Vedasandesha 7
Vedasandeśa 7
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.81 — 3 parts
7.1
0—1
7.39
(15) ya etaṃ devamekavṛtaṃ veda
7.40
0—2
kaṭhinatā to bhakti-niṣṭhākī prāptimeṃ hai | manuṣya vācika taurapara
sahasraśaḥ yahī kahatā hai ki īśvara eka hai | para isake jīvanameṃ
usakī nahīṃ, varan anya avāntara devatāoṃkī prabhutā pāī jātī
anurūpa padārtha dina rāta nācate rahate haiṃ | vahī usake sirapara
bhūtakī taraha savāra rahate haiṃ | unhīṃke use svapna āte haiṃ
kabhī ugra raṇacaṇḍīkā svāṃga bharatā hai to kabhī ati dīna,
hīna, anātha banā phiratā hai | saca hai, saca hai, saccī īśvarabhakti kevala īśvara-bhakti, viśuddha, eka akhaṇḍa tattvakī bhakti
dhāraṇāko siddha karo| tabhī kalyāṇa hogā, nahīṃ to sādhāraṇa,
laukika bhakti eka viśeṣa vikāsakāriṇī na hosakegī | eka
īśvarako apanā mālika, apanā dhyeya, apanā pūjya samajho| ekase
pyāro ! agale mantroṃko ina bhāvoṃse bharā huā samajho | dekho,
ekeśvaravādako kitanā māṃjhā hai| kitanā parimārjita karake bhaktajanoṃke
hṛdayoṃse kāma, lobha tathā mohake bhrānti-devatāoṃke sātha anya
(16) na dvitīyo na tṛtīyaścaturtho nāpyucyate
7.41
0—3
(17) na pañcamo na ṣaṣṭhaḥ saptamo nāpyucyate
7.42
0—4
(18) nāṣṭamo na navamo daśamo nāpyucyate
7.43
0—5
(19) sa sarvasmai vi paśyati yacca prāṇati yacca na
7.44
0--6
(20) tamidaṃ nigataṃ sahaḥ sa eṣa eka ekavṛdeka eva
7.45
0--7
(21) sarve asmin devā ekavṛtto bhavanti
7.46
0-8
(22) brahma ca tapaśca kīrtiśca yaśaścāmbhaśca
nabhaśca brāhmaṇavarcasaṃ cānnaṃ cānnādyaṃ ca
7.47
0-1
(23) bhūtaṃ ca bhavyaṃ ca śraddhā ca ruciśca svargaśca
svadhā ca
7.48
0-2
(24) ya etaṃ devamekavṛtaṃ veda
7.49
0-3
(25) sa eva mṛtyuḥ so'mṛtaṃ so'bhvaṃ sa rakṣaḥ
7.50
0-4
(26) sa rudro vasuvanirvasudeye namovāke vaṣaṭkāro'nu saṃhitaḥ
7.51
0—5
(27) tasyeme sarve yātava upa praśiṣamāsate
7.52
0-6
(28) tasyāmū sarvā nakṣatrā vaśe candramasā saha
7.53
0—7
(29) sa vā ahno'jāyata tasmādaharajāyata
7.54
0—1
(30) sa vai rātryā ajāyata tasmādvū rātrigjāyata
7.32
ṭha-2
(31) sa vā antarikṣādajāyata tasmādantarikṣamajāyata
7.56
0—3
(32) sa vai vāyorajāyata tasmādva vāyurajāyata
7.57
0-4
(33) sa vai divo'jāyata tasmādva dyauradhyajāyata
7.58
0-5
(44) sa vai digbhyo'jāyata tasmādva diśo'jāyanta
7.59
0--6
(35) sa vai bhūmerajāyata tasmādbhū bhūmirajāyata
7.60
0-7
(36) sa vā agnerajāyata tasmādagnirajāyata
7.61
0-8
(37) sa vā addbhyo'jāyata tasmādāpo'jāyanta
7.62
0-9
(38) sa vā ṛgbhyo'jāyata tasmādṛco'jāyanta
7.63
0-10
(39) sa vai yajñādajāyata tasmādva yajño'jāyata
7.64
0—11
(40) sa yajñastasya yajñaḥ sa yajñasya śiraskṛtam
7.65
0—12
(41) sa stanayati sa vi dyotate sa u aśmānamasyati
7.66
0-13
(42) pāpāya vā bhadrāya vā purupāya surāya vā
7.67
0—14
(43) yadvā kṛṇoṣyoṣadhīryadvā varṣasi bhadrayā yadvā
janyamavīvṛdhaḥ
7.68
0--15
(44) tāvāṃste maghavan mahimopo te tanvaḥ śatam
7.69
0--16
(45) upo te baddhe baddhāni yadi vāsi nyarbudam
7.70
0–17
(46) bhūyāninindro namurād bhūyānindrāsi mṛtyubhyaḥ
7.71
0—1
(47) bhūyānarātyāḥ śacyāḥ patistvamindrāsi vibhūḥ
prabhūriti tvopāsmahe vayam
7.72
0—2
(48) namaste astu paśyata paśya mā paśyata
7.73
0-3
(49) annādyena yaśasā tejasā brahmavarcasena
7.74
0-4
(50) ambho amo mahaḥ saha iti tvopāsmahe vayam
7.75
0--5
(51) ambho aruṇaṃ rajataṃ rajaḥ saha iti tvopāsmahe
vayam
7.76
0—6
(52) uruḥ pṛthuḥ subhūrbhuva iti tvopāsmahe vayam
7.77
0—1
(53) prathò varo vyaco loka iti tvopāsmahe vayam
7.78
0-2
(54) bhavadvasuridvasuḥ saṃyadvasurāyadvasuriti tvopāsmahe vayam
7.79
0-3
(55) namaste astu paśyata paśya mā paśyata
7.80
0-4
(56) annādyena yaśasā tejasā brāhmaṇavarcasena
7.81.1
0-5
aṣṭama khaṇḍa
eka akhaṇḍa parama jyoti
mahā0—pyāre vedabhakto, kalakā prakaraṇa bahuta laṃbā thā | kaī
vāra icchā to paidā huī, para maiṃ āpako adhika socane aura sātha 2
manana karanekā avasara na desakā | yadi koī viśeṣa bāta āpa
samādhāna karanekā prayatna karū ṃgā
satya0—bhagavan, āpane kala to eka prakārase vaidika ekeśvaravādako himācalake śikharapara pratiṣṭhita karake dikhā diyā
ārambha 2 meṃ kaī sunī sunāī bāteṃ cittako ḍāṃvā-ḍola avaśya
karatī thīṃ, para śanaiḥ 2 āpako kṛpāse pūrṇa santoṣa hogayā hai| aba
devatāoṃkī upāsanā nahīṃ sikhātā | usameṃ kevala bhautika arthāt
usīkī mahimā hai | ananta loka, lokāntaroṃmeṃ usīkī mahimā hai
bhagavan, āpakā koṭiśaḥ dhanyavāda hai | aba maiṃne vaidika bhaktivādake
indrādike bhautika svarūpako ādhidaivika jyotimeṃ aura use eka,
avibhakta parama jyotimeṃ līna hotā huā dekhane lagā hūṃ | merī
pahilese hī mūrttipūjā tathā anya sahasroṃ prakārake devī-devatāoṃkī
yogasiddha, jñānasiddha, anubhavasiddha mahāpuruṣoṃne vedādi śāstroṃmeṃ
to inase bhinna, inase ūpara, vilakṣaṇa, ānandaprada, nirmala,
ādhidaivika tathā ādhyātmika brahmāṇḍoṃko parama ekatāmeṃ paripakva
prasādase maiṃ kṛtakṛtya horahā hūṃ
vastu0-mahārāja, aba to yahī jāna par̤atā hai ki saba vastuoṃkā
mahāṃ0—beṭo, āpane mere bhāvako bhalī bhāṃti jānā hai| isase
eka, jyotikā parama darśana aura sākṣātkāra ādhyātmika hī honā
hogī, tabhī śāstrīya mārgase paricaya rahegā | para hama loga prāyaḥ
bar̤ī kaṭhina hai| apāra, saṃsārake sāgarameṃ bhayānaka lahareṃ dina rāta
7.81.2
ṭhāṭeṃ māra rahī haiṃ| jīvanakī jīrṇa naukāko unapara sāvadhāna
sadupadeśaka isī kinārepara khar̤e hokara kucha 2 mārgakā iśārā
hamase pūrva asaṃkhya satpuruṣoṃne apane puruṣārthakī jāgṛta-rekhāko
itihāsa-talapara pratiṣṭhita karake, pīche āne vāle yātriyoṃkeliye,
eka cirasthāyī, patha-pradarśaka, jyoti-stambhako khar̤ākara diyā hai
hama jānate haiṃ ki unakī antima siddhi bāharake paṭa dekara andarake
paṭa kholanese huī thī| para hama ise kyoṃkara kara pāveṃge ? veda
banda karanā na sikhākara unheṃ acchī taraha kholakara pratyeka bhautika
prakāśake kendra taka ghusate jānekī śikṣā detā hai| jitanā manuṣya
adhika tattvajña aura adhika vicāraśīla hogā, utanā hī śīghra
use ṭhīka mārgakā aura ṭhīka marmakā bodha hogā| cāhe usakī
śraddhā aneka prakārakī parīkṣāoṃke pīche jāgṛta hogī, para
vaha hogī asalī, satyaniṣṭhārūpī śraddhā| usake viśāla, udāra,
bhagavadbhakti sarovararūpa hṛdayameṃ cāroṃ orase viśuddha bhaktikī
dhārāeṃ ā 2 kara līna hoṃgī| alaga 2 dhārākā alaga 2 srota
hogā| kisīkā śānta, śītala pravāha hogā, to kisīkā pracaṇḍa,
śītala madhuratāko aura agni aura indrakī pracaṇḍa prakharatāko apane
eka, alakṣya, athāha bhāvameṃ līna karasakegā| pyāro, vedakā yaha
pūrvaja ṛṣiyoṃne jīvana-siddhiko prāpta kiyā| isīkā avalambana
karake hameṃ bhī nirantara, kramabaddha vikāsakī paddhatikā anusaraṇa
karanā hogā| saca hai, āye dina ānakī ānameṃ siddha puruṣa
banā sakanekā dama bharane vāle kitane hī sampradāya cale hue haiṃ
koī āṃkhoṃ, kānoṃ aura nāsikāoṃko banda karake, jihvāko
7.81.3
tāluse bhir̤ākara anāhata śabdako sunanā sikhātā hai| koī
netī, dhotī ādi kriyāoṃ, nānā prakārake āsanoṃ aura nānā
prakārake prāṇāyāmoṃkā upadeśa karatā hai| koī vītarāga
hokara anāsakta bhāvase yukta hokara karmayogakā mārga dikhātā
hai| koī jñānavān hokara eka tattvameṃ niṣṭhā rūpa jñānamārgakī
praśaṃsā karatā hai| koī nānā prakārake japa, tapa, homa yajñādi
'rāma' nāmake gānakī turī bajātā hai| koī mālā, kaṇṭhī detā hai,
koī tilaka, chāpa lagātā hai| kahāṃ taka gināveṃ? ina mārgoṃ kā
nīti tathā dṛṣṭivandhake ādhārakī eka taraha avahelanā karate haiṃ
ye ekadama antima sīr̤hīpara chalāṃga lagavākara car̤hānā cāhate haiṃ
dhaṃsa jātā hai| kitane hī niraparādha loga bhayaṃkara bīmāriyoṃke
śikāra huye 2 dekhe jāte haiṃ| abhimāna, ahaṃkāra, dambha, kapaṭa,
asahiṣṇutā ādi mānasika vikāroṃko to yahāṃ upajāū bhūmi
milatī hai| mujhe veda bhagavānkā bhakti-mārga bar̤ā sarala pratīta
sūkṣma tattvakā pratibodha hone lagegā| acchā to, āpa sadāśivajī, kucha pūchiyegā kyā?
sadā0-mahārāja, merī santuṣṭi hocukī hai| kevala eka
jijñāsā śeṣa raha rahī hai| yadi veda bhagavān akhaṇḍa,eka jyotiko
bhautika saṃketoṃse jur̤e huye nāmoṃko chor̤akara, nāma aura rūpase
batāī huī prakriyāke ādhārapara ina bhautika devatāoṃse eka parama
tattvakā hī tātparyārtha grahaṇa honā cāhiye| para yadi vedakā koī
āpakī bar̤ī kṛpā samajhūṃgā
samayānusāra hai| aba to paramparā dvārā jisa tattvakā bodha huā
(1) yeta āsīd bhūmiḥ pūrvā yāmaddhāttaya idviduḥ
yo vai tāṃ vidyānnāmathā sa manyeta purāṇavit
7.7
atha0 11|8
7.82
(2) kuta indraḥ kutaḥ somaḥ kuto agnirajāyata
kutastvaṣṭā samabhavat kuto dhātājāyata
7.83
0—8
(3) indrādindraḥ somāt somo agneragnirajāyata
tvaṣṭā ha jajñe tvaṣṭurdhāturdhātājāyata
7.84
0—9
pyāro, yahāṃ ādhibhautikase ādhyātmikake saṃkramakā vaidika
pāī jānevālī mahimāko unake andara basanevāle paramapuruṣakī
rahā, hāṃ unake jīvanarūpa bhagavānkā usa 2 nāma dvārā upasthāna
hogā | aba vaha cupa hogā, para usake hṛdayameṃ alakṣya arthakā
athāha sāgara ṭhāṭheṃ māra rahā hogā | usase koī pūchegā, to
vaha kyā batāvegā ? basa, itanā hī jitanā ki vedane iśārā kara
diyā hai| jaba saba nāmoṃkī vyākhyā kara cukegā, to kaha degā ki
'vastutaḥ' saba nāma tathā rūpa usameṃ haiṃ, usīke dvārā haiṃ, usake haiṃ,
na samajheṃge| koī use pāgala kahegā aura koī vedake anusāra use
'purāṇavit' kahegā
satya0-mahārāja, kaī logoṃkā vicāra hai ki atharvaveda
akhaṇḍa tattvakā koī iśārā pāyā jātā hai?
mahā0-hāṃ, suniye| pahile artha kahakara bhāva-vyākhyā
pīche karūṃgā
(4) catuṣkapardā yuvatiḥ supeśā ghṛtapratīkā vayunāni
vaste| tasyāṃ suparṇā vṛṣaṇā niṣedaturyatra devā dadhire bhāgadheyam
7.3
ṛ0 10|114
7.85
(5) ekaḥ suparṇaḥ sa samudramā viveśa sa idaṃ viśvaṃ
bhuvanaṃ vi caṣṭe| taṃ pākena manasāpaśyamantitastaṃ mātā reliha
sa u reliha mātaram
7.86
ṛ0 -4
(6) suparṇaṃ viprāḥ kavayo vacobhirekaṃ santaṃ bahudhā
kalpayanti | chandāṃsi ca dadhato adhvareṣu grahāntsomasya
mimate dvādaśa
7.87
0—5
(7) sahasradhā pañcadaśānyuqthā yāvad dyāvāpṛthivī
tāvadittat | sahasradhā mahimānaḥ sahasraṃ yāvad brahma viṣṭhitaṃ
tāvati vāk
7.88
0—8
ina cāra mantroṃmeṃ sṛṣṭividyā tathā bhagavat-svarūpake viṣayameṃ
ati gūḍha saṃketa pāye jāte haiṃ | aba maiṃ unheṃ kramase kahatā hūm̐
saṃsāra māyākī ādhārabhūta, mūlaprakṛti hī hogī | usīmeṃ ādhibhautika devatāgaṇa, sūrya, candrādi apane 2 bhāgako prāpta kararahe haiṃ
usī eka pradhānakāraṇake pariṇāma viśeṣa bhāṃti 2 ke divya rūpoṃmeṃ
prakāśamāna horahe haiṃ | usīmeṃ ādhyātmika devatāgaṇa, netrādi jñānendriya, hātha ādi karmeṃndriya, prāṇādi mukhyaprāṇa tathā mana, buddhi
ādi antaḥkaraṇa apane 2 svarūpabhūta bhāgako prāpta kararahe haiṃ
pratyeka indriyakā mūla prakṛtike sātha viśeṣa pāriṇāmika tāttvika
kārya-kāraṇarūpa saṃbaṃdha hai | vahī mūla upādāna kāraṇarūpa yuvatī
cāra meḍhiyoṃ arthāt bāla-gumphoṃse subhūṣita hai | cāroṃ diśāoṃmeṃ
usake kāryoṃ kā vistāra pāyā jātā hai | jaise kisī sundarīne apane
sirake bāloṃko cāra vibhāgoṃmeṃ gūṃtha rakhā ho, vaisehī usa mūla māyāmayī śaktike taijasa, vāyavya, jalīya tathā pārthiva vibhāgoṃmeṃ
do juvāna, māno, vaśa pāe hue haiṃ | unameṃse eka 'suparṇa' arthāt
vyāpaka tattva samudrameṃ ghusarahā hai | anya aneka prakārakā kāryātmaka
bhāvase usakā darśana nirantara abhyāsaśīla manadvārā hī hosakatā
sugamatāke abhiprāyase ve usakā aneka nāmoṃ tathā prakāroṃdvārā
vācika nirūpaṇa karate haiṃ| ve nānā prakārake chandoṃdvārā bhaktirasake
pravāhako bahāte hue usīke stotra gāte haiṃ| ve somayajñoṃke
vistāradvārā usī eka, alakṣya tattvakī ārādhanā karate haiṃ
grahaṇa ho jātā hai| soma jina pātroṃmeṃ ḍālakara homā jātā hai,
ve 'graha' kahalāte haiṃ, ve 'upāṃśu, antaryāma' ādi bhedase bāraha hote haiṃ
mukhya yāgakī ora pūrā saṃketa karatā huā veda bhagavān spaṣṭarūpase
(8) yamṛtvijo bahudhā kalpayantaḥ sacetaso yajñamimaṃ
vahanti | yo anūcāno brāhmaṇo yukta āsītkā svittatra
yajamānasya saṃvit
Linked texts (5)
- Atharvaveda — Sanskrit
- Śaunakasaṃhitā — Sanskrit
- Śākala — Sanskrit
- Aṅgirasī — Sanskrit
- Vedopadeśa — Rājārāma, Sanskrit