<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.142 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Auxiliary Sciences of the Veda](https://indike.org/pramana/in.vedanga) › [Etymology and Vedic lexicon](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta) › [Nirukta](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska) › [Rijvartha (Niruktavritti)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga) › 142

# Yāska's Nirukta 142

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 142

- **Language:** Sanskrit

### [142.2](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.142.2)

“ilībiśaḥ(85)” = ityetadekapadmanavagatam | “ilābilaśayaḥ”-ityavagamaḥ | ‘meghaḥ’ abhidheyaḥ, sa hi ilāhetorudakasya ātmīyāni nirgamanavilāni saṃrudhya śete, tasyaiva vā bileṣu ilāheturudakaṃ śete iti ilībiśaḥ || “nyāvidhyadilībiśa̍sya dṛha̱ḷā viśṛ̍ṅgiṇama̱bhina̱cchuṣṇa̱mindra̍ḥ | yāva̱ttaro̍ maghava̱nyāva̱dojo̱ vajre̍ṇa̱ śatru̍mavadhīḥ pṛta̱nyum || (ṛ0 sa0 1, 3, 3, 2)”-iti || hiraṇyastūpasyārṣam | aindrī | triṣṭup | gosavavivadhayorniṣkevalye śasyate | “nyāvidhyat” “niravidhyat” niratāḍayat, “ilībiśasya” “ilābilaśayasya” meghasya  
“dṛḷhā” “dṛḍhāni” durbhedyāni udakasaṃrodhakṣamāṇi sthānāni | na ca kevalametāḍayadeva, kiṃ tarhi ? “viśṛṅgiṇam abhinat” śṛṅgiṇaṃ śikharavantaṃ dīptimantaṃ vā vidyudbhiḥ, “śuṣṇaṃ” balavantaṃ megham, “indraḥ” evaṃ stūyamānaḥ pratyakṣībhūtaḥ || pratyakṣakṛtaḥ uttaro'rddharcaḥ | he ‘maghavan !’ ‘yāvattaraḥ’ yāvadvalametasmin meghe'sti tāvadenaṃ jahi | ‘yāvat’ ca tava vyathanasamartham ‘ojaḥ’ balamasti, yā te śaktiḥ, tayainaṃ ‘vajreṇa’ ‘śatruṃ śātayitavyam ‘avadhīḥ’ jahītyarthaḥ | ‘pṛtnyum’ pṛtanāmicchantam || evamatra “ilī’viṃśaḥ = meghaḥ” śabdasārūpyādarthāvirodhācca |  
6 |  
19 |

## Linked texts (1)

- [Nirukta](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.6.19) — Yāska, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.142](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.142) · Pramāṇa
