī sahelāīthī thatī hatī; hamaṇāṃ paṇa jo
āpaṇe cittanī ekāgratānā abhyāsane vadhārīe to āpaṇe
evuṃ ja karī śakīe. hipnoṭisṭa lagabhaga evuṃ ja kare che. sara
17.6.11
olīvara loja, eka moṭā vaijñānika hatā, jemanā dehānta hamaṇāṃ
thoḍā divasa upara ja thayo. sūkṣma jagata upara teo khūba viśvāsa
rākhatā hatā. emanā jīvananī aneka ghaṭanāo ane anubhavo
ā vāta upara prakāśa nākhe che. mṛta puruṣo sāthe vātacīta karavānā
prayogo amerikā ādi deśomāṃ thaī rahyā che, amane āśā che ke
thoḍā ja samayamāṃ vimāna tathā reḍionī jema ā viṣaya paṇa
spaṣṭa thaī jaśe.
jyāre e siddha thayuṃ ke sūkṣmaloka che, - e lokamāṃ pitṛo
thoḍā divasa rahe che, to pachī emane sahāya karavī, athavā emanī
sahāya levī, emanā āśīrvāda māgavā, agara emane prasanna
karavā śuṃ muśkela che ?
mananī śakti ghaṇī vicitra che, jeno e śakti upara kābū
(control) āvī jāya che, te ahīṃja beṭho beṭho potānā
mananī bhāvanā. seṃkaḍo māilanā aṃtare rahelā bījā manuṣyane
pahoṃcāḍī śake che. jyāre ithara (ākāśa) nī lahara dvārā śabda
hajāro gāu pahoṃcī śake che, to ākāśathī paṇa vadhu sūkṣma mananī
spandanā dvārā te kema na pahoṃcī śake ? ā āndolanonā saṃbaṃdhamāṃ
aneka pustako lakhāi rahyāṃ che. pāṭhaka e vāṃcī potāno niścaya bāṃdhe.
have e vāta rahī ke je bhojana-vastrādi vastuo pitṛonā
nimitta brāhmaṇa ādine āpavāmāṃ āve che, te emanī pāse
kevī rīte pahoṃce che. e to, āpaṇe joie chīe ke ahīṃ ja
rahī jāya che. eno uttara e che ke, sūkṣma jagatamāṃ vastuono
sūkṣma aṃśa ja jāya che, sthūla nahi. e ja aṃśa deva ane
pitṛone pahoṃcyā kare che. je prakāre reḍiodvārā ākāśastha
śabda athavā rūpa sāṃbhaḻavāmāṃ athavā jovāmāṃ āve che, te
17.6.12
pramāṇe śrāddha-karma-viśeṣa paṇa eka prakāranuṃ reḍio yaṃtra banī
jāya che, jemāṃ pitṛlokastha ātmāono paṇa samāveśa thai jāya
che. ane jevī rīte ekaja braૉḍakāsṭa senṭarathī hajāro reḍiomāṃ
ekaja śabda ekaja samaye pahoṃcī jāya che, eja prakāre pitṛloka
paṇa ekaja samayamāṃ bhinna bhinna sthānomāṃ āvāhita thai śake
che. ā śaṃkāo tyāṃ sudhīja manamāṃ uṭhe che jyāṃ sudhī āpaṇe
sūkṣma jagatanā vyavahārane samajyā nathī. jyāṃ e samajamāṃ āvī
gayo, ke e śaṃkāo tūrta svayameva śānta thaī jaśe.
śaṃkā—‘‘ bhalā, amane e kevī rīte samajāya ke amārā
pitṛo ā samaye kyāṃ che ? saṃbhava che ke teo mukta thaī gayā
hoya ane temane amārī sahāyanī āvaśyakatāja na hoya. evo
paṇa saṃbhava che ke teo kramamokṣanā rastā upara hoya ane koi
anya sūkṣmalokamāṃ pahoṃcī gayā hoya athavā ā martyalokamāṃja
koī yonimāṃ janma dhāraṇa karyo hoya. jyāre amane e vātanī
khabaraja nathī to ame emanuṃ āvāhana kaī rīte karīe, kevī
rīte emanā tarapha amāro saṃdeśa mokalīe ?
uttara—je prakāre āpaṇe eka patra upara saranāmuṃ lakhīne
posṭamāṃ nākhī daie che, ane posṭanā prabaṃdhadvārā e patra
laṃḍana athavā dīlhī jevā sthānomāṃ paṇa yatheṣṭa puruṣane maḻī
jāya che, āja pramāṇe śrāddha karmadvārā āpaṇī bhāvanāo
yatheṣṭa pitṛone, teo jyāṃ hoya tyāṃ, pahoṃce che. jo alpajña
manuṣyano ṭapālano āvo sāro prabaṃdha hoya to sarveśvarano
ṭapālaprabaṃdha śuṃ kaṃī paṇa nahi hoya ? śrāddha karmamāṃ je pitṛonuṃ saranāmu āpavāmāṃ āve che te ṭapāla-patranā saranāmā
jevuṃ nathī hotuṃ, śrāddhamāṃ pitṛonuṃ nāma tathā dhyāna ( arthāt
17.6.13
emanī mūrtine āpaṇā mana samakṣa lāvavī ) e ja saranāmu che.
jo teo evī avasthāmāṃ haśe, ke amāro saṃdeśa samajī śake
ane amane madada karī śake athavā ame emane madada pahoṃcāḍī
śakīe, to jarūra te pramāṇe thaśe, nahi to nahi.
kemake āpaṇane khātrī nathī ke emanī kai gati thai haśe,
eṭale śrāddha na karavā karatāṃ karavuṃ vadhāre sārūṃ che. jo eone
āpaṇā saṃdeśa athavā sahāya pahoṃcī to to āpaṇuṃ kārya saphaḻa
thayuṃ, ane na pahoṃce to paṇa āpaṇane koi hāni nathī. śrāddhakarma karavāthī āpaṇī ātmika unnati to thāya cheja. kāraṇa ke
śraddhā, kṛtajñatā, āstikayatā, ā ātmika ( spiritual ) bhāva
che. śrāddha karavāthī eno abhyāsa ( Exercise ) thāya che. śrāddha,
śraddhā, āstikayatā ane kṛtajñatāne vikasita karanāra karma che.×
śraddhā ( je vijñānamaya koṣanuṃ mastaka che ) vadhavāthī āpaṇī gati
vijñānamaya koṣamāṃ thāya che. ane pahoṃcavā pahoṃcāḍavāno praśna
choḍī daie to paṇa śrāddhakarttāne to ā moṭo lābha prāpta thai
ja gayo. evuṃ nathī ke ene ekalāneja lābha thāya che. ulaṭa
ā prathāne jīvatī rākhīne potānā saṃtānane paṇa ā lābhaprāptinuṃ sādhana ane avasara e āpe che. je prakāre amārā
pūrvajoe temanā pūrvajonā śrāddha karīne amane ā prathā śikhavāḍī, evīja rīte ame śrāddha karīne āpaṇā saṃtānone ā prathā
śikhavāḍīe chīe. ā prathāne kāyama rākhavī e māne ke
ātmika unnatinā eka sādhanane sthira rākhavuṃ che.
śaṃkā —tā śuṃ śrāddha na karavāthī keāī pāpa thāya che ane
karavāthī puṇya thāya che ?
samādhāna—hā śrāddha karavuṃ puṇya che ane na karavuṃ pāpa che.
17.6.14
amārī samajamāṃ e karma puṇya che, jenāthī kartā tathā anyane
ātmika unnatimāṃ sahāya maḻe, ane e karma pāpa che, je
karavāthī kartā tathā anya paṇa ā prakāranī sahāyathī vaṃcita rahe.
ame prathama darśāvyuṃ ke ā prathā jarūra ātmonnatinuṃ sādhana che,
eṭale e karavuṃ puṇya che, ane e na karavuṃ, ā prathāne nābūda
karavī, athavā ā uttama.prathāthī anyane vaṃcita rākhavā e pāpa che.
ā badhī gahana vātone cheḍīne jo āpaṇe sādhāraṇa tathā
sāmājika dṛṣṭithī paṇa joīe teā ā prathā ati uttama jaṇāya
che. e dvārā kartānā haste dāna, svārthatyāga, ātmasaṃyama,
pitṛbhakti, iṣṭamitro sāthe lenadeṇa, prema ane saṃgaṭhana (sāmīpya)
thavāmāṃ teā keāine śaṃkā nathī. jyāre ā prathā āṭalī uttama ane
lābhadāyaka che, teā amane samajātuṃ nathī, ke śā māṭe āja bhāi
enī pāchaḻa paḍyā che.
śaṃkā—lokeā śrāddhanī prathāmāṃ viśvāsa nathī karatā ane
potānā mṛta pitṛonā śrāddha nathī karatā, teā śuṃ temanā pitṛone kaṃī kaṣṭa uṭhāvavuṃ paḍatuṃ haśe ?
samādhāna—hā, je pramāṇe eka musāpharane ekalā asahāya
potānī yātrā, musībatone ukelatā, nivāratā, pūrī karavī paḍe che,
eja pramāṇe jemanā śrāddha nathī thatāṃ te pitṛone karavuṃ paḍe che,
pharaka phakta eṭaloja che, ke asahāyya purūṣane paṃdara divasa lāge
ane musībato paṇa sahevī paḍe, to sahāyatāvāḻāne divasa ochā
lāge ane te ārāmathī jāya.
e paṇa yāda rākhavānuṃ che ke evī koi sabhya jāti nathī,
jene potānā mṛta pitṛo tarapha kaṃī paṇa śraddhā na hoya. kāraṇa
ke e svābhāvika niyama che ke mṛtyu pachī kevaḻa e manuṣyanā
17.6.15
saṃbaṃdhīo ane iṣṭamitronīja nahi paraṃtu enā śatruonī paṇa
enāmāṃ śraddhā vadhī jāya che. koi paṇa sabhya purūṣa potānā śatrune paṇa
kharāba rīte yāda nathī karato, balke āṃdara ane māna darśāve che
kāraṇa ke enī e vivaśa daśā nirakhīne śatrunuṃ paṇa hṛdaya dravī
jāya che. e paṇa evā samaye enā guṇa ja yāda kare che, doṣa
enī dṛṣṭithī dūra khasī jāya che. sārāṃśa e che ke ā śraddhāno
bhāva sarva sabhya jātiomāṃ koi ne koi rūpamāṃ āpaṇane
maḻe che; ane e śraddhāthī prabhāvita thaīne mṛta pitṛonā
kalyāṇa māṭe garībone bhojana āpe che. emanā nāma
upara dānapuṇya kare che, suṃdara suṃdara kabaro banāve che, parvata
upara pagathīyāṃ kare che, emanā guṇagāna e kabaro upara lakhāve
che, emanā nāma upara kūvā, taḻāva, bāgabagīcā, maṃdira, sadāvrata, skula, kaૉleja ādi sthāpana kare che. ā paṇa eka prakāranuṃ
śrāddha che. paraṃtu ā prathā śraddhā, vidyā ane upaniṣadnī samajapūrvaka ārya-hinduomāṃ vaijñānika rūpathī pracalita che, saṃbhava che
ke bījāoe āpaṇī dekhādekhīthī ā bhāva grahaṇa karyo hoya.
e paṇa dhyānamāṃ rākhavānuṃ ke śrāddhakarmamāṃ je kriyāviśeṣa
karavāmāṃ āve che, te gauṇa che, mukhya nathī. mukhya to tīvra
mānasika bhāvanāja che. je anya jātionā śrāddha karmamāṃ ā
tīvra bhāvanā sthita hāya teā te kharekharaja śrāddha che. cāhe bhale
teo ene śrāddha na kahe.
śrāddhanuṃ bīju aṃ'ga tarpaṇa che. pratidina prātaḥ saṃdhyāpāsanā
paścāta tarpaṇa karavāmāṃ āve che. jala, tala, puṣpane peātānī
aṃjalimāṃ laine, divya pitṛo tathā peātānā pitṛonā nāma
17.6.16
laīne, arpaṇa karavāmāṃ āve che ane evī bhāvanā karavāmāṃ
āve che ke e pitṛo sadā tṛpta rahe. arthāt amārūṃ e
kartavya che ke ame sadā evā evā kāma karatā rahīe, jethī ā
pitṛlāka amārā upara sadā prasanna rahe. ā amārūṃ arpaṇa
kareluṃ jaladīthī emane tṛpta kare. ā eka prakāranā saṃkalpa
athavā bhāvanā che, je pratidina pratyeka hindunuṃ kartavya che.
ghaṇā bhāīo hasaśe ke eka camacībhara pāṇī je ahīṃja
rahī jāya che, te pitṛone kevī rīte tṛpta karī śake. teo ā
rahasyane vāstavamāṃ samajatā nathī. sthūla jagata ane sūkṣma
jagatamāṃ eja teā taphāvata che. je sattā eka sthūla padārthamāṃ
hāya che, enāthī hajāro gaṇī sattā enā sūkṣma aṃśamāṃ hāya che.
relve enjīnamāṃ je jaḻa heāya che e jaḻanī sahāyathī relagāḍīne
calāvavā prayatna thāya teā relagāḍī eka pagaluṃ paṇa nahi cāle.
paraṃtu jyāre e pāṇīnuṃ sūkṣmarūpa bāṣpa ( varāḻa ) thatāṃ, emāṃ
eṭalī śakti āve che ke te ākhī gāḍīne vegapūrvaka āgaḻa
kheṃce che. eṭale sūkṣma sṛṣṭinā niyama ā sthūla sṛṣṭinā niyamothī
nirāḻā che. hā, ā eka niyama āpaṇe pratyakṣa joīṃe chīe ke,
jeṭaluṃ svarūpa sūkṣma, teṭalīja adhika śakti emāṃ hāya che.
e paṇa dhyānamāṃ rahe ke jaḻa ādi padārtha je devatā
athavā pitṛone arpaṇa karavāmāṃ āve che, te kevaḻa pratīkamātra
che. sādhāraṇa rīte sthūla jagatamāṃ vyavahāra karanāra manuṣya sthūla
padārthanī sahāya vinā koi karma nathī karī śakato, eṭale arpaṇanī
sādhanāmāṃ ā sthūla padārthono prayoga karavāmāṃ āve che. bākī
arpaṇa to mananī bhāvanānuṃ karavānuṃ che. ˣ
17.6.17
ā uparāṃta jaḻa, puṣpa, tanna ( anna ) ā vastuo sarva
padārthonā rasa ke sārarūpa che. sarva padārtha enā āśrayathī bane
che. jemake upaniṣad kahe che—
eṣāṃ vai bhūtānāṃ pṛthivī rasaḥ, pṛthivyāḥ āpaḥ,
apāmoṣadhayaḥ | oṣadhīnāṃ puṣpāṇi | puṣpāṇāṃ phalāni
phalānāṃ puruṣaḥ | ityādi.
devatā athavā pitṛ ādi sūkṣma jagatavāsī sthūla padārthone
khātā pītā nathī. teo e padārthonā amṛtāṃśane nirakhīneja
tṛpta thai jāya che. jemake—
na vai devā aśnanti na pivanti etadevāmṛtaṃ
dṛṣṭvā tṛpyanti || ( chāṃ. 3