Vaidikakosha (Madhusudana Mishra) 1
Vaidikakośa (Madhusūdana Miśra) 1
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.33 — 1 part
1.2
vedamantrastutāḥ sarvā nirdiśyante'tha devatāḥ
somapāstu trayastriṃśat trayastriṃśadasomapāḥ
1.3
ādityā vasavo rudrā viśvedevagaṇāvapi
prajāpativaṣaṭkārau vāśvinau veti somapāḥ
1.4
prayājāścānuyājāścāvayājāścetyasomapāḥ
ekādaśakrameṇaite bhūmau madhye divi sthitāḥ
1.5
athāgnirindravāyuścādityaśceti pradhānataḥ
devatāstisra evaitāḥ pṛthī-madhya-dyutvadhiṣṭhitāḥ
1.6
ādityasyādityā, rudrā indrasya, vasavo'gneḥ,
adhidevā atha maruto devaviśo rudraputrāśca
1.7
athavendrasya tu maruto, rudrāḥ somasya, vasavo'gneḥ
ādityā varuṇasya tu gaṇinaḥ sahagāmino devāḥ
1.8
draviṇodā jātavedā vaiśvānara ime'gnayaḥ
pārthivā uttaratrāpi prayogo dṛśyate kacit
1.9
dvādaśa āpriya etā, barhirdvārastanūnapādiścaḥ
īla uṣāsānaktā, svāhākṛtayo narāśaṃsaḥ
1.10
daivyā hotārā api, tisro devīrvanaspatistvaṣṭā
eṣāmabhidheyārthe matabhedo dṛśyate viduṣāma
1.11
atha sattvāni varṇyante pṛthivyāyatāni hi
aśvaḥ śakunimaṇḍūkāvatto grāvā narastutiḥ
1.12
vṛṣabho dughaṇo nadya āpa oṣadhayaḥ pituḥ
rātri-śraddhā-pṛthivyaptvāgnyāntyagnāyi cetyapi
1.13
ratha-dundubhi-hastaghna-ṣudhī-ṣu-jyā-dhanuḥ-kaśāḥ
abhīṣu-kavacādīni yuddhopakaraṇāni ca.
1.14
śunāsīrau havirdhāne musalolūkhale tathā
devī ūrjāhutī, devī joṣṭrī, ātnī ca rodasī
1.15
vipāṭchututryāvikhaṣṭhau dvandvānyanyāni yānyapi
iti ṣaṭtriṃśaduktāni stūyante yāni bhūriśaḥ
1.16
nadyo nava, suṣomā cārjīkīyā ca vitastikā
asikrī ca paruṣṇī ca śutudrī ca sarasvatī
1.17
gaṅgā ca yamunā ceti stūyante tatra tatra hi
sindhurvipāṭ vitastā ca candrabhāgā irāvatī
1.18
śatadruriti caitāsāmādito laukikābhidhāḥ
antyāstisraḥ prasiddhākhyā uktā etāstu bhṛgśaḥ
1.19
vāyurvaruṇārudrendrāḥ parjanyo'tha bṛhaspatiḥ
vāstu-kṣetra-brahma-vācāṃ patayo'pāṃnapād yamaḥ
1.20
kaḥ sarasvān viśvakarmā mitra-tākṣaryyaka manyavaḥ
dadhikrāḥ savitā tvaṣṭā vāto'gniriti madhyagāḥ
1.21
śyena-prajāpati-suparṇā-purūravo'hiviśvānarā nidhana-dhātṛ-vidhātṛ-somāḥ
ete'pi pūrvavadihāpi ca havyabhājo
veno'sunītirṛta indurime tvahavyāḥ
1.22
maruto rudrāḥ pitaro bhṛgavo'ṅgiraso'pyatharva ṛbhavaḥ syuḥ
atha ca vaśiṣṭhā āptyā etā gaṇadevatāstatra
1.23
aditiḥ saramā pṛthivī, rākā'numatiḥ kuhūḥ sinīvālī
aghnyā sarasvatī vāg, gaurī gaururvaśī yamīndrāṇī
1.24
dhenuriloṣāḥ pathyāsvastirvai rodasī, striyastvetāḥ
ete sarve devā madhyasthānā vinirdiṣṭāḥ
1.26
iti antarikṣasthā devatāḥ
atha devā dyusthānāḥ, savitā bhagasūryyapūṣaṇo viṣṇuḥ
viśvānaro'tha varuṇaḥ, keśi-vṛṣākapi-yamai-kapādasindhu 25
dadhyaṅṅatharvamanavo'tha saptaṛṣayo vasuśca nāsatyaḥ |•
dastro'pi tvaṣṭroṣā vṛṣākapāyī-saraṇyu-sūryyāśca
1.27
dhātā mitro varuṇo'ryyamā bhago'śurvivasvāṃśca
indraścāditiputrāstvaṣṭṛ savitṛ-pūṣa-viṣṇavo'pyuktāḥ
1.28
saptarṣayo'tha devā viśvedevāśca sādhyadevāśca
dyusthānānāṃ saṃjñāḥ prāṇānāṃ vāthaṃ raśmīnām
1.26-2
agniścendraścādityaraśmayo vāsavāḥ kathitāḥ
indrāṇīvaruṇānyagnāyyādyā devapatnyaḥ syuḥ
1.30
agnirvaruṇa āditsa indra ādityaraśmayaḥ
yajñaḥ somo'śvinau vācaścetyatistutayo matāḥ
1.31
pitaraḥ prāyaśo'tharva-ṛbhubhṛgvāṅgirogaṇāḥ
āpyā nāmarṣayastredhā ekataśca dvitāstritāḥ
1.32
keśinaḥ kathitā agnivāyuḥ sūryya iti trayaḥ
prajāpataya uddiṣṭāḥ sūryyasaṃvatsarādayaḥ
1.33
bhāratīḍāsarasvatyastisro devya udāhṛtāḥ
divi bhuvyantarikṣe ca krameṇa nivasanti yāḥ
1.33.p1
iti diviṣṭhā devatāḥ || iti daivatavargaḥ 1