Yāska's Nirukta 284
Niruktavṛtti 284
- Language
- Sanskrit
284.1
"upa̍ hvaye su̱dughā̍m 0 ( ṛ0 saṃ0 2, 3, 19, 1 )"-iti | pūrvayaiva samānamārthaṃ viniyogaśca || "upa" gamya manasā "hvaye" āhvaye'haṃ stutibhiḥ | "sudughāṃ"kalyāṇamudakaṃ yā dugdha, tām, "dhenuṃ" tarpayitrīṃ sarvalokasya, "etām" mādhyamikāṃ vācam | "uta" "api ca" mayaitāmupahvatāṃ "suhastaḥ" "kalyāṇahastaḥ" "godhuk" indraḥ dogdhuṃ prakṣārayatūdkāni | amunā prakāreṇa "śreṣṭham" atiśayena praśasyametam, "savam" udakaṃ "savitā" yo'yam "abhīddhaḥ" "gharmaḥ" madhyasthāno vidyudākhyaḥ, "sāviṣat" sa "sanotu" nityaṃ dadātviti taṃ suṣṭhu prabrūmaḥ ||
gharmadhukpakṣe-dhenureva dhenuḥ, tāmupahvaye | "sudughāṃ" sudohāṃ "dhenumetām" asmikarmaṇi aṅgabhāvamupagatām | hotā bravīti-mayā 'svamupahūtāṃ' "suhastaḥ" 'dhodhuk' ṛtvigjaḥ api ca dogdhyenāṃ "śreṣṭham" atiśayena | praśasyam, etaṃ "savam" eta "yajuṣmatpayaḥ" "sāviṣat" "sunotu" abhyanujānātu "savitā"| yadi savitrā prasūtaṃ kriyate, tadeva sādhu bhavati | "abhīddhaḥ" eṣaḥ "gharmaḥ" rucito mahāvīraḥ | tamadhikṛtya brūmaḥ- "āhairatasmin paya āsecanīya' iti |
11 |
42 |
284.2
"dhenuḥ(30)" "dhayateḥ vā" dhayate'sau vatseneti, "dhinoteḥ vā"tarpayatyasau udakena payasā vā |
11 |
42 |
"tasyāḥ eṣā bhavati"-||
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit