Pramāṇa · Search · About · API

Vaidikakosha (Madhusudana Mishra) 2

Vaidikakośa (Madhusūdana Miśra) 2

Language
Sanskrit

Contents

2.1

divyavargaḥ 2
dyāvāpṛthivyosvadhe purandhī dhiṣaṇe rodasī sadasī mahī
ahī gabhīre gambhīre oṇyo camūāvathāditī

2.2

ambhasī nabhasī kṣoṇī sadmanī bahule api
urvī pṛthvī ca rajasī pātrau ghṛtavatī api

2.3

dūre ante apāre ca bṛhatī rodhasī api
naptrau dyāvāpṛthivyostu nāmānyetāni santi hi

2.4

pṛthvībhūrbhūmiravaniḥ pūṣā mātargotrā'ditiḥ kṣitiḥ
kṣoṇiḥ kṣāmā mahī pṛthvī gaurilā nirṛtī ripaḥ

2.5

urvī gmā jmā tmā kṣmā ttā pṛthivyā abhidhā imāḥ
hiraṇyam—
hema candramayo rukmaṃ hiraṇyamamṛtaṃ marut

2.6

lohaṃ peśo jātarūpaṃ kanakaṃ bharmma kāñcanam
kṛśanaṃ datramityetā hiraṇyasyābhidhā matāḥ

2.7

antarikṣam-viyadambaramākāśaṃ vyoma puṣkaramadhvaram
bhūḥ svayambhūḥ pṛthivyāpo'ntarikṣaṃ dhanvabarhiṣī

2.10

adhvā samudraḥ magaro'ntarīkṣasyābhidhā imāḥ
kiraṇāḥkheḍhā tu kiraṇā gāvo raśmayo'bhīṣavo vanam
gabhastayo dīdhitayaḥ sādhyā usrā marīcipāḥ

2.11

suparṇāḥ saptaṛṣayo mayūkhā vasavo'ndhuṣu

2.6-2

diśaḥ—
haritaḥ kakubhaḥ kāṣṭhā āśā vyomoparā diśaḥ
ātā āśā diśāmāruyā etāḥ prāyeṇa bhūmani

2.12

dinam—
bhānurgharmo ghṛṇo ghraṃso vāsaraṃ svasarāṇi ca
vastordinaṃ divā dyudyaurdyavidyavi dinedine

2.13

uṣāḥ—
ahanā dyotanā śvetyā vājinī vājinīvatī
odatī bhāsvatī sumnāvarī citrā maghā'rjunī

2.14

vibhāvarī sūnarī ca sūnṛtā sūnṛtāvatī
sūnṛtāvaryyaruṣī syādaruṣītyuṣaso'bhidhāḥ

2.15

rātriḥ—
naktā'ktuḥ śarvarī śyāvī śokī mokī himā rajaḥ
payaḥ payasvatī yastrī tamo'siknī tamasvatī

2.16

doṣormmyādha udhā ramyā ghṛtācī śiriṇā kṣapā
yamyā namyeti nāmāni rātryā iti vibhāvaya

2.17

meghaḥ—
adrirgotro girirgrāvā parvato'śmā brajo balaḥ
abhraṃ valāhako megho varāhaḥ śambaraścaruḥ

2.19

rauhiṇo raivato vṛtraḥ phaligādyaparopalaḥ
vṛṣandharasuraḥ kośaśramaso dṛtirodanaḥ

2.20

valiśānaḥ purubhojā ṛkṣo meghābhidhā imāḥ

2.21

jalamidaṃ jalaṃ jalāpaṃ vārvāri tejaḥ svadhā vanam
gabhīraṃ gambharaṃ śuklaṃ kṛpīṭaṃ gahanaṃ vapuḥ

2.22

vyaṃ toyaṃ śambaraṃ sat pavitramamṛtaṃ ghṛtam
abhramambu haviḥ pūrṇaṃ sarvaṃ sarpirapo'kṣitam

2.23

nāmānnaṃ barhirīmāpa induīema maho mahat
straḥsargāḥ sadma sadanaṃ sukhaṃ kṣatraṃ śubhaṃ yaśaḥ

2.24

bhaviṣyad bhuvanaṃ bhūtamṛtaṃ satyaṃ rayiḥ prayaḥ
rasaḥ saraḥ saho vyoma yādurojo yahaḥ śavaḥ

2.25

tugnyā satīnaṃ sarṇīkaṃ svatīkaṃ bheṣajaṃ kṣapaḥ
śrāvayā akṣaraṃ srotastṛptirjāmyāyudhānyahiḥ

2.26

sutnema dharuṇaṃ janma kṣīraṃ nīraṃ busaṃ viṣama
vṛṣūkaṃ barburaṃ retaḥ purīṣaṃ pippalaṃ madhu

2.27

kaśaḥ kabandhaṃ salilaṃ dhasmanvadudakaṃ sirā
kṣodaḥkṣadma nabho'mbho'rṇā aravindvāni jāmitrat

2.28

ṛtasya yoniryoniḥ kaṃ jalanāmāni bhāvaya
nadī-yavyā avanayaḥ sīrāḥ srotyāḥkhā dhunayo'sruvaḥ

2.26-2

enyo rujānā haritaḥ sarito rohito'jirāḥ
svādo arṇā rodhacakrā urvyo vardhyaśca sasrutaḥ

2.30

nabhanyā vattyā vadhvaḥ kulyā arṇāśca sindhavaḥ
hiraṇyavarṇāḥ pārvatya irāvatyaśca mātaraḥ

2.31

harasvatyastarasvatyaḥ sarasvatyaḥ sravantikāḥ
ūrjasvatyaḥ payasvatyo rodhasvatyaśca nimnagāḥ

2.32

bhāsvatyo nadya ityevaṃ nadīnāmāni bhāvayet
aśvāḥ-atyo vājī hayaḥ saptiruccaiḥśravaso'ruṇaḥ

2.33

dadhikrāvā dadhikrāśca daurgaha-bradhna-bahvayaḥ
tārkṣyo māṃcatva āśūśca paidra etagva etaśaḥ

2.34

aśvāḥ suparṇā haṃsāsaḥ śyenāso'vyathayo naraḥ
hyāryyāḥ pataṅgā ityete sāmānyenāśvavācinaḥ

2.35

pūṣṇo'jāḥ, savituḥ śyāvāḥ, viśvarūpā bṛhaspateḥ,
aśvino rāsabhadvandvaṃ, pṛṣatyo marutāmapi,

2.36

harī indrasya, haritastvadityānāmathoṣaṣāma
gāvo'ruṇayo'tha niyuto vāyorvahestu rohitaḥ

2.36.p1

iti divyavargaḥ