<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.211 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Auxiliary Sciences of the Veda](https://indike.org/pramana/in.vedanga) › [Etymology and Vedic lexicon](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta) › [Nirukta](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska) › [Rijvartha (Niruktavritti)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga) › 211

# Yāska's Nirukta 211

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 211

- **Language:** Sanskrit

### [211.1](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.211.1)

"yacciddhi̱ tvaṃ gṛ̱he gṛ̍ha̱0 (ṛ0 saṃ0 1, 2, 25, 5)"-iti | śa‍unaḥśepasyārṣam | "āyujī vājasātamā"---iti ca | somābhiṣave viniyogaḥ | abhimantrya copadadhīyate abhicayane | he "ulūkhalaka !" "yujyase" | yadyapi tvam annasaṃskārārthaṃ "gṛhe gṛhe" yujyase, tathāpi tvam "iha" eva asmadgṛhe "dyumattamaṃ" | dīptimattamam gambhīram annairbahubhiḥ saṃskriyamāṇaiḥ śabdaṃ "vada" | katham ! "jayatāmiva dundubhiḥ" ye hi jayanti, teṣāmetadeva jayasya pūrvarūpaṃ bhavati gambhīrasvaro dundubhiḥ, ye punarjīyante, teṣāṃ rūkṣasvaraṃ iti |  
9 |  
21 |

### [211.2](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.211.2)

“ulūkhalam(16)”–ityetat padam| tat kasmāt ? taddhi urukaratvāt “urukaram” vahvannam karoti, uruśabdāt pūrvapadam, karoteruttarapadam | “urkuraṃ vā” ūrkśabdāt pūrvapadam, karoterevottarapadam, ūrja eva hi karaṇārthaṃ tadutpadyate | “ūrdhvakhaṃ vā” ūrdhvaśabdāt pūrvapadam, khaśabdāduttarapadam, ūrdhvameva hi tasya khātaṃ bhavati | athavā ‘uru me kuru-ityabravīt tadulūkhalamabhavat’ | tat kila kriyamāṇam uru me khaṃ kurvityabravīdiva, tathāguṇayuktatvāt tasya | tadulūkhalamabhavat brāhmaṇamapi ca bhavati'urukaraṃ vai tattadulūkhalamityācakṣate'parokṣeṇa” uru karotītyurukarametat pratyakṣam-  
vyavahitaguṇavidhānam | tat punaretat rekorvyatyayena vyavahitaguṇamucyate ulūkhalamiti |  
9 |  
20 |  
"tasya" "eṣā" stutiḥ "bhavati"-||

## Linked texts (1)

- [Nirukta](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.9.21) — Yāska, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.211](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.211) · Pramāṇa
