Yāska's Nirukta 193
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 193
- Language
- Sanskrit
193.1
"dvāraḥ(7)"-iti nirvaktavyam | "yajñe gṛhadvāra iti kātthakyaḥ" | tāḥ punaretāḥ "javatervā" jabanti hi tābhiḥ | "dravatervā" | dhātvanyatvamathaikatvam | "vārayatervā" vāraṇīyā hi dvārādeva nivāryante |
8 |
10 |
"tāsām" "eṣā" prādhānyastutiḥ "bhavati"- ||
193.2
"vyaca̍svatīḥ0 ( ṛ0 saṃ0 8, 6, 8, 5 )"-iti || yā etāḥ vividhenāñcanena gamanena yujyante 'vyacasvatīḥ' tāḥ | ki kurvantu ? "urviyā" urutvena mahattvena "viśrayantām" viśriyantām | kasmai ? "patibhyaḥ na janayaḥ" "patibhya iva jāyāḥ" yathā patibhyo jāyā "ūrū maithune dharme" vivṛṇvati "śuśobhiṣamāṇāḥ" śobhayitumicchamānāḥ praharṣān, eva viśrayantām | idānīmuttaro'rddharcaḥ pratyakṣakṛtaḥ-yāḥ yūyaṃ vyañcanavatyaḥ evaṃ viśrayadhve, tato bravī1mi-he "devyaḥ" dānakriyāhetubhūtāḥ ! "dvāraḥ" "bṛhatyaḥ" "mahatyaḥ", "viśvam invāḥ" "viśvam" sarvam "ābhiḥ" "eti" yajñopakaraṇamiti viśvaminvāḥ, yūyamucyadhve | "devebhyaḥ" etebhyo havirdātubhyaḥ ṛtvigbhyaḥ yajamānebhya itarebhyo vā | "suprāyaṇāḥ" supragamanāḥ "bhavata"-ityetādāśāsmahe |
8 |
10 |
193.3
"agniḥ iti śākapūṇiḥ” | tatpakṣe yojanā-agnyarciṣo dvāraḥ | jabanāt, dravaṇādvā | havirvā tāmirjavati, dravati vā, vārayati [ nti ] vā rakṣaḥprabhṛtīnīti dvāraḥ | 'vyacasvatīḥ' yāḥ etāḥ vividhenāñjanena tadvatyaḥ agnyarciṣaḥ | tāḥ urutvena 'viśrayantām' | katham ? "patibhya iva jāyāḥ" ūrū maithune dharme śobhayitumicchamānāḥ | yā yūyaṃ vividhenāñjanena tadvatyaḥ, yāścaivaṃ viśrayadhve, tato bravīmi | he "devyaḥ” “bṛhatyaḥ” "viśvaminvāḥ” sarve haviryābhirjavati, tā yūyamasya haviṣaḥ 'suprāyaṇāḥ' supragamanāḥ 'bhavata' iti |
8 |
10 |
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit