Pramāṇa · Search · About · API

Rijvartha 9

Ṛjvarthā 9

Language
Sanskrit

Contents

9.11

āditya iti putraḥ śākapūṇeḥ | eṣagbhavati yadenamarcanti | pratyṛcaḥ
sarvāṇi bhūtāni | tasya yadanyanmantrebhyastadakṣaraṃ bhavati | raśmayo'tra
devā ucyante ya etasminnadhiniṣaṇṇā ityadhidaivatam | athādhyātmam
śarīramatra ṛgucyate yadenenārcanti | pratyṛcaḥ sarvāṇīndriyāṇi | tasya
yadavināśidharma tadakṣaraṃ bhavati | indriyāṇyatra devā ucyante yānya- 5
sminnadhiniṣaṇṇānītyātmapravādāḥ

9.12

5 akṣaraṃ na kṣarati, na kṣīyate vākṣayo bhavati | vāco'kṣa iti vā
akṣo yānasyāñjanāt | tatprakṛtītaraddharttanasāmānyāt | ityayaṃ mantrārthacintābhyūho'bhyūlhaḥ | api śrutito'pi tarkataḥ | na tu pṛthaktvena mantrā
nirvaktavyāḥ | prakaraṇaśa eva tu nirvaktavyāḥ | na hyeṣu pratyakṣamastyanṛṣeratapaso vā | pārovaryavitsu tu khalu veditṛṣu bhūyovidyaḥ praśasyo
10 bhavatītyuktaṃ purastāt | manuṣyā vā ṛṣiṣūtkrāmatsu devānabruvan | ko na
ṛṣirbhaviṣyatīti | tebhya etaṃ tarkamṛṣiṃ prāyacchan mantrārthacintābhyūhamabhyūlham | tasmādyadeva kiṃcānūcāno'bhyūhatyārṣaṃ tadbhavati

9.13

evamatra mantrārthacintābhyūho'bhyūḍhaḥ
ayam api
śrutitaḥ api tarkataḥ
na tu pṛthaktvena mantrā nirvaktavyāḥ
prakaraṇaśa eva tu nirvaktavyāḥ
na hyeṣu mantreṣu
pratyakṣam arthadarśanam asti
anṛṣeḥ atapaso
vā iti
pārovaryavitsu tu khalu veditṛṣu bhūyovidyaḥ praśasyo bhavati ityuktaṃ purastāt
ataḥ paramāgamaviśuddhaye prastauti | manuṣyā vā ṛṣiṣu utkrāmatsu devānabruvan iti
manuṣyā vā ṛṣiṣūtkrāmatsu devān“hṛ̱dā ta̱ṣṭeṣu̱ mana̍so ja̱veṣu̱ yad brā̍hma̱ṇāḥ sa̱ṃyaja̍nte̱ sakhā̍yaḥ
atrā̱haṃ tvaṃ vi ja̍hurve̱dyābhi̱roha̍brahmāṇo̱ vi ca̍rantyu tve ||”
( athemā yad dyāvo yadudaśvo vi hi sotoḥ sṛṇyeva taratsa catvāriśṛṅgā svaryantaścatvāri vāgṛco akṣara āditya ityakṣaraṃ na kṣarati hṛdā
taṣṭeṣu trayodaśa || )
iti nirukte ( uttaraṣaṭke ) trayodaśādhyāyaḥ samāptaḥ

9.13.p1

atistuti-prakaraṇaṃ samāptam

Linked texts (1)