Yāska's Nirukta 222
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 222
- Language
- Sanskrit
222.1
"śraddhayāgniḥ samiddhyate0 (ṛ0 saṃ0 8, 8, 9, 1)"- iti || śraddhāyāḥ kāmāyanyā ārṣam| ya eva "agniḥ" "śraddhayā" upetaḥ, śraddhayaivāstikyabuddhimālambya 'samiddhyate" karmaṇi, sa eva "sādhu" śobhanaṃ samiddhyate, itaro hi samiddho'pyasamiddha eva, aśraddhāsamiddhāgnikarmaṇaḥ phalābhāvāt | evameva "śraddhayā hūyate haviḥ” yade śraddhayā hūyate haviḥ, tadeva "sādhu hūyate” anyasyāphalatvāt, uktaṃ ca-'nāśraddadhānāya havirjuṣanti devāḥ”-iti | evaṃ cet-"śraddhāṃ bhagasya mūrddhani vacasā veda yāmasi"| bhagasya bhāgadheyasya dharmasya mūrddhani pradhānāṅge mūrddhā śiraḥ, pradhānamidamaṅgaṃ dharmasya yā śraddhā, tadabhāve dharmābhāvāt | api ca "vacasā" eva "vacanena" eva mantragatena-"aśraddhāmanṛte dadhācchraddhāṃ satye prajāpatiḥ”-ityanenaiva tadudghāṭya śiraḥprakāśam "vedayāmasi” "āvedayāmaḥ" āghoṣayāmo nāśaddadhānasya dharma iti |
9 |
31 |
222.2
“śraddhā (25)”-ityetat padam | atra "śrat" iti satyanāma pūrvapadam, tat satyamasyāṃ dhīyata iti śraddhā, dharmārthakāmamokṣeṣu aviparyayeṇaivametaditi yā buddhirutpadyate, tadadhidevatābhāvāvasthā śraddhetyucyate | sā punaḥ āgneyaṃ sarvaṃ prakāśamiti agniriva |
9 |
30 |
"tasyā eṣā bhavati" stutiḥ-||
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit