Yāska's Nirukta 60
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 60
- Language
- Sanskrit
60.2
“lodham (16)”– ityetadanavagatam | “lubdham”-ityavagamaḥ || “na sāryakasya cakiti janāso lodhaṃ na̍yanti paśu manya̍mānāḥ | nāvājinaṃ vā̱jinā̍ hāsayanti̱ na ga̍rddabhaṃ pu̱ro aśvā̍nnayanti || (ṛ0 sa0 2, 3, 23, 3)” iti || yasmin nigame eṣa śabdaḥ sā vasiṣṭhadveṣiṇī ṛka | aha ca kāpiṣṭhalo vāsiṣṭhaḥ | atastāṃ na nirbravīmīti |
4 |
14 |
60.14
“śīram (17)”– ityetadanavagatam | agnirabhidheyaḥ | “anuśāyinamiti vā”– iti, anupraviśya sarvabhūtāni śete ityanuśāyī, tamanuśāyinam | aśnoti vyāpnoti vā sarvabhūtānīti “āśinam” || “śīraṃ pā̍vakaśo̍ciṣaṃ jyeṣṭho yo dame̍ṣvā || dī̱dāya̍ dī̱rghaśrutta̍maḥ || (ṛ0 saṃ0 6, 7, 11, 1)” iti nigamaḥ || bhārgavasya praugasyeyamārṣam || prātaranuvākāśvinayoḥ śasyate || “śīram” “anuśāyinaṃ” vyāṃpinaṃ vā agniṃ staumi | “pāvakaśociṣam” pāvayitrī yasya śocirdīptiḥ, taṃ pāvakaśociṣam | kiṃca, ‘jyeṣṭhaḥ’ śreṣṭhaḥ, ‘yaḥ’ pradhānaḥ ‘dameṣu’ yajñagṛheṣu ‘ādīdāya’ ādīpyate, paricaryamāṇo'gnihotribhiḥ | kiṃca, 'dīrghaśruttamaḥ' yaḥ, dīrghaśrotṛbhyaḥ yo dīrghaśruttamaḥ | tamagniṃ staumi |
4 |
3 ||
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit