Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 267

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 267

Language
Sanskrit

267.1

“pitaraḥ (12)” “vyākhyātāḥ” “dyaurme pitā (4|
21|1)”ityatra |
11 |
18 |
“teṣām eṣā bhavati-||
“udī̍ratāmava̍ra0 (ṛ0 saṃ0 7, 6, 17, 1 | ya0 vā0 saṃ0 19, 49)”iti | śaṅkhasyārṣam | pitṛmedhe viniyogaḥ || ye tāvat “avare” “pitaraḥ” pṛthivīmāśritāḥ, te tāvat “udīratām” ūrddhaṃ gacchantu | atha punarye “pārāsaḥ” “pare” dyulokamāśritāḥ, te'pyudīratām, teṣāmapyapracyutirastu, mucyantāṃ vā tadadhikārakṣaye | “unmadhyamāḥ” pitaro ye'pi “madhyamāḥ” madhyasthānāśrayāḥ, te'pyudīratām uttamaṃ lokamāśrayantām | “somyāsaḥ” “somasampādinaḥ” karmaṇyaṅgabhāvamupagacchanto ye somaṃ sampādayanti | kimprakārāḥ ? “asuṃ ya īyuḥ” prāṇamātramūrttayaḥ, asthūlavigrahāḥ | “avṛkāḥ” “anamitrāḥ”, paraṃ sāmyamupagatāḥ | “ṛtajñāḥ” yathāvat satya [ sya ]veditāḥ, yajñasya vā | ya evamādiguṇayuktāḥ “pitaraḥ” te “naḥ” asmākam “avantu” nityam “āgacchantu” “haveṣu” ā “hvāneṣu”-ityetadabhyāsmahe |
11|
18|

267.3

“mādhyamiko yama ityāhuḥ” nairuktāḥ| “tasmāt mādhyamikān pitṝn manyante” sa hi teṣāṃ rājeti |
11 |
18 |

Linked texts (1)