Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 230

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 230

Language
Sanskrit

230.1

“te ācarantī samaneva0 ( ṛ0 saṃ0 5, 1, 19, 4 | ya0 vā0 saṃ0 29, 4)”iti | ālyo̍raivānumantraṇamaśvamedhe anena kriyate | “samanā iva yoṣā” “samanasau iva” ekabhartṛke yoṣite yathaikaṃ bhartāraṃ pratyācarantyau bhavataḥ pariṣvaktum, evamākraṣṭāraṃ prati nityamācarantyau bhavataḥ ānamantyau | “māteva putraṃ bibhṛtāmupasthe” māteva putramupasthe rakṣaṇārthaṃ ye bibhṛtāmākraṣṭāram | amunā prakāreṇa ye visphurantyau nijamamitrān bhavataḥ | yayoreṣaḥ svabhāvaḥ | te “ārtnī” nityam asmākam amunā
prakāreṇa “saṃvidāne” saṃvādamiva kurvāṇe | parasparataḥ ākarṣaṇābhiprāyametat, ākṛṣyamāṇayostayoḥ saṃvāda iva parasparato bhavati| “śatrūn” “apavidhyatām”-ityetadāśāsmahe |
9 |
40 |

230.2

“ārtnī(33)” dhanuṣprānte | te kasmāt ? “artanyau vā” ṛterdhātorgatyarthasya, gamayataste iṣūn, “araṇyau vā” araṇāhau, “ariṣaṇyau vā” hantyau vā|
9|
39|
“tayoḥ eṣā bhavati”-||

Linked texts (1)