<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.62.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Auxiliary Sciences of the Veda](https://indike.org/pramana/in.vedanga) › [Etymology and Vedic lexicon](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta) › [Nirukta](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska) › [Rijvartha (Niruktavritti)](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga) › 62.2

# Yāska's Nirukta 62.2

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 62.2

- **Language:** Sanskrit

### [62.2](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.62.2)

'turvvani (20)'-ityetadanavagatam | “tūrṇametadāyanti” - iti śabdasamādhiḥ | “tīrtham” abhidheyam | “suvāstvā adhi turvvani-(ṛ0 sa0 6, 1, 35, 7 )” iti nigamaḥ | asya ṛkpādasya ṛkkleśāpekṣī nirṇayaḥ | sarvasyā api ca tasyā ṛco yathaiāyaṃ pādaḥ, tasyā yā anyā ādhastyā ṛk, tadapekṣo nirṇayo yataḥ, atastasyā ṛcaḥ ādhastyāyāḥ saṅkṣipyārthamāha bhāṣyakāraḥ “idaṃ ca me'dādidaṃ ca me'dādityṛṣiḥ pramaṅkhyāyāha”-iti | idaṃ ca dravyajātaṃ, mama dattavānasau rājetyevaṃ prasaṅkhyāya parisaṅkhyānaṃ kṛtvā, ṛpirāha uktavānityarthaḥ || katamā punarasau ādhamatyā ṛka, yasyāyamarthaḥ saṅkṣipyate ? iti | ucyate“ardānme pauru kutsayaḥ pañcāśataṃ trasadasyurvvadhūnām | maṃhiṣṭho aryaḥ satpatiḥ (ṛ0 saṃ0 6, 1, 35, 6 )” |  
saubhareḥ kāṇvasyeyamārṣam, parā ca, dānapraśaṃsā | yaḥ 'adāt' 'me' mama, 'paurukutsyaḥ' bahuśatrukattiṃtuḥ putraḥ 'trasadasyuḥ' dasyutrāsanaḥ | kimadāt ? 'pañcāśataṃ vadhūnām' pañcāśata voḍhavyānāṃ kanyānām | 'maṃhiṣṭhaḥ' pūjyatamaḥ | 'aryaḥ' īśvaraḥ | 'satpatiḥ' ca satā pālayitā ca | evalakṣaṇaḥ paurukutsyaḥ trasadasyuḥ, mama dattavān pañcāśataṃ vadhūnām | āha-kimetadevādāt ? netyucyate, ida ca yaduktam, uttaraṃ ca yad vakṣyate | kataga punarasāvuttarā ṛka ? iti | ucyate  
apyetat,-yaduktam, api ca yadidat vakṣyamāṇamiti 'uta'--śabda evamubhayaṃ sambhāvayati| 'me' mama 'prayiyoḥ'pragamyate yena,tat prayiyuḥ,dhanam annādi,tasya prayiyoḥ dhanasya,bahvadāt| tābhiḥ kanyābhiḥ saha 'vayiyoḥ' ūyata iti vayiyuḥ vastrādi, tasya ca bahvadāt | 'tisṝṇāṃ saptatīnāṃ' gavām | 'śyāvaḥ' śyāmavarṇaḥ vṛṣaḥ, śyāmavarṇānā 'praṇetā' prakarṣeṇa netā agratogāmī | 'bhuvadvasuḥ' bhāvayitā vasūnām | 'praśastaḥ' pūjanalakṣaṇaḥ | 'diyānāṃ' dānārhāṇām, dayā yā, tāmā 'patiḥ' | tāśca gā etatsaṃkhyāyuktāḥ, etadguṇayuktāśca mahyamadāt | ka punarayamadāt ? || 'suvāstvā" suyutināmāyau nayāḥ "adhiturvane" tīrthe'dhi, etat adāt mahyam | "suvāstuḥ nadī" "turva tīrtha bhavati" "tūrṇa" hi "etat" avagāhanāthaim "āyānti" atra dānasambandhāt suvāstuśabdo nadyabhidhānam, prasiddha hi nayā dānam, nadīsambandhācca turvaśabdo'pi tīrthābhidhāyaka ityupapattiḥ | nigamārthaprakāśanāyaivāsaṅgato'pi anvīśritavya evārtha ityetat pradarśitamācāryeṇa |  
4|  
19|

- [Previous: 61.1](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.61.1)
- [Next: 62.3](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.62.3)
- [Up: 62](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.62)

## Linked texts (1)

- [Nirukta](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska.4.15) — Yāska, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.62.2](https://indike.org/pramana/in.vedanga.nirukta.yaska!durga.62.2) · Pramāṇa
