Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 71

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 71

Language
Sanskrit

71.1

“aditiḥ ( 49 )” - ityetadanavagatam | “adīnā” - ityavagamaḥ | “devamātā” abhidheyā, aitihāsikapakṣeṇa, nairūktapakṣeṇa punaryāntyetasyāmṛci vakṣyamāṇāyāṃ dyaurityevamādīni padāni śrūyanta etānyevāditiśabdenocyanta |
4 |
22 |
“aditiryauḥ 0-0maditirjanitvam ( ṛ0 sa0 1, 6, 16, 5 )” | rāhūgaṇasya gotamasyeyamārṣam | tṛtīyasavane sarvastomeṣveva, vaiśvadevasya śastrasya paridhānīyeṣā || “aditiḥ” eva devamātā “dyauḥ” “aditiḥ” aditireva ca “antarikṣam” “aditiḥ” eva “mātā” sarvabhūtanirmātrī, “saḥ” eva ca “pitā” pālakaḥ, “saḥ” eva hi “putraḥ” saiva hi parituṣṭā matī stotāraṃ puruṇo bahūnaḥ pāāt trāyate, athavā saiva niṣūṇāti, sarvabhūtānāṃ yanniparvattavya dātavyamityarthaḥ ye'pi caite “viśvedevāḥ” sarve
devāḥ, ete'pi “aditiḥ” eva | “pañcajanāḥ” gandharvādyaḥ “aditiḥ” eva | sarvathāpi kiṃ bahunā, yāvadetat kiñcit “jātaṃ” ca “janitvaṃ” ca janiṣyamāṇaṃ ca sarvamapyetat “aditiḥ” eva || “iti” evamanena mantreṇa mantradṛk “aditervibhūtimācaṣṭe” devamātustat sarvamapyupadyata eva, mahābhāgyāddevatāyāḥ| taduttaratra vakṣyāmaḥ| evamaitihāsikapakṣeṇa, nairuktapakṣeṇa punaḥ “etāni” dyulokādīni sarvāṇi “adīnāni” anupakṣīgāni iti yojyam, na hyeṣāṃ kṣayo'stīti |
4 |
23 |

Linked texts (1)